Mercés a Bordèu de nos mandar aiçò :

La darrièra mapa (carte en francés) de la vila que nomma clarament la vila, se trapa al musèu de Blancahòrt, BORDÈU es de lenga occitana plan abans que tolosa o revendica ; Bordèu a perdut sa lenga a l'arribada dels Francs, dels mercenaris violents dels monarcs parisencs, 1453 ; la fin de l'emplec co-oficial de le lenga es clara en 1470 ; l'istòria de fRança explica qu'es pas bannir lo latin, en clar en Aquitània, es la lenga de Bordèu qu'es percaçada. Se disián Gascons, mas èran pas totes de Gasconha, e la lenga l'emplegava de manièra modèrna, quasi de manièra oficiala tal s'entendràn mantunes sègles aprèp.

Donc la fòto qu'avètz aquí :

Es d'una granda importança per la dignitat occitana. Aquela dignitat que respecta l'occitan dins sa diversitat e qu'oblida pas (coma o sábon un La Biéçia, Montaigne/Montanha, Montesquieu o Pierre Baile/Bayle).

Bon e se devèm passar la compassion, es clar que la situacion lingüistica e politica qu'aviá l'occitan (lo gascon politic coma Montaigne o explica) dèu tornar al ròtle qu'a perdut a Bordèu quand los Francs son arribats violentament en Ducat d'Aquitània, quand an voidat las «petites gavacheries» que se sap plan çò que son en Aquitània, netejament politic e etnic, d'aprèp la batalha de Castilhon, 1453 ; es lo monde ortodòxe cristian qu'en 1453 vegèt arribar a doçina los Turcs otomans musulmans. S'oblida pas leugièrament aquela bandièra :

S'oblida pas qu'en 1200 lo Ducat d'Aquitània aviá son Parlament per la legalitat, legalitat que serà copiada a Londres aprèp la batalha d'Hastings, e son Duc que se li contra-rotlava los comptes cada mes de decembre (pel Parlament, per l'an en seguida), e un modèl reprès de totas las vilas latinas d'un còp èra. S'oblida pas jamai aquela granda Aquitània :

Aquel modèl d'Aquitània es pel moment pas ges lo modèl francés de la santa e docetista o tresetista République française. Çaquelà, non se cal enganar, cada vagada que Bordèu o Tolosa an volgut portar lo modèl occitan de democracia a París, los politicians parisencs l'an pervertit e an panat lo sens politic per l'interdire d'emplec pels Occitans, aital per la lenga occitana d'anuèch al XXIen sègle.

Occitània, Aquitània, Provença, o Borgonha segonda, an portat sovent a París l'èime politic, Paris l'a sempre maltractat, malemplegat, malorçut ;e sèm devengut los nègres republicans dels Parisencs.

Tornam a la fòto per ne bailar explicacions importantas ; se debanarà en Gironda una tradicion d'animacion al entorn de la lenga occitana, per i tornar la dignitat ; aquelas manifestacions se fan dempuèi mai de trenta annadas, ambe sempre un succès de progression de l'idèa occitana en tèrra de Gironda ; la manifestacion se sona "Gironda Tèrra Occitana" sempre la lenga es presentada oficialament per totas las comunas que ne fan la recepcion, cada annada.

Quatre punts sus la fòto aquela :

Alain Juppé es lo cònsol màger de Bordèu, son intervencion baila un nivèl d'interès que non pòt que marcar sa campanha de «les primaires» de la dreita UMP-Les-Républicains. L'intervencion es sus l'empont de l'inauguracion de la manifestacion, remarcatz lo bilingüisme darrièr la seuna esquina, e las presentacions de l'ensemble de las manifestacions, s'acaba per «l'escòla en occitan» ; lo papièr amanat per Alain Juppé es en lenga occitana e pòrta plan la nocion de «Bordèu Metropòli», un element que totes los elegits d'Occitània auràn plan vist per remarcar qu'es un biais clar e simpla de valorizar l'occitan, en l'emplegar dins las aglomeracions o metropòlias novèlas, novèlas estructuras politicas de las grandas ciutats en Occitània.

Alain Juppé sap çò qu'ADISHATZ vòl dire, en partir per Quebèc o en tornar...

Remarcarèm que lo document es difusat sus FB, per una pagina que podètz fintar aquí. Los comentaris son plan avizats, los cal legir.

Notatz que recebi regularament d'informacions de Bordèu, comunicats oficials de premsa ; ai pas recebut oficialament aquela fòto ; sembla que l'administracion de la comunicacion i an pas vist res d'un interès politic, causa sampitèrnalament.

Dins los comentaris aprenèm que Noël Mamère, cònsol ecologista de Bègla, èra present, ai pas recebut sa fòto, mas vist qu'a sempre sostengut tota revendicacion per una politica occitana, non podèm pas escriure quicòm de novèl. La manifestacion se debanava a Bègla.

Aprenèm tanben que la generacion de cònsol Alain Juppé a encara al cap las sonoritats lingüisticas dels aujòls, per el de la Gasconha fosca, mitica, mitificada, aquelas dels Drac que fan los contes de Gasconha, e que son contats a Bordèu (per exemple), son encara dins totes los caps politics d'Aquitània (aquela de la generacion De Gaule, 1969, coma aquela dels socialistas, 2016). Las sonoritats son aquelas de la lenga occitana de Gasconha, aquela que parlava Montaigne, Montesquieu e quitament La Boéçia. Mas cal pas oblidar que las diferéncias de parladoira en occitan e en Aquitània son plan importanta, mas pas brica una dificultat de compreneson coma l'explica Montaigne, lo lemosin es per l'ostal e lo gascon per la politica, cadun i traparà sa plaça sociala ; l'occitan i ganharà.

La comunicacion es faita pel grope Grit de Prat, e en lenga occitana, causa que pauc grope musical occitan de Tolosa emplega per la promocion. Encara aquí, l'Aquitània es un modèl per Occitània, l'Oèst-Occitània dona leiçon a Sud-Occitània ! 

Anuèch al XXen e XXIen sègle, la leiçon la dona Bordèu, perqué a Bordèu, se coneis plan lo sistèma lingüistic de Iparralde, de Bearn e tanben de l'autonomia d'Euskadi, endreits politics que Bordèu sap gaitar, pro-abans d'escotar la votz occitanista. A Bordèu, lo dreit es causa politica e fabricada ontologicament pels Jurats de totas las ciutats d'Aquitània, e pel Parlament del Ducat d'Aquitània. Quand per Occitània se doblida Aquitània, se doblida una granda dignitat per la lenga de Bordèu, donc per la lenga de l'ensemble occitan, la «granda Occitània». Occitània ma bèla, te fau gaitar a l'Oèst per veire lo dreit e lo politic amassat istoricament e a l'ora d'ara.

Pel moment los militants d'Aquitània an pas puntejat l'interès de montar una campanha per dire lo nom de la region Oèst-Occitània ; lo modèl tolzan es lo bon ? Pensi que los dos modèls son complementari, coma sempre Occitània o dèu saber, de Mónegue/Mónego al Medòc, d'Angolesma a Narbona, de Garrat a Baiona, de Barceloneta al Cap-breton. Occitània es un tot, un tot ambe complementaritat que fan sa diversitat.

La fòto d'Alain Juppé es alara una aisina pel despertat d'una vida lingüistica d'un pòble qu'a un problèma similar, lo sistèma politic pasterizat pel Parisencs, e assimilats, es pas lo bon per Occitània.

Bonas Pascas !

 

Mónegue : eleccions d’un Estat vesin

I a tres listas !

Campanha electorala pel Conselh Nacional monegasco (Parlament), las afichas son de l’esquèrra a la dreita : – Renaissance, son majoritariament de representants de monde emplegats de la Société des Bains de Mers, monopòle d'Estat (casino, restaurants, torisme). - Union pour Monaco son menats per lo cap dal Conselh nacional sortent, - Horizon Monaco, son l'oposicion.

Es qu’aquestas eleccions faràn un sol moment del jornal de TF1 ; sembla que non, perqué es pas question de princessas.

Tornam plaçar Mónegue dins la geografia, es a l’Èst de Niça, sus la rota de Ligúria, puèi de Toscana. Es un paradís fiscal francés, emplegat per l’administracion francesa per ajudar a pagar los artistas. Mas d’aiçò se ne parlarà pas pendent la campanha ; i a reünions publicas, e una votacion finala per determinar lo govèrn de Mónegue/Mónego.

Lo trilingüisme es una règla per l’ensenhament.

Mónegue : l’independéncia e la dignitat fabrica Acadèmia dels dialectes.

Recentament un bilhet a fabricat una polemica sobre lo tèma de quí governarà la futura normalizacion de l’occitan ; sembla que las competéncias fosquèssen pas ligadas al fait que tres Conselhs Regionals aguèssen autrejat a un Congrès dich Permanent de la Lenga Occitana [CPLO]. D’aver recebut subvencions (pareis per mantunas activitats, de sorga non verificadas), se son sentits legitimats, l’autolegitimacion seriá estada pron sufisenta per avançar dins lo futur, lo futur del Congrès e de la lenga occitana que pantáissan; Se cal questionar çaquelà de la demanda dels elegits d’aver competéncias, membres del CPLO, dedins las regions administrativas concernidas e sonque, alara que la lenga es parlada de Niça a Sant Junhan, de Guarat a Sant-Pèire, tanben, e tanben en Provènça. I a plan d’observadors a Lyon, mas pel moment págan pas ça sembla.

Mas una autolegitimacion sufís pas, cal una reconeissença internacionala ; e pel moment sonque doás institucions an lo nivèl internacional que cal per èstre jà reconegudas, en Aran per rason de l’engatjament de la Generalitat de Catalonha (estatut internacional) e dins un Estat independent occitanoligure, Mónegue ; es que cal èstre independent per aver dreit d’èstre CPLO e s’autoproclarmar unica normalizador ? Benlèu. Per Mónegue, es una Acadèmia de las Lengas Dialectalas … qu’es legitimada per l’Estat independent. Vesèm aital que, per non pas desrengar l’independéncia de Mónegue, cal pas desrengar la pensada nacionalista francesa en matièra de lenga, lo mot “dialecte” es utile per aiçò.

Mas çaquelà aquesta Acadèmia de las Lengas Dialectalas es tanben d’un nivèl internacional, e podriá èstre una ajuda pel Congrès Permanent per melhorar la seuna autolegitimacion, mas la corsa es jà duberta ! Per Aran sembla jà impossible, vist que lo Conselh d’Aran es jà estat avertit per la cronica tolzana informada.

Es que cal demandar l’invasion d’Occitània granda pels sordats de Mónegue per èstre segur d’aver lo concènsus politic sobre la lenga romana occitana, e evitar l’egò politic e lo clientelisme aplicat a la lenga nòstra ?

Per çò qu’es de l’independentisme nissart tanben se traparà lo meteis problèma de legitimitat internacionala, vist que son estats annexats pel sistèma politic bonapartista francés en 1860, violentament e ambe un referèndum manipulat tal que fRANÇA o sap organizar. E aiçò malgrat las subvencions pichonetas recebudas de la comunca de Niça, mas cal notar qu’a Niça pel Centre Cultural Occitan de Niça las subvencions municipalas son encara estequidas ; es l’expression politica de la dreita francesa per non pas aver tot aquel monde ensemble dins una Maion de Nissa per la Lenga Romana, ostal que damora de bastir e de promòure per Niça ; seriá un projecte de demandar per albergar totas las associacions a Niça e per ajudar que se parlèsse, per avançar. Per qué a Niça coma dins lo Sud-Ouest la politica per l’occitan es encara un sopodratge de subvencions mai o mens grand, es gaire una pensada per la dignitat de la lenga nòstra.

Podrèm pas demandar a l’Acadèmia Nissarda d’imposar una grafia a Occitània Granda, perqué aquí tanben seriá la solucion, installar a Niça una Acadèmia, e imposar per referèndum la lenga dialectala nissarda a l’ensemble occitan, de Niça a Bordèu coma explica l’expression, o de Mónegue cap a Aran.

Dins aquel «combat» podrèm pas aver lIEO dich federal, vist que sembla que la darrièra amassada de l’IEO ailà es estada puslèu calamitosa per donar los bons punts als actors locals, e los castigar per non pas agradar al president de l’IEO federal. Es vertat que fan pas dins la dentèla lo dich federal ! E se pensam que lo Congrès Permanent es pastat de la meteissa garba que l’IEO federal, ai páur que la guèrra de las Acadèmias fosquèsse pas encara enterrada de moment que totes los elegits d’Occitània se prenguèsse clarament en man, sense donar lo ròtle màger a los que recebon las subvencions e los que fan la tria de la qualitat dels dorsiers de demandas de subvencions ; los clientelismes debútan sempre aital, e segur faràn un debat dementre totes los que recebon subvencions per legitimar encara mai. La guèrra de las botigas academicas serà autanplan longa que lo temps que cal per emplenar en «eficacetats» un comèrç associatiu local occitanista ?

Dins aquel contèxte Marçau Girbau a plan rason, e dins aquel contèxte totas las criticas devon arribar del tot, dins un caire independent de tot sistèma. Es que la lenga occitana ne sortirà viva d’aquestas guerrejadonas academicas permanentas ?

Ièu me pausi la question : es que la dignitat lingüistica occitana dèu èstre daissada als letrats e diplomats-universitaris occitans ? Sembla que non se volèm avançar, o alara cal demandar a Mónegue una invasion que fRANÇA acceptèsse ? Avertiment, Aran a pas cap armada, fins ara.