Polemica, emplec del mot Nègre en francés

Dins un bilhet de fRance CULture, s'explica l'emplèc del mot nègre dins la lenga francesa, mas dins cap mesura s'explica lo perqué, l'origina del mot. E çaquelà aquela origina explica fòrça causas... 

Donc Cloé Leprince de fRance CULture explica : «Après la polémique suscitée par Laurence Rossignol en déclarant qu'il y avait "des nègres américains qui étaient pour l'esclavage", l'historien Pap NDiaye, pionnier des black studies, décrypte l'histoire d'un mot directement empreint de l'histoire de la traite négrière et la hiérarchie raciale. » 

«Aprèp la polemica engimbrada per Laurence Rossignol en declarar qu'i aviá "dels nègres americans qu'èran per l'esclavatge", l'istorian Pap N'Diaye, davancièr dels black studies, descòda l'istòria del mot directament pastat de l'istòria del comèrci negrièr e de la ierarquia raciala.»

La responsa es coma cada còp en oblidar la sorga del comèrci negrièr ... Bordèu, vila occitana ! Aprèp Liverpool, al XVen sègle, èra una granda vila de comèrci mondial.  E cal explicar encara de manièra economica de que se debanèt a Bordèu per anar cercar de las Chifras d'afar per evitar la mòrt del pòrt, e devenir aital LO pòrt negrièr d'Occitània, pel seu Chifra d'Afar.

L'expression «traite négrière» es tanben interessanta ; lo mot anglés to trade a quasiment la meteissa valor, raiça lingüistica tanben, e explica tanben que tractar en occitan es tanben comerçar, botiguejar, trafegar, veire desvolopar una politica diplomatica, e la vila de Bordèu èra una de las mai grandas vilas de comèrci d'Euròpa abans l'arribada dels Francs, 1453 batalha de Castilhon ; l'administracion del Ducat èra plan eficaça, mas aprèp la batalha e l'arribada de la francizacion contra lo latin e la lenga locala (normalizada per èstre lenga d'administracion entre 950 e 1050 a Lemòtges a la demanda poltiica del Duc d'Aquitània), l'administracion partesana del Duc es estada destrusida pel novèl poder reial en plaça, los Francs an fait de netejament etnic per las tèrras que se díson gabaye, ara ; mas an netejat tanben dedins l'administracion ducala, per plan contra-rotlar lo país conquesit. Lo sistèma colonialista de conquèsta franca a un exemple d'aplicacion en Aquitània entre 1453 e 1470, o cal pas oblidar.

La vila de Bordèu èra donc un luòc mondial de comèrci, e pas simplament ambe Euròpa, l'arribada del poder francés a imposat una novèla generacion de comerçants, trafegants, traders en anglés modèrne, e donc se dubrir a d'autras tombadas perqué lo rei limitava lo comèrci de Bordèu, o a fabricat concurrents, Rochefort/La Rochelle, Nantes, Saint Malo, puèi Le Havre ; lo comèrci es devengut donc sobterranean a Bordèu, discret e ideal pel comèrci negrièr, la tracta negrièra. Cal notar que la famosa beguda Marie Brizard es tanben un afar d'un nègre encontrat sul quai de Bordèu... Es question de color de pèl, nosautres l'avèm rosada, els l'an nègra ; la causa es simpla d'entendre a un moment que la biologia moleculària, la recèrca aviá pas inventat e trobat l'ADN comuna, e confirmat que la nocion de raça es una absurditat biologica ; son devenguts los Nègres, al XVen sègle, aqueles nègres del comèrci de Bordèu, un percentatge çaquelà pichon en Chifras d'afar, mas grand en nombre d'esclaus transportats, enbarcats de las còstas africanas cap a las Antilhas, puèi la Loisiana.

E coma la lenga comuna de los de Bordèu, los Gascons d'Aquitània, a Baiona o a Bordèu, èra lo Gascon (en politica, lo lemosin en poetica, coma l'explicava Montaigne), la lenga èra tanben aquela del comèrci, la lenga de totes/as, borgeses de Bordèu e Baiona comprès ; la cultura gascona a traversat en America (veire l'arquitectura dels ostals de l'Iscla de Santa Domenja o en Loïsiana), mai tanben la lenga èra aquela de las equipas dels batèus e donc mai o mens foneticament transmetuda, la tornam trobar dins los parlars de Martinica e Goadelopa, atanben coma las danças e los instruments de musica; aquel afar de las vendas africanas cap a las America èra un comèrci de mai, pro valorizables e discretament, d'Africa a las Americas ont los de Bordèu e Baiona (l'iscla de Santa Domenja) avián jà establits comptadors de tacta, luòcs urbans de comèrci, ambe una tèrra que podiá noirrir las equipas dels batèus, isolats dels poders ispanics.

Lo mot NÈGRE es donc un manlèu de l'emplec lingüistic occitan de Bordèu (cal renarcar qu'es pas la formulacion de tèrras foscas landesas, pas encara los pinhadars napoleonians, lo mot NÈRE es occitan «deras Lanas», mas la version estandard, la version lemosina). Es evident qu'aiçò es pas una revendicacion lingüistica occitana a Bordèu...

Puèi mantunes sègles aprèp lo retorn de l'esclavagisme per la politica napoleonica, fRança, la fRança jacobina, aquela del torisme de massa politica, impòrta en Occitània lo nègre de Pierre Soulages.

Pierre et Colette Soulages, de retorn al país, an un musèu a Rodés, lo nègre de Soulages es plan conegut, fabrica torisme e donc economia politica ; mas l'emplec del mot nègre e la seuna origina occitana es pas conegut de l'autor Pierre Soulages. Sus aquel tèma, jamai digun a religat lo Roergue al temps que fasiá un tròça d'Aquitània, si Soulages, ni los sistèma politic d'anuèch. En 1200, lo Roergue èra del Ducat d'Aquitània, o cal pas oblidar.

Es pas la rason de la raiça del mot nègre que Pierre Soulages a indicat per abandonar lo nègre dins sas creacions. Per Pierre Soulages se parla del Noir de Rodés, pels afars istorics del tractament negrièr se parla de Black Studies, quitament en patois parisenc.

Occitània es pas lo (grand) sud, la pròva :

Escota per aquela cronica, un cantaire african explicar : « je suis à l'Ouest» !  La lenga francesa peta a l'antena de Africa N°1. Mas desorienta autanplan que los non-auditors occitans son desorientats, de vertat ; encara que pensi que dèu aver migrants africans nègres o magrebins que parlan occitan ! benlèu qu'orientaràn un jorn Occitània, quí sap ?

Mantunes occitans an problèmas per saber ont es lo "plein sud", lo "grand sud", lo quite "sud" (vist en campanha electorala), alara dempuèi l'Euròpa, e perqué ai trobat lo Sud, vos conselhi d'escotar una ràdio del Sud que dona d'informacions en directe d'Africa, Dakar via la BBC Africa, e qu'a frequéncias FM en region del Grand Sud, Iscla dels Franceses, grand sud de Belgica, en passar sobre los Hauts-de-France (los Franceses son desoientats tanben, e lo Occitans benlèu tròp Franceses ?) : Africa n°1 dona de l'actualitat en Afrique, lo continent sota Euròpa. Lo site official de la ràdio Africa N°1 e installat aquí : Africa n°1
Es una estacion que vira segon las règlas de la classificacion de las ràdios qu'an publicitat, la podètz donc trobar sus l'aplicacion dels mòbils, Les Indépendants

Pel moment i a cap estacion occitana que vira ambe la publicitat e i a cap estacion occitana que se podrà aver amb una aplicacion per mòbils. Donc es clar, sèm pas ni dins lo "Grand Sud", ni dins lo "Plein Sud", ni al "Sud", ni ciutadans du «Midi»!

Çaquelà cal notar que lo Sud d'Occitània es Catalonha (document d'illustracion, e complement en seguida), e lo Sud-Occitània es donc pas al centre d'Occitània mas plan al Sud (d'Occitània), Narbona es a costat de Salses, al Sud d'Occitània ! Ai de mai en mai al cap que los Occitans son un pauc perturbats geograficament (per èstre Franceses e Occitan, alara que los primièrs los castígan !) e per l'identitat (Acabi de legir Henri Espieux sul tèma, prefàcia Robert Lafont, aquò perturba !) que sábon pas plaçar sus una mapa de la planèta, ni dins l'espèctre de las raças d'aquela planèta (raças es emplegat aquí dins lo sens del XIXen sègle, volontariament). Espèri qu'ai ajudat aquí :

L'Oèst d'Occitània es una region administrativa francesa que cap occitanista a demandat que lo mot Occitània fosquèsse tanben indicat dins lo novèl nom. E son a repotegar que los de la region de Tolosa o fasquèsse ;en clar portèsse sus una mapa mondiala lo mot Occitània, renegat pels geografe europèu, o quitament universalistas republicanistas franceses. De l'autre costat, romanticament, los Occitans de Provença se ne trúfan, d'aquela campanha per indicar Occitània dins lo nom de la novèla region de Tolosa-Perpinyà-Montpelhièr.

O tòrni explicar l'Èst de Sud-Occitània, es Provença, Gavotina e al delai de Var, Niça-Mónego. Puèi parlar una lenga es pas sinonim de creacion d'un Estat, d'un Euroregion, d'una anciana província, d'una region administrativa francesa, ni d'assimilar Mónego a fRança devath lo principi que lo monesgasc es tanben una varianta del parlar occitan de Niça, e de Gavotina !

Tornarai explicar lo fenomèn semantic Catalunya, Catalonha en occitan. Cataluña es lo nom de la província de España ; lo franquisme a capitat de far oblidar que Perpinyà (Rosselhon, Cerdanha / Rosselló, Cerdanya) es tanben Catalonha (Catalunya, Catalogne, Katalonia, Catalonia, Cataluña) ; lo franquisme a capitat de far pensar que la zòna de lenga catalana èra redusida a Cataluña, tot en castigar la lenga catalana. Donc a la liberacion o sortida de la dictatura, lo catalanisme a tornat reviscolar la semantica (mas l'aviá tanben preparat abans, gràcia a Òmnium Cultural), en sortir lo concepte de Països Catalans. E Catalonha es devenguda una partida nòrd de l'espaci lingüistic aquel, an pas encara capitat de comprendre Perpinyà dins una pensada sancièra, malgrat las estiuencas universitats de Prades. Aquí la campanha Catalunya-Nord de la part dels catalanistas de Perpinyà, Perpinyà e Cerdanha, la partida Sud de la novèla region administrativa francesa ; a Perpinyà lor pesava d'aver Montpelhièr coma capitala, els qu'èran estats ambe la capitalitat d'un grand Estat de la Mar Blava. Donc al final avèm una Catalonha qu'es lo Principat de Catalonha (en Espanha reiala), semantica costumièra en catalan d'anuèch (aquela que demanda un estatut juridic independent), e dedins aquela Principat (la principala partida de Catalonha) i a un tròç qu'es OCCITAN ! Parli aquí de la Val d'Aran ; es una partida qu'a un degrà d'autonomia que Perpinyà amerita dins la novèla region administrativa francesa de .... Aquí arriba la campanha del nom de la region ; o sabètz soi per Sud-Occitània-Catalunya (en lenga occitana e catalana).

La meuna causida es clara es ARGUMENTADA, pas de sentimentalisme, pas de romantisme (classic dins l'occitanisme d'anuèch), cap de literatura, de letras d'universitats, cap nostalgia ; pensi avenidor e ai questionat mantunes ciutadans e ciutadanas implicats dins l'emplec del nom de la region (torisme, industria, restauracion, ostelariá, agricultura, etc. e de tot edat).

Sud, per explicar que aquela region administrativa francesa (o cal pas oblidar aquò), es al Sud de l'Estat francés, mas tanben a Sud d'Occitània. Mas coma sèm ni Catalonha (província espanhòla, soi pas a m'enganar coma un Lamartine que pensava qu'Avinhon èra jà Espanha), ni Africa, lo continent, mentre que tot migrant o refugiat african a lo dreit de saber l'occitan en Occitània, cap fren per l'integracion a la magnifica lenga e cultura d'Occitània de Niça a Bordèu.

Occitània, en lenga occitana, car la lenga occitana es lenga de totes los ciutadans e totas las ciutadanas d'Occitània, cap ostracisme lingüistic e politic, cap de pèl blanca per saber Occitània, o cap religion especifica a Occitània, josius, musulmans (totes los corrents), cristians (quitament los papistas), bodistas, politeïstas de tota mena, ateïstas de tota capela, etc. totes/as son convidats-adas per èstre d'Occitània ; e parlar occitan es pas un regionalisme (farai cort) PUNT. Cal far ambe las aisinas de dreit politic que nos daissa París e lo jacobinisme. Sèm pas pro fòrts per demandar melhor.

Catalunya, en lenga catalana, per plan indicar la plaça importanta que Perpinyà dèu jogar dins la novèla region, autonòma (modèl Aran al Principat de Catalonha) e un pont cap al Sud (Barcelona, València, Alacant, Elx), cap al Sud african tanben (Al Caire, Dakar, Johannesborg, Le Cap). Tornar donar a Perpinyà lo ligam qu'a agut del temps d'un filosòfe catalan, Ramon LLull.

I a tanben d'unes de Niça que pensan que lo Var es una frontièra (naturala car emplenat d'aiga), coma d'autres pensan que lo Ròsa es la frontièra del Sant Impèri .... Germanic (segurament), ambe lo reialme d'Arles ! Nostalgics ? E ai legit la melhora manièra de mesprezar la revendicacion occitanista de la region de Tolosa-Montpelhièr-Perpinyà : « los Occitans podràn far lor alià !» (עליה o עלייה, plurial aliòth). Es encara un arganhòl qu'a paur d'èstre invadit pels Occitans, o pels josius occitans, paur de la Ieridà occitana, de Lunèl, Narbona, Sant Remèsi de Provença o d'endacòm mai a Baiona o Tolosa :  La decision d'un josiu de migrar fòra de l'espaci politic d'Israël es sonat Ieradà (ירידה , la «davalada»)... Un jorn los Occitans faràn una davalada a Niça e ...Garibaldi tornarà, non ? Cal plan rire de las estupiditats de mantunes occitans, que fosquèsse renegant l'identitat clara de Niça o que valorisèscan lo separatisme niçard. Remarca geografica Niça es autanplan la meteissa latitud que Bordèu, donc Niça es al nòrd-Èst de Narbona, e Bordèu al Nòrd-Oèst de Narbona !

Occitan es un mestièr !

Occitan es pas una ciutadanetat, la ciutadanetat es ligada a las leis (coma per èstre regionalista, es èstre ligat a una region administrativa d'un poder politic jacobin que vòta a París), donc la confusion entre ciutadan e occitan es una error de sciéncias politicas e de dreit legislatiu. 

Occitan es pas un mestièr tanpauc. Es vertat que la comission (cal una comission per enterrar un subjecte ?) es de la diversitat que nos cal ; coma es estada causida, la question se pausa ; es que cal aver militar per la majoritat actuala del Conselh Regional ; es que cal una etiqueta politica d'esquèrra per èstre d'aquela comission ? E se vòli m'apondre a la reflexion, de qué devi far ?

Occitan es una volontat d'èstre, e non pas d'aver una subvencion de la delegacion de poder de la decentralizacion. 

Èstre Occitan es ligat a la lenga tot en englobar los que son per un desvolopament d'una lenga occitana legala (fòra compassion politica, o sentimentalisme, romantisme), e donc los que favorables a una politica lingüistica, son pas forçadament locutors o locutriças de la lenga occitana, mas que vívon en Occitània, o que son forans a Occitània (espaci lingüistic plan determinat per mantunes cercaires sociolingüistics entre l'aprèp guèrra e las annadas 1970).

Èstre Occitan e ne fabricar una revendicacion personala, es pas èstre occitanista (cadun son biais de pensar) ; èstre occitanista es militar per un desvolopament d'una politica lingüistica, per ajudar a una revendicacion collectiva, es de dire portar l'idèa d'una legalitat per la lenga occitana e d'un desvolopament public e per tota la populacion d'Occitània, d'una lenga e de sa dignitat publica. Èstre Occitanista es pas simplament èstre membre del Felibrige o de l'IEO, o de OC-Bi o de Calandreta !

Alara quand legissi que la comission per establir lo nom de la futura region i a totes los mestièrs... e d'Occitans (!) ; es un mestièr èstre Occitan ? Cerqui lo revengut .... lo salari, la subvencion per aver aquel mestièr.

Mestièr :  genre de trabalh, ofici, profession, abilitat personala ; e sabèm l'expression i a mestièr : i a mestièr de clarificar dedins la semantica jacobina francesa la diferéncia entre Occitan, Occitanista e Occitanisme. La definicion occitana, del diccionari Catalausa es pron romantica ; un mestièr dins lo monde del sègle XXIen, es tanben ligat a un revengut, una fica de paga per èstre tèrra a tèrra. Aital un prefecte podrà donar una carta de jornalista, sense qu'aquel fosquèsse sancierament pagat per l'èstre, al mens a 51% del seu revengut, mas la qualitat del jornalista es pas garantida pel prefecte ! Lo prefecte garantís pas lo mestièr, la sapiença, l'abilitat per èstre jornalista, garantís un papièr : e çaquelà se dirà que son mestièr es jornalista.

Donc dins la Comission i a qu'an mestièr (o pensionats) e d'autres que son ... Occitans !

Occitan paga son òme ?

Donc d'ara enlà i a un Comitat Teòdul pel #lenomdelaregion coma indica Twitter. E Al mens per l'illustracion vesi qu'i a una pensionat pron competent per aquela Comission Teòdul, En Joan Becat, ancian professor de geografia de l'universitat de Perpinyà. D'unes li trabaràn una incompeténcia car faràn coma L'Indépendant trobaràn un «Pays Catalans» e non pas Catalunya ! (per indicar un tròç del nom de la region qu'es al Sud de l'espaci administratiu francés novèl, aprèp Salses e abans El Voló).

Joan Becat, lo Catalan, es çaquelà coma Bertran de la Farge pron plan per aquela comission, Martin Malvy e Joan-Francés Laffont tanben ; los coneissi, e son bonas referéncias ; es plan clar que soi content tanben de non pas saber los autres, pròva que lo subjecte es interessant e important per la region novèla, qu'es sonque una region administrativa francesa, o cal pas oblidar coma l'indica CDC en lenga francesa a Perpinyà.

E doblidètz pas, la meuna causida es clara (e soi preste de venir la defendre davant la comission, car n'an mestièr, coma jornalista de lenga occitana o ciutadan d'Occitània (donc de fRança), Sud-Occitània-Catalonha e elector mascle), e ai jà explicat a mantunes endreits lo perqué, o tornarai pas far aquí o ailà, i a bilhets dison lo somari del blòg que son jà vièlhs sul tèma :

"Promouvoir" o "défendre" la semantica bordèl !

I a pas jamai agut qu'un occitanista per m'indicar que val melhor emplegar promòure (promouvoir) que defendre (défendre) per l'associar a una politica lingüistica ; sembla que los organizators o sapiguèssen pas, nimai la premsa locala (que cal çaquelà felicitar per la portada aquela).

L'Académie française es lèsta per defendre lo francés de las invasions barbaras, de l'invasion dels Angleses que parlan Anglés, o de las multinacionalas que emplegan melhor la lenga de la borsa que la lenga del comuns academicians.

Mas tot occitan dèu saber la diferéncia entre PROMÒURE e DEFENDRE ; la pausicion d'aquel que parla es un pauc diferenta. L'occitan a pas mestièr d'èstre defendut, mas promòugut, segur. Per defendre es un vision guerrièra de l'afar acarat al francés constitucional (sonque dempuèi 1992) ; per defendre lo francés dins l'administracion, los socialistas a introdusit l'article 2 de la constitucion republicana, aital an assegurat una etnicitat a la santa republica parisenca. Aquel article 2 es pas per promòure lo francés, car un jornal coma Le Monde que recep moneda per imprimir lo seu jacobinisme administratiu, publicava a l'epòca quatre paginas en anglés ! L'interdiccion administrativa de l'occitan arriba sonque dempuèi 1992... Es un acte de defensa fàcia « a l'anglés» que nos deviá èstre imposat pels tractats europèus ; çò que sabèm çaquelà es qu'aquel article es estat emplegat per d'associacion nacionlsita francesa per interdire subvencions a associacion bretona e occitana. Donc lo replegament francés passa per la defensa del francés.

La promocion es tot autre.... Avètz jà vist la politica del Quebèc (lei 101) per promòure l'emplec del francés dins la vida videnta dels Quebequeses ? Aquela lei es una lei de promocion politica del francés al Quebèc ; es la lei exemplar que cal demandar per l'occitan.

Per demandar una lei per l'occitan :

E la promocion de l'occitan, passa simplament per un ortografia dels noms d'endreits que respectèsse la grafia oficiala de la lenga occitana, quand serà oficiala ; çò que cal aver per promòure dignament una lenga. La defensa passa sens que per violéncia d'Estat.

Car manifestar per l'occitan es pas simplament per aver l'occitan ensenhat generalizat per TOTES e TOTAS, mas es per una visibilitat publica de la lenga, donc una ortografia digna de totes los panèus d'Occitània.

La novèla region aurà aital pus mestièr de sortir sonque las doás bandièras per las grandas occasions politicas ; seràn bandièra de la novèla region Sud-Occitània, e donc pus mestièr de cercar una despensa de mai pel lògo de la region novèla, es trobat :

Leiçon segonda de patois parisenc

L'istòria del mot Gage en francés es pro utile per saber l'interès que pòt aver un politician de l'emplegar puslèu que promessa/promesse. En occitan, aquel mot es una importacion del dreit francés en occitan. Aital dins lo diccionari istoric francés del patois parisenc podèm legir : Gage, fin del sègle XIen, Loís de Guill.(wage) ; XIIen s., Roncevaux (gage), jurid. ; 1549, R.Est., dins los jòcs ; francic *waddi (gotic wadi), latinisat en *wadium. // gager 1080, Roland, « mettre en gage» ; debuta del XIIIen s. «promettre». // gagerie fin del XIIIen s., Assises de Jerusalem. // gageure XIIIen s. Fabliau, jurid. ; 1835, Acad. «pari difficille». // gagiste 1680, Richelet. // dégager 1170, Garn., « Retirer qqch mis en gage» ; fin XVIen s., d'Aubigné, «libérer» ; se dégager fin del XIIen s., Conon de Béthune. // dégager 1668, Molière, «naturel».//dégagement debuta del XVen s., «saisie», jurid. ; 1465, Batzsch, sens actual. // engager fin del XIIen s., Loherains, jurid. ; mitan del XVIen s., « faire entrer» ; XVIIen s., «commencer» ; 1945, politic // engagement fin XIIIen s., Carta d'Abbeville. // engageant, 1656, Livet. // desengagé, 1622, Fr.de Sales. // rengager 1471, Wavrin. // rengagement 1718, Acad. - Vesèm aital que lo mot a cambiat pauc a pauc per aver la complexitat qu'avèm ara en lenga francesa, vesèm la facultat de la populacion francesa de far variar lo mot en foncion de l'emplec social, causa que l'Acadèmia li agrada pas, mas costumièra per totas las lengas vulgaras vengudas del latin. De la practica juridica a la practica academica, podèm notar que lo mot a una granda importança politica per la transmission sociala, e donc per l'Acadèmia de la lenga francesa, lo patois parisenc, una importança que cal assegurar per èstre plan entendut de tota la societat (que fan saber sempre, e qu'es sovent una farlabica politica per assegurar que son utiles d'èstre pagat per aiçò far, reglar la lenga per totes). Ara arriba l'engatjament de Manolito Valse, lo paraulògue en cap del govèrn … Mas per aiçò cal dintrar dins l'etimologia del mot, EN + GAGE, qu'es la fabricacion tradicionala latina pels vèrbes, en occitan metre en gàbia es engabiar, per exemple.

Gage

nom masculin
(francique *waddi)

• Définitions
• Expressions
• Synonymes
  

• Contrat par lequel le débiteur ou un tiers se dessaisit au profit du créancier d'un bien meuble afin de garantir le paiement de la dette ; droit du créancier sur le bien meuble.
• Le bien meuble lui-même affecté à cette garantie : Prêter sur gages.
• Tout ce qui représente une garantie, une caution : Son honnêteté est le gage d'une gestion irréprochable.
• Preuve, témoignage de la réalité d'un sentiment, d'une qualité : Un gage d'amitié.
• Pénitence choisie par les autres joueurs et qu'on doit accomplir quand on a perdu ou commis une faute.
  

gage n.m.

Contrat par lequel le débiteur ou un tiers se dessaisit...

Droit de gage général

gager v.t.

Miser une somme en pariant que telle chose se fera...

être gagé v. passif

Être mis en gage.

gage-mort n.m.

Gage qui ne produisait pas de fruits ou dont les...

mort-gage n.m.

Synonyme de gage-mort.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Sul net es segur la melhora definicion francesa del mot, ambe totas las occurenças, es clar que per l'occitan avèm pas aquela aisina, fins ara :

• GAGE, subst. masc.
• GAGER, verbe trans.
  

I. − Au sing. ou au plur.

A. − Ce que l'on dépose entre les mains de quelqu'un en garantie.

1. DR. ,,Contrat par lequel un débiteur remet à son créancier un objet mobilier pour garantir l'exécution de sa dette`` (Banque 1963). Cf. fiducie ex. :

1. 2072. Le nantissement d'une chose mobilière s'appelle gage [it. ds le texte]. Celui d'une chose immobilière s'appelle antichrèse. Code civil,1804, p. 372.

♦ Gage vif, gage mort ou mort gage. ,,Celui qui vient ou ne vient pas en déduction de la dette`` (Ac. 1932).

− P. méton. La chose remise en gage. Celui qui ne peut pas trouver une caution, est reçu à donner à sa place un gage en nantissement suffisant (Code civil,1804, art. 2041, p. 367).Le créancier ne peut, à défaut de paiement, disposer du gage (Code civil,art. 20781804, p. 373).

2. P. ext.

a) Tout meuble ou immeuble garantissant le paiement d'une dette. Mettre en gage, prêter sur gage. Il obtint la remise des villes de Péronne, Roye et Mondidier, qui avaient été assignées en gage de la dot (Barante, Hist. ducs Bourg., t. 4, 1821-24, p. 420).Cet hiver, certaines familles mettaient en gage leur argenterie pour donner des bals (Michelet, Journal,1835, p. 169).

♦ Prêteur* sur gages.

b) Ce qui est déposé lors d'une contestation entre les mains d'une tierce personne par les deux parties et qui sera remis à celui qui a raison. Mettons des gages entre les mains de quelqu'un (Ac.1798-1878).

3. Spécialement

a) JEUX. Ce qui est déposé par les joueurs perdants et qu'ils ne peuvent récupérer qu'à la fin du jeu moyennant une pénitence. C'est là l'origine d'une pénitence toute semblable que l'on impose, au petit jeu des gages touchés (Jouy, Hermite, t. 3, 1813, p. 62).Les gages furent tirés au sort sur les genoux d'Élodie (A. France, Dieux ont soif,1912, p. 136).

b) FÉOD. Gant ou gantelet que l'on jetait pour défier quelqu'un au combat. Gage du combat ou gage de bataille (Ac.1798-1878) :

2. ... il ajouta : Voilà le chevalier du Cygne prêt à recevoir le gage de bataille. Pour toute réponse, le roi jeta son gant, qu'Olivier ramassa. Ensuite les deux ennemis (...) se précipitèrent l'un sur l'autre. Genlis, Chev. Cygne, t. 3, 1795, p. 357.

B. − Au fig. Ce qui représente une garantie, une assurance de quelque chose. Gage d'alliance, de tendresse. Donnez-moi un gage, un gage d'oubli du passé, d'espoir dans l'avenir! (De Vogüé, Morts,1899, p. 354).Élisabeth lui donna son appui moyennant des gages : la remise du Havre d'abord et plus tard la restitution de Calais (Bainville, Hist. Fr., t. 1, 1924, p. 168).

1. [Pour le passé] Ce qui sert de preuve, de témoignage :

3. ... si (...) [le sous-secrétaire d'État] n'était venu me forcer en quelque sorte à donner de la publicité à ma lettre, publicité qui, au demeurant, devient pour le lecteur un gage de plus de l'authenticité et de l'exactitude de tous les faits mentionnés ici. Las Cases, Mémor. Ste-Hélène, t. 2, 1823, p. 553.

2. [Pour l'avenir] Ce qui constitue une promesse formelle, une assurance. Le capitaliste trouve dans l'instrument produit par le travailleur un gage d'indépendance et de sécurité pour l'avenir (Proudhon, Propriété,1840, p. 216).L'immortalité de l'âme, gage de notre béatitude future (Gilson, Espr. philos. médiév.,1931, p. 177).

3. Expressions

− Demeurer pour les gages (vx).

♦ [En parlant de ceux qui sont pris ou tués dans un combat dont les autres parviennent à réchapper] Synon. de succomber.La moitié des siens sont demeurés pour les gages (Ac.1835, 1878).

♦ [En parlant de circonstances moins graves] ,,Par exemple si dans une hôtellerie, dans un cabaret, on retient quelques gens d'une compagnie, afin qu'ils payent pour les autres qui se sont échappés`` (Ac. 1835, 1878.

− Donner des gages à un parti. Se lier à un parti par un acte attestant son attachement à celui-ci. C'est très malin, son jeu de bascule, les gages donnés un jour aux libéraux, l'autre jour aux autoritaires (Zola, Argent,1891, p. 414).

− Gage de l'amour (vieilli et littér.). Synon. de enfant.Abassa portoit dans son sein le gage funeste de notre union (Genlis, Chev. Cygne, t. 2, 1795, p. 246).

− Laisser (qqc.) pour gage, pour les gages. Synon. de perdre.Oui, justement, l'île de Fionie; c'est là que j'ai manqué laisser mon nez en gage (Mérimée, Théâtre C. Gazul,1825, p. 16).

− Prendre des gages. Prendre des précautions en s'assurant dès maintenant des avantages que l'on n'est pas certain d'obtenir plus tard. Au printemps prochain, l'Allemagne sera défaillante; on le sait. Que se passera-t-il? Il faudra prendre des gages. Autant, dès lors, maintenir ceux que nous avons déjà (Barrès, Cahiers, t. 13, 1921-22, p. 194).

II. − Au plur.

A. − Somme que l'on verse mensuellement ou annuellement pour payer les services d'un domestique. Payer les gages. Les gages d'un cocher (Voy. La Pérouse, t. 2, 1797, p. 345). Cela ne suffit pas aux gages des domestiques, aux appointements des maîtres et des maîtresses de tes sœurs, à leur toilette et à la mienne (Lamart., Nouv. Confid.,1851, p. 34).

− (Être) aux gages de qqn.

♦ Vieilli. Être au service de quelqu'un en qualité de domestique. Il est aux gages d'un tel (Ac. 1835-1932).

♦ Être à l'entier service de quelqu'un et, p. ext., lui être aveuglément dévoué. Ils mettent leur génie trafiquant aux gages du sultan ou des Turcs (Lamart., Voy. Orient, t. 2, 1835, p. 386).

− Casser* (qqn) aux gages.

− À gages. Qui est payé pour cette sorte de service. Tueur à gages. Par ce même décret, elle [la Convention] accorda des secours et pensions à tous les anciens serviteurs à gages du ci-devant roi (Erckm.-Chatr., Hist. paysan, t. 2, 1870, p. 314).Elle a un secrétaire à gages pour l'administration de ses réceptions (Martin du G., Devenir,1909, p. 153).

♦ Gén. péj. Là, point d'applaudissements à gage, à qui l'on a, pour ainsi dire, noté, sur la pièce, les endroits qu'ils doivent applaudir (Jouy, Hermite, t. 4, 1813, p. 332).Les chroniqueurs d'alors, tant français que bourguignons, étaient des chroniqueurs à gages. Tout grand seigneur avait le sien (A. France, J. d'Arc, t. 1, 1908, p. iv).

− Au fig. et fam. Cet homme ne vole pas ses gages. ,,il s'acquitte bien de ce qu'il est chargé de faire`` (Ac. 1878, 1932).

Rem. On relève a) Qq. attest. au sing. M^lleTrapenard entra donc au service de ce maître, pour n'en plus bouger, au gage de quarante-cinq francs par mois (Bourget, Discipline, 1889, p. 16). V. aussi Jouy supra. b) L'emploi fém. (plur.) ds Hémon, M. Chapdelaine, 1916, p. 78, 166, 182.

B. − Spécialement

1. HIST. ,,Appointements d'un office ou d'une charge`` (Lep. 1948). Un autre moyen, ce fut de retenir la moitié des gages et pensions de tous les officiers de justice et de finance du pays de Bourgogne (Barante, Hist. ducs Bourg., t. 3, 1821-24, p. 169).Il avait en meubles plus de cent mille écus d'or, trente mille livres de rentes, et les profits de ses fiefs, et les gages de son office de maréchal (Flaub., Champs et grèves,1848, p. 218).

2. MAR. Solde du capitaine, des matelots d'un bâtiment de commerce. Les gages d'un capitaine de navire, d'un matelot (Ac. 1835, 1878).

Prononc. et Orth. : [ga:ʒ]. Ds Ac. dep. 1694. Étymol. et Hist. A. 1. a) Ca 1130 gwage « ce qu'on met ou laisse en dépôt, comme garantie d'une dette, de l'exécution de quelque chose » (Lois de Guillaume, éd. J. E. Matzke, p. 7, § 5); b) ca 1165 guage « ce qu'on donne à quelqu'un à titre de réparation, de satisfaction pour un tort qu'on lui a causé » (Benoit de Ste-Maure, Troie, 2595); 2. a) ca 1135 mettre guage « engager quelque chose, mettre en jeu » (Couronnement de Louis, éd. E. Langlois, 1873); b) 1538 terme de jeu (Est. s.v. pignus); 3.) 1694 gage « dans une contestation, enjeu déposé par les différentes parties, pour être remis à celle qui aura gain de cause » (Ac.). B. 1160-74 gages masc. plur. « solde, salaire, appointement » (Wace, Rou, éd. A. J. Holden, 3103). De l'a. b. frq. *waddi « gage »; cf. m. néerl. wedde de même sens; a. h. all. wetti « gage, amende »; all. Wette « pari, gageure ». Le mot est attesté aux sens A 1, 3 et B en b. lat. (ca 643 wadium ds Nierm.) ainsi que dans les Gloses de Reichenau (De Libro Genesis, 570 ds H.W. Klein et A. Labhardt, Die Reichenauer Glossen, t. 1, p. 85 : pignus : wadius); il n'est pas exclu que le lat. vas, vadis « caution » ait pu participer à un moment quelconque à la naissance du mot (cf. Ern.-Meillet). Fréq. abs. littér. : 1 070. Fréq. rel. littér. : xix^es. : a) 2 297, b) 1 254; xx^es. : a) 1 470, b) 1 033. Bbg. Frank (G.). Faire ravoir les gages. Mod. Lang. Notes. 1938, t. 53, pp. 603-604.

Lo diccionari anglés es plan interessant justament perqué lo juridic normand a importat lo mot en anglés, mas pas sonque ! 

gage 1 

Gaita la definicion sus Oxford Advanced Learner's Dictionary

Prononciation: /ɡeɪdʒ/

lo diccionari explica çaquelà qu'es archaic ; e notatz lo mot arquaïc aquí ...

nom

1A valued object deposited as a guarantee of good faith.

1.1A pledge, especially a glove, thrown down as a symbol of a challenge to fight.

vèrbe

[amb objecte]

Ofèrta (un objecte o one’s life) coma una guarantee de bona fe, good faith: un guide mandat an aquel que a travèrs l'headman sus aquel luòc gaged sa femna per un forfeit se ganhava pas.

Origina

Anglés mejan: del vièlh Old French o normand gage (noun), gager (verb), ambe l'origina Germanica ; ligada ambe wage e wed.

Lo mot que riman ambe Gage

age, assuage, backstage, cage, downstage, engage, enrage, gauge, mage, multistage, offstage, onstage, Osage, page, Paige, rage, rampage, sage, stage, swage, under-age, upstage, wage

Lo diccionari oblida colhonatge, per çò que concernit lo tèma qu'avèm de tractat sus aquel bilhet.

Definicion de gage dedins lo :lo diccionari anglés american 

gage 2

Gaita la definicion sus Oxford Advanced Learner's Dictionary

Nom e vèrbe

Variant spelling of gauge.

Definicion de gage dedins:

• lo diccionari anglés american 
  

gage 3

Gaita la definion sul Oxford Advanced Learner's Dictionary

Prononciacion: /ɡeɪdʒ/

nom

Un autre mot per greengage.

Exemples

Origina

A la mitan del 19en sègle : dempuèi lo nom de Sir William Gage (1627-1727), lo botanista anglés l'a introdusit en Anglatèrra. 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dins lo melhor diccionari francés / occitan (gascon) [edicion Per Noste] que se pòt trapar fins ara, ai trapat aquelas equivalenças lingüisticas que vos podràn ajudar.

Gage m, 1, (dépôt de garantie) gatge ; hidança f. ; penhèra (~à saisie). / saisie de~ : penherada f. / saisir sur~ : penherar / prêteur sur ~ : prestaire en per gatges ; prestador en per hidança. 2, (à un jeu) gatge. 3, (salaire) so(u)tada f. ; gatge / tueur à ~ : mataire pagat. / un témoin à ~ : un testimòni pagat.

Gage m, : 1, gatge, engatge [l'engatge èra tròp grand (158, A., 171)], prensa (f.) ; prêt sur gage : gatgièra (f.) ; donner un gage : donar un gatge, pagar un gatge : mettre un gage : mettre un gage, engatjar ; prendre à gages : prendre a gatges / 2. (salaire) convenença (f.) [De libres ne podia pas crompar. L'argent de sa convenença èra tot per sos parents (7, 1., 85)] salari ; ouvrier à gages : logadièr ; gagner de bons salaires : ganhar de bons gatges ; retrancher les gages : mermar los gatges ; il veut un plus fort gages : vòl mai de gatge.

Gager (v.) : 1, (parier, jouer) gatjar, pariar, jogar (--->ò) [Son tan laujarjaràs (leis escalièrs) que jogariáu de lei trespassar au grand tròt amb nòstrei doas carriòlas de frònt ! ----(196, A. 13) / 2, (domestique) logar (-->ò) / 3, (hypothèquer, mettre en gage) engatjar, gatjar ; action de gager : gatjament (m.)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dins lo diccionari Catalausa de l'occitan, se trapa aiçò, en resumit utile :

Engatjament ; promessa ; convencion (accion o resulta d'engatjar o de s'engatjar)

Engatjar (v.tr.) : ipotecar ; ligar amb una convencion (t.a.)

engatjar (s') : se ligar amb una promessa, una convencion.

Engatge : gatge (R.III., 439-440)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dins lo diccionari francés / occitan d'en Cristian Laus

Engageant, e adj. Atrasent, a.

Engagement m I. engatjament m. 2 promessa f.

Engager 1. vt 1engatgar. 2. (une personne) logar. 3. començar, enregar. II. vp. 1. s'engatjar, s'enrodar. 2. començar.

Dins lo diccionari occitan / francés

Atrasent = atrayant ….

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dins lo mot catalan compromís i a un fum d'equivalents que pòdon ajudar a melhor entendre lo mot pels occitans.

Convinença per la qual les parts sotmeten una questió a un arbitratge, o s'avenen d'altra manera.

Acord (→)

arbitratge / arbitrament

conciliació

transacció

composició Una composició amigable. // emparaulament

engatjament

→ obligació

// conflicte

cuita

situació critica

Ambe lo jacobin Manolito Valse sèm plan dins una situacion critica, ambe aquela frasa famosa, « es pas una promessa, es un engatjament» !

Donc ara, quin es la vòstra conclusion a prepaus del Manolito Valse ? Es un òme jurista ? O un òme influenciat pel catalan de la familha barcelonina ? O los dos ? O un emplec catalan dins una formulacion politica que pensa que lo juridic a mai de pès que lo popular promessas ?

Aquí donc arriba lo segond bilhet sul tèma, car es clar que vist la complexitat d'emplec del mot, nos caldrà d'ara endavant demandar al locutor qu'emplega promessa/promesse o engatjament/engagement en lenga francesa quin numèro de la definicion emplega ! (veire bilhet següent per saber los numèros)

La dintrada coma una leiçon de patois parisenc

Aquela leiçon de patois parisenc vos podrà semblar una novèla engolada jacobina ! O un polit mot per amusat los jornalistas, qu'an sul pic, en l'abséncia d'actualitat politica e de competéncia d'estiu, transmetut aital la frasa famosa. Quina es aquela frasa ?

Lo car Manolito Valse a sortit una plan bona «ce n'est pas une promesse, c'est un engagement», ieu que pensavi que lo francés o patois parisenc m'èra pro conegut … soi estat susprès. Mas ambe lo patois parisenc avèm sempre de grandas suspresas. En tot dire o escriure, podèm alara confirmar que lo Manolito Valse sap emplegar la semantica per nos enganar pro plan, es donc perfaitament integrat aquel immigrat qu'a engolit ambe la semantica que cal, lo biais de far foncionar lo jacobinisme lo mai òrb potencial.

La perspectiva jacobina per Occitània es sempre maissanta quand se la jògan en semantica mai o mens escuranhosa.

Ja sabèm que las promessas francesas en temps electoral son d'oblidar a 20h quand la persona que la donèt es elegida. I a un arreporèr qu'explica : «Es pas bon francés lo qu'amana çò de promès», e sembla que lo provèrbi fosquèsse catalan tanben.

Quand entendèm un politician francés, lor cal demandar se l'emplec del mot promessa es lo cas UN, DOS, o TRES : 1 – assurance, déclaracion, engatjament, fe, paraula (d'onor), protestacion, serment ; 2 – anóncia, presatge, signe ; 3 – convencion, contracte, engatjament. Mas còp sec dins lo diccionari dels sinonim en patois parisenc podèm legir «belles promesses», moneda de monaca (pas de Mónega), «fausses promesses» serment d'ivronha (benlèu amb vin occitan), «des promesses en l'air», dins lo vent, «promesses de Gascon» que lo diccioanri considèra coma vielhit... e quora escotèm l'immigrat de la segonda generacion e filh de republican dit espanhòl, lo Manolito Valse sèm assegurat que la promessa es d'actualitat e francesa, es promessa jacobina o francesa. Lo Manolito Valse a retengut la leiçon per çò que concernís fRança, los camps republicans franceses pels batalhons dels republicans « espagnols» èran pas la promessa francesa de respecta de la democracia, mas una ajuda al franquisme.

Los Catalans an un problèma ambe lo mot de patois parisenc «engagement», lo sàbon pas emplegar, díson «compromís». Es benlèu la rason del reviscòl del mot per l'immigrat de la segonda generacion Manolito Valse dins la, ara, famosa frasa : «ce n'est pas une promesse, c'est un engagement».

Donc m'a calgut gaitar tanben dins lo diccionari de patois parisenc, engagement. Parier que per la classificacion UN, DOS, TRES del primièr mot, caldrà demandar als politicians, ara, se la definicion es de al categoria UNA, DOAS, TRES, QUATRE, CINC per engagement. Lo mot masculin es : 1 – obligacion, contracte, convencion, pacte ; 2 – promessa, paraula, serment, vòt : 3 – embauche, recrutament ; 4 – combat, assalt, batalha, echauffourée, escarmouche ; 5 – mise en jeu (tènnis), servici.

Quand un francés «prendre un engagement» s'engager, engage sa parole, mas sembla que lo biais de comprendre aquò cambia d'una generacion francesa a una autra, e sobretot dins la generacion politica, aprèp las eleccions.

Dins l'expression occitana Te prometi ! Te prometi que.... sèm mai o mens segur que serà pas vertat a la seguida! Lo diccionari occitan explica : « prometre v.tr. S'engatgar cap a qualqu'un a far quicòm ; afirmar, assegurar.

Vist d'Occitània la sematica per aquel mot es semblanta, la leiçon de patois parisenc se transforma clarament en engolada jacobina quora s'entendrà la frasa famosa : «ce n'est pas une promesse, c'est un engagement» donc podèm, encara e encara, confirmar, lo Manolito Valse es plan entegrat al sistèma politic francés, mentidèr de servici per la gestion d'Occitània.

Mas benlèu que nos prenon per colhons.... Te prometi ! te prometi qu'es pas luènh de la vertat.

-°- DOS -°-

Messatge a l'UNESCO

En 2012, jà, recebiái una letra d'un Occitan, ciutadan francés, e que vòta a Narbona ; el, liguèt mantunes documents que me donavan en document junt del tèxte de corrièl que publiqui aquí :

Veni de legir los tèxtes a  prepaus del "Manifeste Gascon Béarnais".

Me permeti de vos enviar çai-junt quicòm que faguèri fa qualques annadas sus l'unitat de la lenga occitana, a causa del "collectiu provençau". Pensi qu'es dins la linha de çò que cal dire a prepaus del Manifeste Gascon Béarnais.

En realitat, ai pas jamai acabat çò qu'aviái pel cap.
Me sembla tròp long e pas pro clar.
(Los que me voldrián ajudar a lo perfeccionar o a lo tornar faire auràn la medalha... O envii en PDF perque dona los fichièrs mens gròsses).

Qualques causidas:
1) Parli pas jamai de dialecte.
Aqueste mot forma part de la terminologia classica dels lingüistas, mas a de sens diferents e contradictòris, e se sap pas jamai cossí serà interpretat pels legeires non-lingüistas.
Emplegui sistematicament l'expression variante constitutive de la langue, qu'es clar e prèsta pas a cap de manipulacion.
2) Cal pèrdre pas una ocasion de contradire l'idèa que "La France s'est divisée en deux langues, la langue d'Oïl et la langue d'Oc".
- Las lengas preexistisson a "la France".
- Las lengas an una existéncia lingüistica que se pòt provar. "La France" es una entitat politica aleatòria e variabla, tot çò autre son de convencions.
La lenga "francesa" a pas res a veire essencialament amb "la France". (Per me faire comprene: pas mai que lo catolicisme n'aviá amb lo reiaume de França d'Ancian Regime). "La France" (metropolitana) es pas lo país de doas lengas "territorialas" mas de uèit.
- L'idèa d'un grop lingüistic "galloroman" es pas que la consequéncia de l'ideologia essencialista francesa. I a de lengas neolatinas amb de caractèrs diferents e de relacions que se pòdon estudiar, mas tot çò autre a per foncion de negar lo peis.
3) Recentament, soi arribat a una formulacion que me sembla melhora sus la relacion entre lo parlar e l'escrit.
Lo parlar es per "aici" e "ara" e per d'interlecutors definits.
L'escrit es per "un temps autre", "un espaci autre" e "de personas autras, qu'escapan a las definicions que ne voldriái faire" - per ex., socialas.
Aquestas foncions diferentas an de consequéncias fondamentalas sus la diferéncia entre las formas parladas e las formas escritas de tota lenga. (Naturalament, cal pas pèrdre de vista qu'una lenga es una "vista de l'esperit", en defòra d'aquelas formas parladas e escritas.)
L'escrit es "globalizant" per foncion.
La manca del foncionament normal de l'escrit occitan dins los sègles passats explica en granda part la situacion de la lenga e la dificultat d'acceptar çò que li es necessari, emai pels foncionaments modèrnes de las formas parladas de lenga.

Dins çò que vesèm amb lo "Manifeste Gascon Béarnais", coma dins lo "Collectiu provençau" o de causas atal en Auvèrnhe o endacòm mai, i a a l'encòp las dificultats e l'incompreneson que disi, e en mai, sovent, una ideologia "regionalista" e/o "francista". 

Çò fondamental, es d'èsser clar pels lingüistas, segur, mas, mai que tot, d'èsser clar pels non-lingüistas: pel grand public.
Tot depend de la "comunicacion", coma se ditz ara.
L'ideal: seriá de faire evaluar e criticar nòstra comunicacion publica per de personas competentas que serián pas de lingüistas.

La conclusion mai importanta :
Se, segon çò anonciat, lo poder politic novèl vòl prene las mesuras necessàrias e faire ratificar la Carta europèa de las lengas regionalas o minoritàrias, es absoludament segur qu'i aura una batèsta ferotja. Es evident per ieu que l'occitan e son unitat vendràn l'enjòc principal de la batèsta. 
La batèsta se tendrà dins las institucions politicas, dins la premsa, dins los organismes e associacions de tota mena, e lo pes de l'opinion serà important.
Es indispensable de preparar la batèsta.
Cal fargar d'instruments per la menar.
Los cal metre a disposicion de las associacions que se faràn lo relais pel trabalh sus la premsa e l'opinion.

Amistat
Sèrgi Granier

La comunicacion de l'UNESCO, mapas, documentacions, elements marquetings per la division de la lenga nòstra, es donc plan una ataca contra l'unitat (dins la diversitat) de la lenga occitana.

En Peitiau, semantica francesa e las lengas

La semantica francesa e las lengas confina a l'estupiditat, al trabalh sobre l'ignorança, una aisina per destrusir las lengas que son pas causidas pel comandant d'armada o de l'administracion que governa lo pòble e qu'es brica al servici del pòble, lenga pel rei o pel president, lenga d'una Académie française. E se fabrica aital un racisme lingüistic de tipe especial, una excepcion francesa, l'òdi de las lengas ; quinas son las consequéncias passadas e presentas ? Un ensenhament mediòcre de las lengas en fRança, e pas sonque las mepresadas sul territòri de poder parisenc, aquel espaci de poder, espaci del regionalisme que valoriza lo replegament sus se, en lo cobrir d'un «gloriós», d'un panthéon enflorit d'expansionisme lingüiscidari. O cal escriure clarament, i a pas melhor replegament sus se que la dòxa politica francesa !

I a pas un francés que dona pas a patois una valorizacion negativa, levat los que parlan "patois" plan segur. I a pas qu'a gaitar la definicion colonialista del mot dins lo Robert de 1954, puèi de 2004, per determinar que quitament passar lo sègle, la definicion a basicament pas cambiat de biais colonialista. Lo malastre es que los locutors de patois son los darrièrs a legir los diccionaris bèls e franceses de la destruccion lingüistica parisenca, e son pas los polits articles de Claude Hagège qu'i cambiaràn quicòm dins Le Monde, ni los articles de la jacobina MarridaJoana dins lo jornal L'humanité qu'i faràn un cambiament clar e precis ; quitament quand los amics e amigas dels professors d'universitat, e foncionaris franceses, son contents d'inaugurar a Montpelhièr una placa en l'aunor del lingüiscidari l'Abbé Grégoire !

Parlarai pas de Charabià, lo mot es plan conegut dels Bretons ... immigracion anciana qu'a capitat una integracion dins lo sistèma dels lòbis parisencs, alprèp del Parlament parisenc per installar lo concepte de "langues régionales" que correspond mai o mens a la descripcion lingüistica del breton, mas pas brica de las autras lengas mesprezadas.

L'illustracion NR es aquela de "Yannick Jaulin, chanteur, humoriste, et avant tout conteur, n'hésite pas à employer sa langue maternelle, le poitevin. Et cela n'empêche pas son succès." S'i vei una ràbia clara contra .... qué ? Devinhòlatz ; la descripcion de la ràbia l'es segurament estada dins lo meteis jornal de Peitieu. Mas es utile de veire que lo charabià es plan melhor aisit d'èstre ligat ambe un joglar que non pas ambe professors d'universitat, o la fòto de l'universitat que determina l'objecte e lo contengut de l'article.

Aquela faiçon de mestrejar l'actualitat connòta l'article d'un punt de vista politic : basta lo francés, e faràn un article sobre la tombada de l'ortografia dins las novèlas generacions (per donar la rason, la pujada de las langues régionales), fòra las complicacions, la lenga unica es la solucion. Es de dire que l'article pensa coma l'article 2 de la constitucion, votat en 1992 per una granda majoritat conservatriça francesa (PCf, PSf, PRG, UMP, UDF, e s'èra estat lo cas lo FN l'auriá tanben votat, s'èra estat present dins l'emicicle), es donc un article que reberta un conservatisme dels gròsses o qu'assaja de destapar las critica dels nacionalistas franceses que fan manifestacion contra los musulmans suls teulats de Peitieu, e tanben contra las langues régionales. E puèi, l'article 75-1 serà pro sufisent per dintrar dins lo patrimòni e fa plaser a l'UNESCO ! Donc, a Peitieu, tanben i a un patrimòni lingüistic vivent e que fa cagar la redaccion de la premsa locala, los localièrs del terrenh jacobin, del nacionalisme o regionalisme francés d'expansion parisenca ; e que se pensa redaccion soleta aital dins lo pichon monde del regionalisme redaccional, dels localièrs, mas i a Internet ! L'an oblidat.

Justament a prepaus de Peitieu, vos conselhi lo programa de fRance CULture sul tèma de la mitica batalha, mistificada batalha, lo programa es un programa istoric, per un libre editat a París, un noveutat per la redaccion parisenca, jà plan intoxicada per l'istòria oficiala, donc benlèu que la redaccion de Peitieu dèu saber jà lo contengut.

Coma l'ignorança francesa trabalha sus la semantica lingüistica, l'ignorança francesa arriba d'èstre informada sus l'istòria oblidada d'Aquitània ... E çaquelà los Occitans an pas jamai escrit aquela brava istòria d'Aquitània en lenga anglesa o occitana, mas en lenga imperialista. Quora escrivèm en patois parisenc, los Parisenc nos legiscan pas ; quora son professors de l'Iscla-de-fRança, fan un programa polit a l'antena de la ràdio propaganda del jacobinisme.

Un jorna benlèu aprèp aver legit mantunes libres sul tèma, los redactor de Peitieu faràn un esfòrç pedagogic per far comprendre que las lengas son pas de charabià, mas una expression de la populacion, e non pas un populisme politic, a l'imatge de las manipulacions militaristas, administrativa, e de govèrn franceses sobre las lengas e l'istòria.