Marselha dins la granda Occitània, Siméon Flaissières

Quand una persona se sona Simon a Tolosa, se sap clarament qu'es pas de Tolosa ... Quand se sona lo pichon Simon, Simeon, se sap pas encara quina son las resorgas intellectualas d'oblidança occitana que fasquèron qu'es possible de lo dire aital, el lo protestant, lo filh de pastor protestant : mas aquel Simeon èra de Lauragués, se marridèt amb una ciutadana de Lauragués ; es estat un migrant de la Granda Occitània, per devenir mètge dels Paures a Marselha, lo pòrt colonial republican dels tempses ancians del XIXen e XXen sègle.

Conselh de lectura «Histoire universelle de Marseille» Alèssi Dell'Umbria, filh o pichon filh, o rèire-pichon filh dels migrants italians que son tanben passats per Marselha abans d'anar o pas a las Americas.

Donc segon la fabla occitana, siam pastat de convivéncia ... en remembrança dels trobadors, e sobretot se remembra dels chaples contra los catars, contra los protestants ; mes el, aquel cònsol de Marselha, malgrat d'èstre mètge e donc pro saberut per l'epòca, o dèu aver oblidar...

Es de la meteissa manièra que cap a las annadas 1980, lo cònsol de Marselha, Defferre, cridarà l'Estat per lo salvar de la gestion complicada de la vila, d'una granda vila o pòrt cosmopolit ; el fargarà lo concepte de delegacion de poder jacobin, la decentralizacion, debuta en 1982.

Mas Simeon aurà de recebre migrants, en nombre grand, donc aprèp aver de recebre un onda de migrants armenians, serà lo temps de dire pron, n'i a pron ; coma s'entend jà ambe Manolito Valse al govèrn fàcia a l'arribada dels Sirians musulmans, Assirians de totas las religions, Curdes, Afgans de tot tipe, joves Eritreans, Somalians, etc. O tanben coma un Michel Rocard quand «desirava pas recebre tota la misèria del monde» ; se fau tanben pensar que migrar dins aquelas condicions fabrica que problèmas de sentat directe o indicrecte, los desbalançats mentals se fabrícan aital tanben : 

« S'anoncia que 40 000 d'aquelei òstes son en camin cap a nosauts, çò que vòu dire que lo biton, lo tifus e la mòrt nègra se caminejan cap a nosauts, se son pas jà en granas pulluentas dempuèi l'arribada dels primièrs d'aquelei immigrants, despoderats de tot, refractaris de las manièras occidentalas, rebèls de totas las mesuras de sanitat publica, immobilizats dins las loras indoléncias resignadas, passivas, ancestralas. [...] La populacion de Marselha crida pel govèrn qu'interdise de vertat l'entrada dels pòrts franceses a-n aquestei immigrants e que los tòrne sense delai aqueleis lamentables tropèus umans, gròs dangièr public pel país tot sancièr. »

— Siméon Flaissières, cònsol de Marselha aprèp-guèrra de 14/18

Marselha èra lo pòrt de la coloniazacion francesa, representa fRança al mens pendent tot lo temps del colonialisme republican francés.

Tota la pensada del sègle XIXen es dins la semantica de la frasa famosa, lo XIXen sègle a pas cambiat aquela semantica francesa, nacionalista francesa ; se fargava un monument a Joana d'Arc a Tolosa al meteis temps.

Lo Lauragués, filh de pastor protestant, es estat cambiat en arribar mètge a Marselha, o en arribar cònsol de Marselha ? Moriguèt senador francés e al pòst de cònsol de Marselha, elegit dinca 1931 !

Victor Gèlu èra encara dins los caps, mai qu'en 2016 :

Èran pas feniants, e cresián al meteis Diéu que los de la Provença que se remembrava las grand'messas dels Felibres, d'un Frederic Mistral, mas èran jà al ment las tiradas d'un Maurràs... nostalgic d'ancian regime o de la restauracion del sègle XIXen.

Èran pas feniants, faguèron la riquèssa de mantunes cap-d'entrepresas qu'i trapèran lèu de man-d'òbra mens cara, per las usinas novèlas creadas pendent la guèrra de 14/18 quand lo nòrd del país vesin èra en guèrra.

Èran pas feniants, faguèron una novèla economica dins tot lo val de Ròse pendent mai de las 50 annadas que seguiràn.

Èran los Armenians percaçats pels novèls poders kemalistas turcs, lo sol problèma que la guèrra de 14/18 a far sobreviure, diplomaticament, dinca pausar problèmas grèus per tot lo sègle XXen e dinca ara al XXIen sègle, ara. E lo poder dels joves turcs es en camin de tornar en 2016 ... e digun en Euròpa ne sembla aver paur, sobretot pas l'OTAN...

Las annadas d'aprèp 14/18 s'encamina tornar mai al XXIen sègle, de fargarà d'un autre biais, mas aprèp Niça, l'atemptat de Niça, s'entendrà jà que la remembrança del passat es pus d'actualitat ; siam ambe la dificultat d'aver -en mai- una societat inculta, e aculturada, çò que dona mai grèu lo problèma de societat ; e amai son pas los mai paures, los mai incultes ! Sovent son professors d'universitat... legitim per parlar en public pel sistèma politic ; l'incultura se cultiva a tot festenal per un sistèma administratiu net de tota pensada politica, tecnocratica.

Lo problèma d'aquel personal politic que pensa local quand s'arriba a li èstre utile, oblida de pensar a la politica francesa en Siria-Liban, sobretot d'aquel temps elonhat ... e de las causidas diplomaticas francesas (espaci blau es jamai estat respectat per las autoritats francesas, veire mapa) ; las causas an pas cambiat ; l'estructura trabalha pel mercat-Estat-nacion francés, dedins coma defòra ; e las migracions son juste elements de regulacion fosca a desfaut d'aver una potinga politica ambe lo problèma economic, la causida economica que favoriza sempre una casta de govèrn, pauc impòrta lo regime republican o pas ; d'unes díson corrupcion, d'autres lòbis.... eficacetat economica per un poder dedins una entrepresa qu'ajudarà pus tard lo politic a damorar al poder.

Lo malastre, es que lo sistèma dit anticapitalista faguèt del meteis biais, en fabricar sa pròpria casta roja de tota las pensadas politicas ; car l'URSS èra un impèri colonial del meteis biais, un mercat pels amics qu'an una economia a desvolopar (vesèm en China). Sovent l'ideologia d'esquèrra, dita d'esquèrra, confond lo capital e la finança... fauta de saber coma fonciona un compte de foncionament e un balanç d'entrepresa, ont lo capital es indicat ; enfin totas las estructuras que fan la vida de las entrepresas pichonas e grandas.

Lo problèma es que la migracion creada per far fòra una populacion d'un territòri, es manipulada pel meteis mercat dins lo territòri novèl e forçat, aprèp migracion forçada e violenta. Lo ciment Lafarge es lo meteis ambe DAESH, pseudò Estat mas militarament potent, o dedins lo mercat-Estat-nacion dita fRança. Los projectes inutils e betonizacions d'acompanhament son la responsa del politic per la casta dels quadres e de la familha Lafarge qu'an mestièr del mercat-Estat-nacion per betonejar per sempre la tèrra qu'es supausar noirrir la populacion.

Siam dins una societat turifarària d'autodestruccion de la planèta umana, de l'umanisme. Lo sampitèrne Simeon de Marselha es una pichoneta votz de la mòrt que pòrta lo regime francés sus aquesta planèta.

Cristanofobia musulmana: 12 mòrts a mar

L’actualitat pòrta una pròva, e aquò non pòt aver concequéncias politicas ?

I a pas sonque los extremistas que son dangieroses pels Cristians, quitament qui l’amarum de la traversada de la Mar Miègterranèa, los Musulmans devenon dangieroses pels Cristians. Los Musulmans –que podrián pensar en precaucion politica granda e potingar totes los migrants pauc impòrta la religion- son quitament dangieroses pels vesins cristians.

Jà entendi, los crits d’orfèa que me van tractar d’islamofòbes, mas l’afar me sembla pro clara, o alara montada de tota peça pels Cristians de la barca qu’an mancat perdre la vida perqué èran cristians (pòdi pas èstre accusat de vóler matat ni los cristians, ni los musulmans, ni los josius, mas considèri que las religions son un dangièr per l’umanitat, totas las religions). E i aurà benlèu la teoria del complòt que se bastirà dins los gropusculs d’extrèma-esquèrrao d’extrèma-dreita, per non pas entendre Israël (que crida contra los Palestinians de la banda de Gaza), o las reaccions europèas de mantunes cristians quand devon costejar musulmans (faràn pas qu’un grope, per simplisme segur), integristas o pas.

L’informacion arriba de L’Orient Le Jour qu’an la costuma de costejar los musulmans (segur que fan un grope unic), integristas o pas, arriba aviat e en lenga francesa. Me remembrarai una conversacion ambe un curat de l’Institut Catolic de Tolosa, un curat de Liban, sus aquel tèma ; e sabi que dempuèi 7 ans (aquò farà), mon opinion  sul tèma a variat, e l’actualitat ajuda per un cambiament que me fan pensar que lo problèma educatiu dels musulmans (en global, e se vei dins la jovença musulmana), es grèu, e en causa la religion musulmana ensenhada dins las mosquèas.

L’informacion arriba tanben de la RAI, en lenga italiana :

E sembla que l’afar desrenga fòrça los mèdias parisencs que, dins lo concensús de la planpensança costumièra, per exemple l’informacion per non far paur a PEGIDA, es absenta de l’informatiu de ARTE a 19h45, o tanben, lor agrada de far parlar dels actes d’islamofobia, e de las associacions qu’an format aquela jovença que fracassa per educacion de la comunautat musulmana, mas pas a costat de l’actualitat aquela …

Aprèp lo problèma se pausa de quina manièra las frontièras intèrnas a l’Union Europèa auràn pauc a pauc d’èstre gardada ; la guarda de la frontièra ajuda lo Reialme Unit e pausa problèma a Calais ; lo problèma es grèu, un Polonés a matat una pichona filha alara qu’èra supausat èstre interdit de territòri francés.

Los dos afars junts fan paur a diverses nivèls.

- Pauc a pauc, la guèrra contra los musulmans integristas risca de pujar a un autre nivèl social, e l’institut de l’islamofobia se deuriá realament pausar la question de 30 ans de mòllahs mals educats dedins las mosquèas de França.

- Mantunes partits politics per rasons politicians faràn saber qu’aiçò ajuda los lors agumentaris anti-musulmans, e se parla pus ara d’extremisme religiós aquí, mas de causir quí a lo dreit de vida sus aquesta planeta, musulmans o cristians, musulmans o josius, bodistas o cristians, musulmans o bodistas.

- Schengen es un problèma grèu sus la planeta que sèm a suportar ara, ambe las guèrras que se debanan de l’autre costat de la Mar Miègterranèa.

- Lo tractament de l’informacion es devengut un espòrt de combat politic, que los mèdias inocents sul problèma, faràn créisser l’onda de l’òdi e l’asirança contra los musulmans, en practicar una ierarquizacion de l’actualitat en foncion del tipe de musulman, o en foncion de l’actualitat que prejudica pas a la planpensança jornalistica.

- De quina manièra, ni Itàlia, ni Espanha, ni l’Union Europèa son al nivèl politic e securitari per l’onda de migracion qu’arriba del monde arabe en guèrra sancièra ?

Qui gausarà dins l’Union Europèa d’interdire l’arribada de la cristianofobia generalizada dels musulmans recentament immigrats, e fecondar los autres o los convertits, per tornar far la guèrra en Síria, Nòrd-Iraq o Yemen, o Eritrèa, o Sodan, o Líbia ?

Qui gausarà pausar un problèma del contra-ròtle de las frontièras pels Estats europèus que pauc a pauc prenon la via contrària a la convivéncia de l’Euròpa occidentala, fins ara ? Se comprendrà melhor que l’extremisme pujèsse en Ongria, que lo laxisme liberal pausèsse problèma en Polònia, que la migracion dels Ròms, cap a l’Oèst, es fomentada pel racisme romanés, etc.

De quina manièra l’Union Europèa s’arriba pauc a pauc a l’autodestrusicion ?

-°-

Los efèits de l’ignorança educativa francesa.

Es lo coratge de l'ignorança, ignorança bastida sobre lo sistèma d'educacion francés que refusa de presentar l'istòria, la lenga e la geografia localas, la vida reala de cada jorn de tot ciutadan (en Bretanha o en Occitània), ajudat aital pels mèdias televisuals majoritariament parisencs, pels coorporatismes (de tot tipe), pels sindicats professionals d’educacion e pels sistèmas ierarquics parisencs del sistèma Éducation Nationale.

Sabi pas un element del sistèma francés (imposat per la fòrça en Occitània), qu’a pas agut un ròtle dins lo desvolopament de l’ignorança, exceptat mantunes militants engatjats dedins lo sostèma. Las consequéncias seràn de mai en mai claras, per exemple en Bretanha, podèm dire qu’es lo coratge de l’ignorança francesa, una excepcion culturala :

Lo sistèma educatiu francés es ges adaptat a las realitats localas, bretona o occitana, es volontari, es un acte politic nacionalista francés, un nacionalisme de conquèsta, expansionista ; cal aver un mercat que parla francés, cal aver soldats que se lor posquèssen donar òrdres dins la lenga del rei-president, cal poder crompar a las entrepresas installadas a París, cal aver un plega-esquina que l’administracion li posquèsse imposar tot escantilh de problèma politic e social. Lo sistèma republican es lo meteis que quora lo rei donava un territòri de fiscalitat a un amic, una familha dicha nòbla.

Un sindicat coma FO, per exemple dins las Lanas en junh 2011, refusa l’entrada de l’occitan dins lo sistèma, en considerar que cal persegre lo netejament etnic francés ; es aital que podèm considerar qu’FO es a la raiça del problèma que podèm descriure dins l’article de Ouest-France. Ai agut de suportar tanben una violéncia dins lo mètro de Tolosa per aver respondut en occitan, alara que la persona a quí parlavi, a comprès qu’èri pas estrangièr (donc forçadament francés e donc interdich de ma lenga costumièra, es un formatatge general), ai agut a recebre un còp de punt, leugièr (mas l’intencion i èra).

Lo nacionalista normal (mas segur qu’es coma Mèstre Jourdain un òme que fabrica de pròsa sense saber), demandarà que parlèssen aital sistematicament francés per evitar lo problèma, sense ne parlar i a pus cap problèma tanpauc ; quí m’a pas demandat una traduccion sul net per ajudar los Franceses de damorar dins l’ignorança... Alara de qu’es una lenga qu’es pas emplegada ? … es un article de la constituTion, un patrimòni, un element de musèu ; lo sistèma politic es aquí per nos convéncer del conservatisme que cal servar de faiçon republicana.

Lo poder centralista francés li agrada l’ignorança desvolopada pel sistèma nacionalista francés d’educacion, li agrada lo coorporatisme dels professors de lenga que refusa l’occitan coma lenga normala d’ensenhament, li agrada de non pas aver de panèu en occitan dins los licèus o las vilas, aital l’ignorança se podrà contunhar e l’ignorança ajudent a matar l’enveja d’aver locutors publics d’occitan, aital la politica d’ignorança mediatica francesa es una politica nacionalista d’exterminacion de la lenga occitana (o bretona), e del problèma relevat aital la comuna de Brest, pels locutors de breton, e alara per Ouest-France.

Aital avèm lo mesclum nacionalista del jornal Le Parisien, ajudat per l’AFP, veire lo bilhet següent.

Atencion : es que lo ciutadans violents e lo sistèma son pas a botar dins la mesma biaça ? L’extrèma-dreita castigarà la persona qu’a creat la violéncia contra l’autoctòne, lo locutor breton (dins aquel cas). Es de recuperacion politica. Se ne cal mesfisar.

La solucion es : una educacion que la gestion se farà en region, la solucion la dona Eva Joly dins las darrièras intervencions. Veire lo bilhet següent.

Un subjecte de la talvera umana, l’omosexualitat dins l’espaci catalan.

Mantunes pensan que l’omosexualitat es un gran de mesura de l’esquerrisme del militant : «coneissi gai que son de dreita, e qu’entendi pas coma se pòt èstre»… coma se la politica èra ligada a la causida sexuala !

D’autres pensan que l’omosexualitat dèu èstre legitimista, e donc parlar sonque espanhòl en Espanha (e i a fòrça populacion catalana gai que parlen espanhòl e sonque, a Barcelona – aiçò se vei clarament), o anglés en fRANÇA (e i a fòrças mòdas lingüisticas que son ligadas a la populacion gai de l’Estat francés, e qu’estíman sovent mai anar de cap a París que de cap a Sitge).

D’autres fan promocions oficialas sus YouTube per explicar que cal prevenir las malautiás IST-MST dedins la comunautat multisexuala francesa, darrièra promocion o campanha del govèrn UMP-NC...

Soi estat en Catalonha dimècres passat e ai poscut legir un article que caldrà explicar fòrça per l’entendre melhor.

Se cal recordar que lo primièr “pacs” de l’Euròpa del sud-oèst es estat votat pel Parlament de Catalonha, al moment que la majoritat èra CiU… abans l’arribada de l’esquèrra. Donc es de dire aquò farà bravament mai de temps que lo “pacs” de l’esquèrra francesa, que se pensa plan duberta sul tèma.

Se cal recordar que la polícia es del govèrn de la Generalitat de Catalonha, e se sona mossos d’esquadra en Catalonha.

Lo luòc catalan conegut per èstre lo luòc de regropament gais d’Hispània, es Sitge.

Avèm aquí una fotografia clara de gran de desvolopament del respecte uman que se desvolopa dins una Catalonha de mai en mai independentista, ambe un nacionalisme catalan que lo nacionalisme d’expansion francesa, o parisenca o republican, a de mal de descriure, o que zo vòl pas veire, en veïcular messorgas de tot escantilh.

Vesèm que la contraportada es plan aquí, ambe una manièra de viure la societat umana, mai duberta que jamai, car d’èime catalan… Perqué Occitània seriá diferent ? Seriá diferent ambe tantes parallelismes lingüistics, culturals e politics ?

A Sitge, sabi gais tolzans, provençals o montpelherencs i veiràn cap indici politic, nimai umanista, nimai dubertura d’esperit (perqué zo veiràn pas, es justament aiçò que cal far, la discrecion per la polícia, çò qu’es pas vertadierament lo cas del sistèma francés), i a pas mai avuglats que los cituadans diches franceses del Sud de l’Estat jacobin francés… i a pas mai avuglats qu’una polícia que pensa politica d’extrèma-dreita (coma en fRANÇA) abans de gaitar l’eficacetat policiala, e las resultas per la societat sanciera.

Un autre monde est possible, serà pas sul modèl francés, nimai en lenga anglesa.

-°-

Informacion recebuda en seguida, per aqueste estiu, prèste per un viatge a Barcelona ?

Exposicion en lenga catalana.

La rocada es periferica

A Montpelhièr es lo Bordèl que traversa del nòrd al sud, sèm la vila tipica de passatge parisenc ; a Tolosa avèm un periferic de tres vias (supausadas grandas), que sembla èstre l’objecte de sampitèrnes taps de circulacion ; cal dire que lo sistèma de circulacion tolzan a mestièr d’un debat reala e sobretot d’una volontat politica de pensar urbanisme, industria e comèrç, ambe los luòcs de vida, ensemble. A Bordèu es la rocada, es pichonèla se comparam ambe Tolosa, sempre èstre tanben objecte de taps de circulacion, mas lo sistèma de transpòrts collectius sembla melhor pensat e eficaç per demesir los problèmas logistics e collectius.

Mas dins caduna d’aquestas ciutats, amai de Marselha e Niça, avèm lo fenomèn de l’arribada de fòrça populacion nordenca, francesa.L’invasion migranta es del n┌rd, contrariament als discors que podèm entendre al govèrn, a la television, o dins los programas dels partits politics franchimands.

Dementre aiçò, la populacion páura de la vila s’en va lo mai luènh possible del centre ciutat. Aital per agradar a l’economia locala, e agreujar lo problèma lo Conselh General de Garona-Nauta a creat una zòna comerciala de bais còst a Nalhós, en Lauragués prèp de l’autorota. A Nalhós e dins aqueste sud departament lauragués de Garona-Nauta avèm lo fenomèn de la rurbanitat, lo monde urban fabrica zònas de pavilhons (ostal + garatge + pichèl òrt), per albergar mantunes fogals tolzans que trabálhan dedins l’aglomeracion tolzana. Aquò se podrà verificar parier a Niça, Marselha, Nimes, Montpelhièr, Tolosa, Pau, Baiona e Bordèu.

Avèm un fenomèn de classa pichona que, enluòc de viure dins los HLM costumièrs an prepausicions comercialas utilas e interessantas de constructors immobilièrs d’ostals individuals estereotipats. Mas la vida es çò que es, la vida economica se desvaloriza los revenguts, la finença bancària fonciona pus, avèm uèi de mai en mai de familhas en incapacitat de poder pagar aquestes ostals, o quitament encausa d’un divòrse, la familha que dèu partajar las dificulats de l’investiment sobre revenguts demingats.

Avèm aital tot un sistèma urbanistic favorizat pel sistèma politic ; es pietat de veire la quantitat de tèrra agronomicament vitadièra que pòt minjar, agafar. Mas es un fenomèn qu’a debutat dins las annadas 1960, per la construccions de zònas industrialas, puèi de zònas comercialas, puèi de zònas de supermercats, que financèt lo sistèma politic francés, e qu’afavorizèt una pensada economica desligada a las necessitats de la tèrra occitana.

Uèi, d’aquel sistèma politic que n’avèm cap de copable, nimai d’endreit per zo jutjar ; avèm pus cap de memòria militanta, nimai l’administracion, res. Per castigar un sistèma o un politic o l’autre, podèm pus destriar, son totes de castigar.

Que cal far ? La politica liberala es aquela qu’avèm suportat per aiçò bastir.

Se trapa que lo PP en País Valencian a aplicat la meteissa politica e qu’es castigat pel sistèma europèu, sense que realament las causas aguèssen cambiat ; un reportatge de TV3 l’explica sul net. Mas avèm tanben en vídeo sul men blòg una informacion audiovisuala que l’explica tanben per Arcaishon, en Aquitània. Podèm tanben notar las manifestacions occitanas de las debutas de las annadas 1970 sobre la còsta lengadociana, manifestacions qu’an pas gaire limitat lo fenomèn.

Que cal far ? Los terrenhs aital bastits son sense cap de dobte perduts per l’agriultura (veirèm dins l’avenidor çò qu’avèm perduts), puèi se los voliam recuperar, quí n’a las capacitats per tornar apagesiar l’afar ? Los sabers trandicionals son pus transmetuts, e los sabers oficials dels licèus agricòls son per contunhar lo sistèma tal coma es…

Que podèm far per frenar lo sistèma ?

-°-

Aràbia Saodita and co, e Persa son problèmas per l’umanitat

La pena de mòrt donada pel sistèma juridic francés es un grèu problèma en Aràbia Saodita, Bahraïn, Iemèn, Persa (Iran), per l’umanitat donc.

Es una pagina del dorsier del Nouvel Obs, libret television e cinèma francés.

Se cal recordar per l’installacion de França en Occitània (pendent las annadas 1209/1250, puèi al delai aprèp 1453 dinca 1470, etc.), los metòdes èran similars.

E aiçò a pas cambiat, per se pagar sobre nòstra esquina occitana, la LGV n’es un exemple de mai.

Mas uèi nos podèm inquietar tanben per la cèrca de gaz de sistre en Carcin, Ardècha e Provènça, lo camin de la destruccion fisica del territòri pel mercat-Estat-nacion França, de sos abitants e de sa lenga pròpria.

Èireann : Joves manifestan per la dignitat per la lenga irlandesa

Aquí podètz veire la vídeo de la manifestacion debans lo servici d’Estat en carga de la lenga dempuèi … 1921, l’annada de l’independéncia. Me donarà lo dreit de dire quicòm sul tèma. E refrescar las idèas sobre la politica per una lenga, en Irlanda es idealizat, e francament es pas la panacèa.

Lo debat a la television per la campanha electorala se debaèt aqueste vrespe, mas doás jornadas abans aquel debat, una manifestacion dels joves a portat la lenga irlandesa dins lo debat directament. E lo jornal de referéncia en Irlanda explica ques una clau de las eleccions. O cal plan dire, farà pantaissar los militants per la dignitat lingüistica occitana.

la protestacion es contra l’estratègia del govèrn liberal contra la lenga oficiala d’Irlanda, Èireann. Zo cal plan dire, la situacion oficiala de l’irlandés es bravament melhor que per la  lenga occitana, mas çaquelà i a dificultats, sobretot ambe aquesta vision antiumanista que vòl parlar d’utilitat economica dels ensenhaments per l’economia d’un Estat en recession, per causas dels deutes de las bancas qu’a calgut pagar, e que la politica europèa liberala e liberticida favoriza, aiçí en Irlanda ont la lenga es valorizada, coma en Grècia (França es aprier) es desvolorizat.

Aital nos podèm questionar se los ensenhaments economics son pron umanistas per èstre encara e encara sostenguts los uèlhs barrats.

En Irlanda, lo subjecte es arribat lèu dins la campanha. Se cal remembrar que François Mitterrand a volgut abandonat lo gaelic d’Irlanda al parlament europèu e coma lenga oficiala. La primièra presidenta del temps aviá la costuma de venir a París en parlar francés dins las conferéncias de premsa. Al moment que François Mitterrand, jacobin de pura soca, francés de pura soca coma agrada al site Internet del meteis escantilh, donèt lo devís al parlament europèu per abandonar «unas lengas oficialas inutilas coma lo gaelic» d’Irlanda, l’utilitarisme lingüistic mata las lengas ; i aguèt protestacions, levat en França. La primièra presidenta d’Irlanda faguèt, d’ara enlà, totas las seunas conferéncias de premsa en anglés a París.

Presenti aquí aquestes dos articles en solidaritat ambe la dignitat per la lenga gaelica d’Irlanda, e son ensenhament digne.

Mas se cal remembrar qu’en situacion facilitada per dintrar lèu dins las campanhas electoralas, lo gaelic d’Irlanda es tanben en dangièr, dangièr de mòrt per utilitarisme lingüistic del mercat mondializat, orquestrat pels amics del mercat mondial, qu’an representant que son estats fòrabandits dels govèrns de Tunísia e Egipte.

Es que l’occitan es dintrat dins la campanha electorala per las cantonalas ? Ne sèm bravament luènh…

Pel moment lo politic parla d’Argèria, Europe Écologie, per exemple ; mas pas realament coma l’estimariái, en emplegar l’occitan de temps en temps… Ai modificat lo cap del comunicat oma un exemple de practica pichonèla de l’occitan, potenciala e francament aisida d’aver ; cal simplament una volontat politica, e saber un pauc de geografia de las províncias, car lo comunicat es escrivut a Paris.

Dins lo comunicat parisenc sobre Argèria se parla d’un fum de causas sobre la democracia, mas pas la democracia lingüistica, per l’amazigh per exemple.

Imaginatz que fosquèsse dins de partit qu’an a fotre de l’occitan ? A l’UMP-NC, FdG, PCF, PSF, PRG, NPA, LO, FN, MoDem, etc. per obligacion legala … coma en Irlanda. E çaquelà en Irlanda, i a problèmas lingüisticd de dignitat e d’egalitat de tractament lingüistic ! (malgrat totas las leis europèas votadas al Parlament Europèu)

Vos ai jà fait part de l’informacion segon qué los conservadors èran segurament los melhors catigaires de las politicas lingüisticas, es lo cas irlandés enacara, mas tanben al Quebèc.

Lo mai paradoxal es que lo Partit Quebequés èra mai prèp del partit gaulista que l’esquèrra francesa. Se pòt entendre quora de Gaula cridèt Vive le Québec libre, mas es sonque faciada politica, la santa ipocrisia francesa, de religion republicana. L’esquèrra parisenca d’auèi es un pauc favorabla, e sul meteis modèl, per èstre dins l’oposicion. Car cal èstre clar, serà pas una lei (del Parlament) per aver pichonèls panèus que serà sufisenta… per salvar un emplec public e digne de la lenga istorica d’Occitània.

Lo Partit Quebequés a çaquelà près una virada ecologista que segurament pòt agradar melhor als miliants d’Europe Écologie , melhor que los militants dels PSF-PCF-PRG. Lo sistèma electoral es çaquelà al modèl francés, e governar es pas aisit per unes pichonèls partits ecologistas e independentistas ; car cal èstre clar, mai i a de mercat-Estat-nacion sul planèta, mens bon es per la finança (la concentracion de las borsa nos n’en fa la pròba), e melhor per l’emplec. Lo sistèma electoral nòrd american ajuda pas a la diversitat de las representacions, nimai a la dignitat dels pòbles nòrd-americans.

Uèi dissabte 12, manifestacions en Argèria e repression encara.

Dinca quand la repression dels Estats serà lo sol mejan de governar la populacion ? Vos donarai totas las informacions aquí per solidaritat ambe los pòbles d’Argèria per saber que son devenguts los arrestats per aver volgut manifestar-marchar pacificament dins mantunas ciutats argerianas.

Radio Kalima infòrma de las manifestacions a Marselha, mai de 2000 personas, mai tanben Oran, mai de 1.000 personas, Argièr, mai de 1.000 joves. Lo site Internet de la presidéncia de la Republica Argeriana es estat blocat.

L’estacion alemanda Deustche Welle, radio News, prepausa en primièr títol las informacions sobre Argèria. Se parla de las manifestacions e las loras repressions, parier per France 24. Mas sembla que lo silenci fosquèsse la règla, ara, al desk parisenc de la supausada democracia francesa, MAM es muda. François Fillon prepara benlèu vacanças en Dordonha o en Creusa, Cantal o Nauta-Provença, quin es lo país occitan lo mai perdut per las castas francesas, e lo mens de risc diplomatic ?

La contagion sembla erreversibla, pauc a pauc lo sistèma de las dictaturas ajudadas pel sistèma banquièr mondialista tomba, las capitalas europèas son inquietas ; los intellectuals –els qu’an votat per l’Òc a la constitucion europèa- son muds. Especialament del costat de Moscó, se vei ambe RT.com. Avèm que de gaitat RT.com (en anglés) per èstre assegurat que las informacions son pas bona per las castas al poder.

Contra quí podrà repotegar ? L’integrisme religiós de las novèlas democracias arabas ? Quí podràn castigar ? L’essencialisme arabe e musulman ? Lo dangièr musulman es mòrt ambe l’arribada dels pòbles tunisian e egipcian dins las carrièras.

Tunísia e Egipte son pas las tempèstas perfaitas, i a agut mòrts, zo cal pas oblidar ; mòrts deguts a una casata al poder, mai que tot al poder economic, que en França podèm localizar mai o mens del costat oèst parisenc, La Défense e los entorns.

E puèi sul continent nòstre, quí podràn trapar coma alibí per explicar que lo sistèma partidocrata fonciona pus ? Los immigrats arabes ? Los musulmans ? Ben Laden ? Nos avizarèm lèu que lo poder iranian a páur del pòble autanplan que lo poder UMP-NC actual ambe sas visitas en província autanplan sosvelhada per esquadrons de politicièrs que la manifestacion d’Argièr. Ben Laden arrenga plan lo sistèma militarista e industrial francés, Ben Laden es estat lo melhor comercial de sistèma militaro-industrial, es estat fabricat per un sistèma nobilièr saodic, oligarquia d’un ancian temps ?

Lo sistèma economic de las plaças vendôme sul monde sancièr son a man de càder… quitament lo poder chinés a plan entendut lo messatge de Tunísia e Egipte. L’inquietud ebrèva es tanben de notar, els que se volián sol a èstre democratic dins la region, e que, ambe un sistèma militarista copiat sul sistèma francés, aviá un govèrn ambe d’integristas josius al cap (e que cap govèrn central europèu cridicava). Los arguments de Ben Laden son a man de tombar, un autre monde es alara possible.

Ara, avèm la lista dels Estats que la politica occidentala es pas bona : Síria, Jordània, Aràbia Saodita, Bahrein, Liban, Iemèn, Etiòpia, Sodan, Niger, Mauritània, Paquistan, Afganistan, Iran, Iraq, Israël, Gaza-Palestina, Líbia, Marròc, e Argèria ; per l’Orient Mejan e los Estats-satellits.

Europèus e Europèanas, Turquia, Tunísia e Egipte nos donarà leiçons de diplomacia per desvolopar las democracias sul planèta.

Uèi, i a un Estat que prendrà de fòrça, es un Estat democratic, es Turquia, clarament. Avèm perdut Turquia per dintrar dins l’Union Europèa, farà plaser a mantunes.

Avèm perdut tanben l’alibí dels arabes que nos vòlon envasir, argument dels extremistas catolics e del FN (populisme de dreita europèa).

Un autre monde es possible, e de Tunís-Cartage a Alexandria-Caire-Suez, los camins son pas estats tants longs, e son pas passats per Davòs en CH o per Dakar en Senegal. Son en mans dels pacifics pòbles, de l’umanitat contra las «frontièras naturalas» de las ideologias de replegament sobre se ; las caretas del carnaval politic occident son tombadas.

Nos cal regaudir tanben e encara …

La primièra novèla per se regaudir es l’eveniment en Egipte, depuèi tres jornadas (dempuèi lo 25 de genièr) e especialament uèi (dimenge), que, ambe l’arribada de cambiaments, que ne son gaire çaquelà, lo pòble egitcian s’es levat maitin per anar a Tahrir Square per protestar pacificament.

Sobre la television oficiala e sul net censurat, res apareis. Es la pròba que lo poder a páur.

Al meteis moment en Barcelona, es un simbòl del Franquisme qu’es sortit fòra ciutat catalana, enfin !

La Question se pausa clarament, perqué sonque ara, aquesta estatua es tirada de las carrièras catalanas, perqué sonque ara ? La fin del franquisme èra en 1974 … la transicion a tardar la presa de consciéncia e la volontat de pas pressionar las elitas del franquisme, per aver una transicion en patz, son la causa ?

Quora vesèm uèi, lo biais que las autoritats tunisiana fan ambe los fugitius de las familhas Ben Alí e Trabelsi, nos podèm pausar las questions de la qualitat dels politicians que son al cap del regime dich democratic qu’avèm en Espanha e França. La partidocràcia francesa e lo biais espanhòl de fabricar eleccions, an portat una elita de s’adaptar ambe los pòbles, mas realament pas cambiar d’actitud per respectar los pòbles.

Jà Egipte en en vista de Al Jazeera, ambe la censura egipciana en marcha contra lo seu pòble, mas los jutges son sortits dins las carrièras totparier qu’en Tunísia lo avocat.

Al Jazeera parla de «dramaticas scènas».

Çò que vesèm now es un replay, un crit dels protestadors son montat dins la granda ciutat de cairo, dinca las aurelhas de las TV internacionalas, qu’an mal de poder transmetre, censura.

E coma en Tunísia, i a milícia de vesins per protegir la populacion dels barris, non pus la polícia, ni mai l’armada.

L’armada es al centre de la ciutat, mas es lo pòble qu’es contra-rotlant las carrièras. Coma en Tunísia.

Mas es clar, lo pòble d’Egipte vòl la fin del regime.

Lo filh de Mobárak es jà en occident, coma se l’occident èra lo sol endreit per poder salvar la pèl d’aquestas autoritat qu’an fait foncionar los partits-administracions, sense vóler donar al pòble lo real poder de gestion dels territòris.

La familha Trebelsi es en partida al Canadà, etc.

E pensatz que los partits-administracions son pas l’organizacion que faguèran U.R.S.S., Cúba, Alemanha de l’Èst, Ongaria darrièr la paret, Polònia e Romània dels «amics» Causcescu, etc. ? Mas tanben totes los Estat bonapartistas coma França, lo modèl … Avètz vist quina es la qualitat de candidat pels partits de govèrn qu’avèm en França ?

Nosautres tanben avèm quicòm de reténer per aquestes unrest en Tunísia e Egipte, e sancierament dins lo monde arabe ? Ièu pensi qu’òc, coma Vicent Partal sobre Vilaweb... Puèi podèm tanben afortir que la francofonia es un instrument per servar las dictaturas sobre aqueste planèta ; la francofonia ajuda al comèrç d’armas, als mercats de las entrepresas parisencas (coma pels tempses dels reis quora las familhas prèp dels Capecians avián lo mercat dubert e las règlas adaptadas als besonhs lors), ambe una elita francesa militarista (es encara melhor), e l’avèm uèi ambe los amics de Dassault e del Figaro, o d’Europe 1 (grope Hachette, lo meteis grope qu’a facilitat borsièra per aver plus valua en borsa en vendre las accions d’AIRBUS), mas l’avèm perqué França pòt pas èstre governat per autra clica que los militaristas, exportadors de violéncia sobre aqueste planèta.  Per exemple los camions de combat contra lo pòble egipcian son de marca francesa.

Quí participa al mercat de las ricas botigas de Vendôme a París ? Quí ajuda lo mercat-Estat-nacion França de reglar per votacions partidocratas lo conservatisme del sistèma republicanista ? Quí s’agrada a parlar de Palestina en oblidar Corsega, Bretanha, Euskadi, Occitània, Catalonha, Alsàcia, etc. ?

Me vos cal escriure un raconte que m’es arribat mantunas annadas farà !

Sobre un programa de radio a Bordèu, i aviá un programa sobre la democràcia en Argèria ; los animadors avián una granda consciéncia que la democràcia en Argèria podiá pas èstre similara a l’Union Europèa. A-n aqueste moment ai telefonat per explicar lo contrari, mas soi estat plaçat dins lo camps dels fòls, dincal moment qu’ai donat un exemple concret, «un cantaire amazigh que canta ambe un cantaire breton, segur que…». Ai pas poscut contunhar a l’antena. la censura foncionava en 1990 dins l’Estat francés, dins la comunautat argeriana sul subjecte. uèi vesèm una causa qu’auriá pas poscut veire de ma vida. Es un pauc coma la caiguda del mur de Berlin.

Ara, m’auriá agradar d’entendre aqueste animador e de saber son punt de vista sobre çò que se debana en Africa del nòrd…

Lo XXIen sègle serà grandament diferent. SONQUE AMBE LA VOLONTAT DELS PÒBLES.

Un pichon apondon d’espèr dins un article qu’acabi de legir, dins lo jornal catalan ARA.

Claude B.Levenson es mòrta, lo Tibet en Euròpa es en dòl.

E la vida contunha, en Catalonha del nòrd coma en Occitània granda.

Sud-Sodan : I a sempre un espèr de cambiaments politics

Espanha anóncia que reconeisserà l’independéncia del Sud-Sodan, Africa catolica contra lo continent musulman e animista (se parla jamai de laïcitat en Africa, perqué ? perqué lo modèl francés de laïcitat es una religion tanben, la Françafrica es pas solament lo sol problèma que las capitalas africanas an amb París). Podèm escriure que l’espèr damora : la mentalitat podrà cambiar a fòrça d’arguments, a fòrça de vigiléncias, ambe un bon referèndum e una armada ben equipada, e de las resorgas petrolièras.

O Espanha reconeis lo futur Estat perqué es pas en Euròpa, coma se l’independéncia per una nacion èra ligada a una religion europenca (catolica, per un govèrn que se vòl laïc a Madrid…), o a l’Africa ?

E quitament quora avèm 800 annadas de destruccion de las civilizacions que son estadas abans los imperialismes franceses o castilhans, angleses o russes, podèm pensar que las mentalitats podràn cambiar.

Per saber se las mentalitats francesas pòdon cambiar ai assajat de ne fabricar una publicitat d’aquesta destruccion francesa, per enfin donar un miralh de las  crudelitats francesas contra l’umanitat, contra los pòbles e las nacions de tot un continent, amai del planèta :

Quora pagaràn ? La paga serà de daissar la libertat als pòbles dominats, sense comentari. 1947, França signava la Carta de las libertats dels pòbles per èstre un dreit unversal. Es alara una ipocrisia de mai de la diplomàcia franchimanda e de son administracion, mai tanben de sos sistèmas politics diches republicans.

1955, los sordats qu’an pas volgut anar en Argèria an fait tombar lo govèrn, e çaquelà l’an aprèp se son fait enganar pels govèrns següents (França engana sempre), aurà calgut tantas mòrts, tanta sang per aver … una ignorança, una arrogança francesa exprimida encara e encara, per aver musèu de l’ignorança, de l’expression nacional-expansionista ; aurà calgut 50 annadas per èstre sobre las estacions oficialas de Radio France ; quantas annadas caldrà per aver un RF en occitan ? Aqueste maitin France Culture donava un episòdi de l’arrogança francesa modèrna, 1955/1962, la guèrra debutada en 1830 èra contra una nacion departamentalizada, administrada, que s’èra despertada, «- quina vergonha!». N’i aurà d’autras e caldrà de la sang per legitimar lo desvelh nacional ?

La guèrra =«La France sera toujours une et indivisible» dixit  Minchonic, lingüista prezat per la familha sicrenca, paraula entenduda sobre la plaça del capitòli, un jorn que se pregava a la diversitat de las lengas, un dimenge…

La vertat administrativa es pas la vertat dels pòbles.

Per Occitània, nos caldrà quantes sègles per èstre despertats ? Vist que sèm pas tròp catolics, vist çò qu’avèm suportat, e vist que sèm sul continent europèu, aurèm mai de camins de fabricar que pel pòble del Sud-Sodan ?

Ambe l’afar de Vilanòva de Magalona, avèm plan vist de quin costat èra l’administracion francesa en Occitània, èra pas un «service public», èra un servici d’Estat, e malgrat tot, del costat dels chaples franceses : Occitània-Lengadòc, Aquitània-Oèst-Occitània, Bretanha, Vendèa, referèndum manipulat Savòia e Niça, Madagascar, Kanaki, Argèria, etc… Se cal sovenir tanben que França a vendut las armas nuclearas a mantunes Estat–truands d’aqueste planèta. Un jutjament politic de França la fariá condamnar sense cap de dobte, dins un tribunal internacional INDEPENDENT, malgrat totes «les biens faits de la république» aquestes que faguèron votar l’UMP-NC recentament.

Lo nacionalisme d’expansion parisenc pòrta d’arguments qu’unes nenets podrián pas engolir, mas que los pòbles de França an talament la costuma d’entendre que, ara, se máinan pus de lors estupiditats, de lor sotmission al nacionalisme francés. França es l’art de la manipulacion, e de la cultura de l’ignorança, sempre un exemple per las dictaturas de tot escantilh  dichas «progressistas» o dichas «conservatriças», o quitament per un regime indeterminadament fosc.

Se podrà demandar fòrça a la politica en China o Turquia, al govèrn d’aquestes Estats, mas realament França es descredibilizada  al nivèl planetari. En tant que ciutadan d’aqueste putanh d’Estat me soi sempre interdich de signar una peticion per donar l’exemple al nivèl mondial; quina vergonha de signar aiçò, coma ciutadan francés !

Sud-Sodan es independent, es una bona causa, benlèu qu’amerita pas de recebre d’Espanha un sosten oficial, tanpauc.

La pòlis es un concèpte de la Grècia antica,
es que lo podem far nòstre ?

Primièr : es que ne podem saber mai ?

La pòlis a mestièr d'èstre conegut de l'occitanisme, per mantunas rasons, que la primièra es qu'es un concepte politic que se podriá emplegar, e n'avem la legitivitat d'un eiritatge politic grèc en Occitània...
Sobre Vikipèdia, avem aiçò, es pichonèl :
De la Grècia classica, la pòlis es la ciutat-estat, la marca essenciala que se desenvolupèt e s'expandíguèt amb la civilizacion grèga dinca l'epòca ellenística. L' unificacion entre lo nucli urban e lo camp, característica essenciala de la polis arcaica e classica, se fa pas dinca la segonda mitat del sègle VII aC. L'estructura de la pòlis compòrta un establiment urban, generalament installat al pè d'una acropòli, las tèrras propietat dels ciutadans particulars, los camps sense agricultura, e los bòscs. Socialament la pòlis se caracterizèt per l'existència d'un grop de ciutadans que gaudísson de totes los dreits, d'un grop d'estrangièrs sense dreits mas liures, e d'un tercer grop, los esclaus, privats de libertat e que en teoria disposava pas de cap dreit. Obtengut de la pagina en catalan «http://ca.wikipedia.org/wiki/Polis»
Ara de qué ne dís Cornelius Castoriadis dins son libre de seminaris entre 1983 e 1984, que lo títol n'es «La ciutat e las leis – çò que fai la Grècia, 2».
Aqueste libre es editat en 2008, a París per l'editor Seuil e l'ajuda d'un grope de filosòfes francofònes europèus.
Es directament una definicion essenciala, e alara trapa un explicacion de tres paginas dins lo XVen seminari en data del 23 de març de 1983.
«Assajem primièr de bailar una definicion provisòri a la pòlis, en destriar quatre aspèctes essencials. Primièr punt, la polis es pas la vila. La vila, lo centre urban, es l'astu ; lo mot pòlis pòt èstre emplegat per la designar, mas la polis, es l'unitat d'un territòri urban e d'un territòri ruralb. Exemple classic -mas pas gaire bon, çaquelà, perqué s'agís d'un cas pron excepcional a beucòp d'agaits-, Atèna, aqu's pas l'astu Atèna ; Atèna, es l'Àtic. Vesètz tot seguit lo ligam ambe un tèma que tòrna sense relambi en çò d'autors de l'Antiquitat, pel mens dinca la fin del IVen sègle, e en particular en çò de Platon e Aristòt, aqueles ne fasent çaquelà que formular de faiçon explicit çò qu'es regular pels Grècs : una polis es fondamentalament, necessariament autarcic. Aquò vòl pas dire, ben segur, que se trapa tot çò qu'a mestièr sul seu territòri. Atèna e d'autras ciutats pòdon fautar de blat ; e i a ben entendut dels escambis comercials ambe l'exterior. Es ben clar que la ciutat es una unitat que dèu, en principi, poder se sufire a èla-meteissa, perqué es aquí la condicion de l'autonomia. Se la pòlis, es l'unitat d'un territòri urban e rural – lo refús precisament, per emplegar lo lengatge del XIXen sègle, la division entre la vila e la campanha-, al quite lo temps la polis es pas lo territòri. Lo territòri es cèrte pron important: s'i trapa mantunes sanctuaris, e mantunas piadas de las passas del dieus; mas la polis, aquò's los ciutadans. Tucidid zo dís explicatament: adres gar polis1. Mas beucòp de ciutadans, que pòt al limit daissar lo territòri sense que la polis desaparèisse2. Lo tresen aspècte es dins aqueste sens pron conegut, es benlèu una banalitat se volem, mas me pensi que se n'en comprendrà pas en general la significacion : la societat grèga s'entitola en tant que societat relativament una e omogenèa, en tant que societat al sens que donem aiçí lo termi, pel mejan de mantuns centenars al mens de poleis autonòmes. S'agís pel compte ben fait d'una nacion cèrta, perqué i a una lenga e una tradicion comunas, un sentiment de solidaritat e una oposicion per rapòrt a çò que n'es dels grècs, a los que se sonarà un pauc pus tard los «barbars». Mas aquesta nacion pòt pas s'instituar, se pòt quitament dire que farà son existéncia, que sonque tala la co-existéncia de centenars d'unitats politicas autonòmas. Plan entendut, aqueste element es considerat per totes los istorians tala la granda feblessa del monde grèc. I deuriam veire puslèu non solament l'un dels aspèctes lo mai important per nosautres mas atanben, gausariái dire, un dels mai positius. Los istorians modèrnes -grècs, ben segur, mas atanben occidentals en general- trápan dificilament comprenedor aquesta incapacitat dels Grècs de bastir un sol Estat. Kitto -un elenista anglés, autor d'un libre remarcable, The Greeks, qu'es estat, me sembla, tradusit en francés- a observat ambe umor que demandar a un Grèc perqué aquestes poleis non s'uníscan per formar un Estat revendriá de demandar a un Anglés fasent partit d'un club perqué totes los clubs angleses s'uníscan pas per formar un sol club. La responsa de l'Anglés estant, ben entendut : perqué alara seriá pus alara clubs3. Coneissi pas de cas comparable, pel mens ambe un d'aqueste degrà d'unitat e d'aquesta durada, de societat que s'institua aital per la mediacion de centenars -car, se se compta mantunas colonias sul entorn de la Miègterranèa, s'agís ben de centenars- d'unitats politicas absoludament autonòmas. Se zo pòt que deplorar, se pòt pantaissar dels ligams mai fòrts, regretar que las ciutats aguèssen constament guerrejar entre èlas e n'aguèssen manifestar lor solidaritat qu'a sonque pauques momentons de lor istòria. Es un aspècte d'aquesta institucion que cal pas daissar córrer al silenci. Mas regretar aiçí servís de res. Çò que cal comprendre, es aquesta pausicion fondamentala: s'agís de pas crear un Estat en general, s'agís de crear mantunas comunautats politicas que pòdon èstre autonòmas, es-de-dire en fait s'autogovernar. Es perqué lo nombre adeqüat dels ciutadans d'una ciutat foguèt un subjècte de pre-aucupacion permanenta pels reformadors politics, çò qu'Aristòt formula parfaitament que diguèt -resumíssi- que se pòt pas far una polis de mila individús nimai d'un milions d'individús : mila es pron pauc, un million aquò's pus una polis, es Babilòna4.
Lo quatren trait, sobre qu'auriái sense dobte de tornar: pel periòde que nos tafura, la polis es pas un Estat al sens modèrne del termec, es de dire que s'i trapa pas d'aparelh separat concentrant l'essencial dels poders, cargat al encòp de las principalas decisions e de lor execucion. La polis, es la comunautat dels ciutadans liures que, pel mens dins la ciutat democratica, fan lors leis, jútjan e govèrnan. Tres foncions, tres mots que se trapa en çò de Tucidid per dire una ciutat independenta: autonomos, autodikos (qu'a lo seu pròpri poder judiciari) e autotelès (que se governa). Es prigondament caracteristica de çò que los modèrnes sónan lo poder executiu siá, dins l'Atèna de l'epòca classica, fidat per l'essencial a mantunes esclaus, considerat tal una pura administracion: los policièrs, los escribes, los conservadors dels arquius, los tresaurièrs son d'esclaus. M.Delors seriá estat un esclau atenian particularament competent e rigorós dins la gestion de las finanças de la ciutat. Lo ciutadan se vòl mainar de comptar los sòus, e de prendre las decisions : aumentar los impòsts pagats pels aligats o los Atenians els-mesme, afectar tala soma a la construccion de trirerèms, de temples sul Panteon ... Aqueste darrièr trait nos manda a una remarca generala: contrariament a çò que la teoria politica modèrna nos sonçaina, las tres foncions del poder politic son lo legislatiu, lo judiciari e lo governamental, e non l'executiu. Quand un govèrn declara la guèrra, n'executa cal lei, emplega simplament la possibilitat de li donar una lei. L'execucion al sens administratiu, es pas una foncion del poder. Se pòt quitament dire que, dins las societats modèrnas, es una industria tala una autra, indugament mesclada ambe l'Estat per mantunas rasons istoricas, e qu'a Atènas es una activitat pron subaltèrna efectivament fidada a d'esclaus. Tals son donc los quatres aspèctes essencials de la polisd.»
Me semblava qu'aqueste tèxte interessa l'occitanisme al pus pigond. E me sembla que podriam i botar una illustracion, illustracion que podriá ajudar a destriar Estat e polis. Aquesta illustracion seriá una practica d'Occitània, dins los tempses istorics e dins lo present.
Dins las unitats politicas absoludament autonòmas, caldrà listar : Marselha e Agde (Foceans), Seta, Niça, etc.
Donc, curiós que soi, soi estat veire tanben dins lo meu diccionari de filosofia per trapar un complement d'interpretacion.
«Lo mot pòlis [nóλίς] se pensa intraduïsible : ciutat, Estat, societat, nacion ? Mas qu'es aquò lo mot qu'es intraduïsible dins las nòstras lengas, o la realitat que pòrta qu'es sense equivalent dins la nòstra civilizacion ? Pòlis pòrta en efèit la «comunautat politica» pròpria a un moment de la civilizacion grèga. Mas tal la realitat entropologica generala gausa pas l'emplegar, fa dire qu'es pas aisit de traduire mantunes mots e far correspondre las causas o destriar entre particularitat grèga e universalitat umana.»5
Çaquelà, aquesta constatacion filosofica es sovent pauc envisatjada pels franceses, que els, considèran que pauc impòrta la lenga que s'exprimísson las causas; òr, es una error lingüistica de pensar parier, es tanben una error filosofica, la lenga impòrta fòrça per exprimir una idèa.
Destrusir una lenga es donc destrusir una faiçon de veire lo monde, una faiçon de veire la polis o pas. Podem donc anar veire çò que los franceses ne veson...
Me soi interessat pus particularament al paragrafe II del tèxte prepausat pel Dictionnaire européen de la philosophie. Francis Wolff es lo seu autor, sabi pas s'es per simplisme, o per ideologia, o per pedagogia, explica :
«Vivem lo mai sovent dins d'Estats, qu'an cadun una sobeiranetat juridica sobre una comunautat d'individús, de familhas e de classas sonadas «societat», e que los membres se senton units per una similitud de lenga, de cultura e d'istòria sonada «nacion»».
Son los Valons o Suïsses que van èstre contents ! O los francofònes de Canadà qu'an res de veire ambe la nacion de Quebèc que sap defendre e parlar francés. Lo tèxte debuta clarament sul mite politic donat sempre pels oligarcs dels Estats qu'assájan de legitimar unas dominacions, amb la repeticion i podriá capitar, sobre comunautats d'individús (diràn jamai societat o grope o aplec) que an de suportar la lei e lo juridic, las Acadèmias e la lenga del poder, los mèdias dominants e la cultura portada en intravenosa per oblidar que l'alteritat es pas la règla de l'Estat, nimai, e encara mens de l'Estat-nacion (imperialista e puèi colonialista ontologicament); es de se demandar coma aquesta polis podiá foncionar ambe los autres pòbles qu'èran considerats tals egals (se parla dels Barbars o nacions en çò dels ciutadans romans que son tot, levat democratas).
Donc tot en partir d'aqueste cloquièr jacobin e mitologic, podem çaquelà préner coma utile los escrits següents.
«Òr, basta que la pòlis grèga fasca cridença a aquestes tres elements que son l'estructura juridica, l'interdependéncia sociala e l'identitat istorica, se destria çaquelà de çò que sonem «Estat», «societat» o «nacion». »
Sem dins la pensada filosofica francesa, sembla s'agafar la cuò !
«Cada Grèc se sentís ligat a sa polis per un estacament tant viu qu'es sovent prèste al sacrifici de son temps per son administracion e sa vida per sa defensa, e que cranhèsse al cap de tot lo castig de l'exilh. Çaquelà aqueste sentiment es ni pron nacional, tal que podem entendre «nacion» una comunautat de lenga e de cultura -çò que los grècs disiá etnos [Ξθνος] e que destriávan a bon juste de polis-, ni pron patriotic, cas es mens un rapòrt amb una «tèrra natala», amb un territòri que los grècs sonávan kôra [Χωρα], qu'una consciéncia d'èstre a una comunautat umana ligada per un passat partatjat e un avenir de bastir cotria.»
«Aquesta comunautat se soudarà per l'institucion que a basa dels membres e de sos gropes fan un poder sobeiran. Aquò aprosma la pòlis de l'Estat modèrne, se s'entend per aiçò aquesta instança que «revendica amb succès lo monopòl de la violença legitima» (Max Weber, Le savant et le politique, trad. fr.,, UGE, « 10/18 », 1963, p.101). Çaquelà la pòlis es pas exactament un «Estat», que lo concèpte es correlatiu d'aquestes individús e d'aquestas «societats». L'Estat apareis tal una institucion juridica omnipotenta, anonima e lonhenca contra que cal -sempre e encara- defendre las libertats individualas : l'Estat, es «els» contra «nosautres» - e nosautres, son los individús, o la societat. N'en vira parier per la polis : la pression de la polis, es aquela del «nosautres», de la comunautat dins son ensemble. Sul tèma, la libertat de l'individú se mesura non pas al seu nivèl d'independéncia fàcia a l'Estat mas a la dependéncia de la collectivitat que li tòca, es de dire de sa participacion a la polis.»
«La pòlis, es donc primièr una comunautat que pòrta una permanença intergeneracionala e una identitat transfamilhiala, e que los membres se senton solidaris al-delai de totes los ligams de la sang. Dins aqueste sens, s'aprosma a la vision d'una «societat». Mas es pas la «societat» al sens modèrne, per doás rasons complementàrias. Primièr, negativament, perqué los rapòrts socials e economicas son pels Grècs a l'esfèra de l'oikos [οϊϰος] e non per aquela de la polis – es de dire qu'es dels afars privats e non del maine public. En seguida perqué la polis es pas un mitan natre d'escambis o de circulacion dels bens, mas mantun fogal d'una experiéncia istorica, passada o avenidoira, reala e imaginària ; dependéncia de sos membres, mas de l'accion en vista amb son administracion e sa defensa : es una unitat politica.»
«La pòlis es donc ni la nacion, ni l'Estat, ni la societat. Es pas per inadeqüacion negativa, es positivament una definicion. Çò que farga la pòlis, es l'identitat de l'esfèra del poder (que per nosautres es de «l'Estat») e de l'esfèra de la comunautat (que per nosautres es de «la societat»), e es d'aquesta unitat que cadun se sentís efectivament ligat (e non a la « nacion »). Se comprend donc perqué e coma los primièrs pensaires del politic an pogut la prendre al encòp per objècte e per modèl: tot ne mesurar la singularitat de la pòlis, z'i vesián lo concèpte de «comunautat politica» en general. Aital Protagoras -segon Platon dins lo Protagoras (320c-322d)- explica que los òmes devon viure dins las poleis perqué fáutan mantunas qualitats biologicas que dispáusa las autras espècias animalas dins la lucha per la vida, e devon donc s'unificar en far pròva de las vertuts necitas a la vida comuna. Platon fa virar la polis de la necessitat pels òmes de cooperar e de s'especializar (République, II, 369b-371e). Aristòt vei en l'òme un «animal politic» per definicion (Politique, I, 1253a 1-38), es de dire «vivent dins una polis», e per aiçò cal entendre mai qu'un «animal social», mas un èsser que pòt pas èstre urós que çò qu'es juste per lor vida comuna. Tot se debana parier que se mescla amb aquela del poder, aviá ajudar la pensada politica tala qu'es. Es perqué la pòlis, aquò's pas l'Estat nimai la societat, mas «la comunautat politica».»
Dins la seguida lo diccionari francés ajuda a entendre la politeia, ciutadanetat e regime. Una causa que me sembla tanben interessanta e que farem per un autre bilhet.
Zo farem sobre la basa : es que podem destriar nacionalitat e ciutadanetat, tot en emplegar lo concèpte de pòlis, tal que la Grècia zo portava ?
Jacme D., 060708
bSul destriament polis/astus, veire las contribucions amplgadas dins Ktèma, 8, 1983, e en particular : E. Lévy, «Astu et polis dans l'Illiade» («Si astu et pòlis désignent [...] une même réalité, ils ne la désignent pas de la même façon »), p.55-71 ; M. Casevitz, « Mon astu, sa polis : les exemples d'Hérodote », p. 75, 83; et R. Louis, « Astu et polis. Remarques sur le vocabulaire de la ville et de l'État dans les inscriptions attiques du Ve au millieu du Iie siècle av. JC », p. 95-109
1<Tucidid, VII, 77 : [...] andres gar polis, kai ou teihkèi oude nèes andrôn kenai, « car aquò's los òmes que fan una ciutat e non pas las parets e mantunas barcas voidas de tropas» (trad D.Roussel pel francés) Tucidid bota aquesta frasa dins la boca del estratègi Nicias que parla als sordats atenians pendent l'expedicion de Sicili (413)>
2<Cf. Herodòt, I, 163-196 (Los Foceans e los Teïans abandonèran lor vila), VII, 61 (Temistòcl abans Salamin : quitament se l'Atic es aucupat pels Perses, los Atenians ambe la flòta son sempre una ciutat).>
3<H.D.F.Kitto, The Greeks, (1951 ; éd. Rév., 1957), Londres, Penguin Books, 1991, p. 79. aquesta remarca es estada sortida de la traduccion francesa, Les Grecs, Autoportrait d'une civilisation, Paris, Arthaud, 1959.>
4<Aristòt, Politique., II, 1265a 14; III, 1276a 25-30; VII, 1325b 34-1326b 25>
cContra, M.H. Hansen, Polis et cité-État. Un concept antique et son équivalent moderne (1958), trad. fr., Paris. Les Belles Lettres, 2001 : « À la différence de la plupart des études récentes sur ce problème, mon analyse met l'accent sur les ressemblances aussi bien que sur les différences, et je montre que, en dépit des différences bien connues, le concept de polis est plus proche de notre concept moderne d'État que de celui qui prévalait au XVIe et au XVIIe siècle, et qui décrire le polis comme un État n'est pas aussi anachronique que ce que l'on a coutume de penser. » (p.14).
dCF C. Castoriadis, « La polis grecque et la création de la démocratie » (1979-1983), repris dans Domaines de l'homme, Paris, Seuil, 1996, spéc. p.290-1992, rééd. p. 636-364 ; « Pouvoir, politique, autonomie» (1988), repris dans Le Monde morcelé, Paris, Seuil, 1990, p.124-125, rééd. p.151-153. Entre 1993 et 2005, le Centre d'études sur la polis, à Copenhague, a publié une quinzaine de volumes extrmement riches, qu'on ne peut tous signaler ici ; on peut consulter en français celui de M.H.Hansen, Polis et cité-État, op.cité. Malgré l'immense érudition de son auteur, la lecture de cet ouvrage ne dispense aucunement de se reporter à largumentation de Castoriadis dans les textes cités supra. Les ouvrages de synthèse un peu vieillis de G. Glotz (La Cité grecque [1923], rééd., Paris, A.Michel, 1968) et V.Ehrenberg (L'État grec, op.cit.) méritent encore d'être consultés et contiennent l'essentiel de la bibliographie plus ancienne. Voir aussi, d'Ed. Will. L'excellente présentation des «cadres politiques de la civilisation grecques au Ve siècle», in Le Monde grec et l'Orient. Le Ve siècle (510-403), Paris, PUF, 1972 (rééd avec suppl. Bibliogr., 1994), p.411-518 : M.I.Finley, «La cité antique: de Fustel de Coulanges à Max Weber et au-delà» (1977), repris dans Mythe, mémoire, histoire, trad. fr., Paris, Flammarion, 1981, p.89-120 ; H.van Effenterre, La Cité grecque. D'homère à Alexandre (1990), trad. fr., Paris, La Découverte, 1992; E.Lévy, «La cité grecque: invention moderne ou réalités, Genève, Droz, 1990, p.53-67; références aux travaux récents dans l'excellent manuel de R.Lonis, La Cité dans le monde grec, Paris, Nathan, 1994 (plusieurs rééd.); enfin, F.Hartog, «La cité : histoire d'un concept», in Ph.Raynaud et St.Rials, dir., Dictionnaire de la philosophie politique, Paris, PUF, 1997, p.76-80, repris avec les modifications dans F.Hartog, Anciens, Modernes, sauvages, op.cit., p.149-196. Bon choix de documents en anglais dans P.J. Rhodes, The Greek, City-States, A Source Book, Cambridge, Cambridge UP, 1996, 2e ed. 2007.
5<Cf. Dictionnaire Européen des Philosophies, Seuil-Le Robert, p.961, 2004 – document traduit en occitan per l'autor, lo document fa mai de doás paginas sancièras >