NON REGIONALISTA, donc d'esperit dubèrt. Democracia, perqué es aital que podèm participar, sense demandar un qualificatiu positiu a la democracia. Occitània, perqué es lo meu país e que cal debutar a trabalhar aquí abans de pensar als autres pòbles, e jà aqueste trabalh es una solidaritat ambe los autres pòbles. Bilhet INDEPENDENT e escrit dempuèi Occitània.
dilluns, de febrer 13, 2017
Radio France : Quand l'ignorança s'afica dins los mèdias
dimarts, de juny 07, 2016
Jorn catastròfa es anuèit
dilluns, d’octubre 21, 2013
1 / Ipocritas nacionalistas franceses
Cada maitin, avèm una listas l’ipocrisia nacionalista ; es universala vist que los imperialismes angleses, franceses, espanhòls, russes, etc. son universal, e sempre contra l’umanitat, al dedins dels ‘regionalisme’ breton, coma a dedins d’espaci mai bèls coma Occitània, e Africa ; es ara en man de l’actualitat, anuèch arriba de Bretanha gràcia al site d’informacion 7seish.
Los nacionalistas franceses an en cap que la «libertat de cosnciéncia» (concepte novèl republican francés, per imposar las idèas dels elegits de dreitas, esquèrras e sempre nacionalistas e expansionistas, per non respectar las leis votadas pel parlament), la libertat de consciéncia per non maridar los gais e... per destrusir las lengas ; mas la comparason aquela la faràn pas la premsa francesa, i a mai gais dedins las redaccions parisencas que de lengas mesprezadas emplegadas. Aquí la «libertat de consciéncia» es emplegada per non signar un document sobre la dignitat lingüistica bretona, document del Conselh Regional de Bretanha ; s'espèra que los occitanistas (o supausats aital) aguèsse tanben l'interès de far saber çò que los elegits de «libertat de consciéncias» nacionalistas franceses (Farage, Mélenchon, Le Pen, ne son l'exemple al PE) son tanben presents en çò nòstre, dins los 32 departaments d'Occitània, bravament mai grand qu’una region d’administrar.
Sabèm e o espèri que l’avètz en cap ; l’idèa d’una Estat ligat a la lenga unica arriba de l’idèa que per comprendre las leis votadas, las cal dins LA lenga causida per una elita ; aiçò o devèm a la terreur de la révolution dita française. o devèm tanben a una pensada romantica, d’abans la revolucion, segur, e sovent en lenga francesa, lenga del rei, e del nacionalisme expansionista francés aquí en Euròpa e en America (Loisiana, Sant Martens, Goadelopa, Martinica, Guiana e Canadà). Ni lo Ducat d’Aquitània, 400 ans abans, ni lo reialme de Navarra (totes Occitans d’ara) an agut d’imposar la lenga administrativa al modèl pòst-terreur. Aquesta idèa d’imposicion lingüistica, e de LA lenga, imposa al meteis temps un legitimisme similar al legitimisme reial qu’èra supausat destrusir la fita révolution française. Aital Fichte a explicat que dels conceptes de la revolucion de 1789, voliá gardar sonque la ciutadanetat contra los princeps (agir pel collectiu per un accion del pòble unit), mas pas l’idèa d’imposar lo francés en Alemanha la refusava, e indicava lo camin de la revòlta contra las tropas de Napoléon ; aquelas qu’an destrusit Euròpa, dinca 1814.
Lo PP es fargat per «libertat de consciéncias» aquesta, en impausar a València e Balears, mai tanben Aragon, la lenga del Franquisme, l’espanhòl, lenga unica. Es lo modèl francés, autanplan dangierós en Galícia, Astúria, Canària, Euskadi e Navarra-Nafarroa, qu’Aragon, València-Catalanonha-Balears. Lo PP es membre del PPE… Que fan coma politica lingüistica l’UMP a l’Estat francés ? Son quasiment al meteis nivèl que Wert-Bauzà… tot en votar per la determinada diversitat lingüistica al nivèl del PE.
Al meteis moment, lo liberalisme democratic explica al PE, en boca del pòrta-paraula dels liberals europèus, que lo grope parlamentari a cap problèma ambe lo camin cap a l’independéncia de Catalonha. L’ai entendut anuèch sul mòbil meu e l’app. de Catalonha Ràdio e Catalunya Informació.
Dins mantunes bilhets venents farai la lista e descripcion dels nacionalistas lingüistics que fan expressament un guèrra contra la diversitat lingüistica sus aquesta planèta, o que fan una ierarquia de las lengas; listèm las politicas lingüisticas pòst franquistas, los professors d’espanhòls (de l’Estat francés de l’universitat als collègis), d’un movement politic republican per la “Louisiane”. Son exemples clars de las ipocrisia nacionalistas expansionistas que s’amagan darrièr lo liberalisme especial, de conquèsta per las loras simplassas visions politicas monilhistas. totes aquestes nacionalismes son una lesca d’una istòria dels nacionalismes europèus qu’an botat lo fuòc de las destruccions de l’umanitat en patz dempuèi mantunes sègles sul continent europèu, lo futur continent American, Africa e Àsia. La pèrda de poder politic europèu sus la planèta es d’aquestes fenomèns que fan que las lengas europèas mesprezadas an interès de gaitar ambe grands espèrs.
-°-
Confirmacion : i a repression ideologica a l’Estat francés. La libertat talament famosa de poder aver una opinion, francesa o europèa, es negada aquí, calarament, coma del temps del franquisme.
Joan Miquel Touron, de Perpinya, se questiona alara :
« A la festa del patrimoni a Port Vendres la Gendarmerie de Port Vendres va prohibir les estelades, i va passar per les barques per fer-les treure ... Franco hauria mort que d'un sol costat del Pirineu ?
No estem acostumats en aquestes actuacions de la policia a Cat Nord ! »
divendres, de juliol 27, 2012
Question de Lenga a Rodés
La tecnocracia de l’administracion de la ciutat roergata a creat aquel document :
Es çaquelà una causa que professionals de la venda dels produïts de Roergue NON sábon oblidar, aqueles tecnicians de la politicas e de la seuna organizacion publica, els, sábon oblidar mantunas errors de la tecnocracia franchimanda, la bonapartista que fabrica la gestion de las autoritats localas ; l’anglés es lenga de comunicacion, la diglosia d’impausicion economica es una causa que l’occitanisme a assajat de melhor far entendre e que la tecnocracia administrativa e publica d’aquela Occitània sembla aver oblidat, se limitant al sistèma de las pensadas culturalas…..
Sobre l’Estivada, çaquelà, los productors de bedèls o an pas doblidat e o an sabut far saber sobre totes los supòrts en estauviar la moneda publica.
De quina manièra podèm responsabilizar lo personnal politica, en respectar l’identitat lingüistica del país nòstre ; la question es duberta…
La visibilitat lingüistica de Rodés es puslèu fosca ; aital los noms de carrièra son encara de renovela e soi segur que digun a pensat de los plaçar ambe la lenga del país per las novèlas.
L’Estivada a passat lo cap de l’adolecéncia, es que podriá ajudar d’aver Rodés dins sa lenga istorica ?
Cal remarcar que pendent l’inauguracion lo conselhièr regional socialista Mateu, a donat la via de seguir. Car per els, la signaletica es un element màger de la via del país. L’informacion sembla aver agut de mal de pujar dinca Rodés, e de sortir l’occitan de la sola vision culturalista de las causas.
Vous savez, amics socialistas de Rodés, les socialistes de Montpelhièr m’inspire !
Se sembla oblidar a Rodés que l’occitan es lenga de comunicacion, per totes/as ! Perqué los immigrat del nòrd (fRANÇA) podrián pas capitar d’entendre e de parlar occitan ?
dijous, de juliol 12, 2012
Le Monde, La Vie, France Inter publícan… un atlàs tendenciós.
Del colonialisme francés, Le Monde, La Vie, France Inter publícan… sobre las lengas imperialistas, las dichas ‘grandas’ lengas de civilizacion, aquelas que fan qu’un Claude Guéant podrà mesurar e ierarquizar las civilizacions.
«Quelques langues s’affirment néanmoins dans le cadre de royaumes puissants», es aquí l’afirmacion que las lengas se desvolòpan dins una zòna de faiçon naturala, e lo néanmoins es per non pas dire lo contrari. Car es plan clar, las lengas s’impausan pas soletas ! Es plan lo rei dels Francs, representants de dieu sus tèrra segon lo Vatican, qu’a impausat la lenga que el parlava, en quasiment la fabricar, dins la seuna pròpria cort, desligat de las realitats lingüistica francesa, dels vilatges que la parlavan segur melhor que el, vist qu’el èra influenciat pel toscan, o pel gascon.
«En Amérique, en Australie et en Sibérie, une langue européenne s’impose aux dépens des langues autochtones.», es oblidar que lo melhor mejan de far progressar las lengas, latinas compresa, es estada la via armada, las accions militaras, una lenga s’impausa pas naturalament ! E en general son pas las migracions europèas qu’an fabricat los locutors, mas l’impausicion politica europèa, pertot al monde. Lo fenomèn es plan conegut en Occitània, ambe l’inquisicion de Simon de Monfòrt que faguèt matar la populacion e cremar lo Libre publicat en lenga occitana. Per çò que oncernís Africa, e notadament del nòrd, es encara una politica d’arabizacion que faguèt tornar l’emplec de la lenga del Libre dels Musulman, e destrusir l’emplec de la lenga autoctòna reala, l’amazigh.
Dins lo primièr apondon donc, se liga la preséncia de la lenga al poder, mas pas lo poder reial, mas lo poder de la glèisa vaticana, ambe lo latin ; es oblidar qu’un poder regalian d’aquitània a demandat entre 950 e 1050 de normalizar la primièra lenga vulgara latina per obténer lo gascon (nom oficial per indicar una lenga latina novèla). D’aquel temps, èra pas question d’un Estat, nimai d’una sola lenga per organizacion politica ; tot se pensava en dos o tres, la realitat, qué !
Dins los esquèmes presentats en bais de pagina, s’oblida qu’una lenga imposada, coma la lenga latina un còp èra, serà pastada a la vision o la practica de la populacion que la parla, e donc serà una lenga vulgara en pauc de temps, Aurèm donc per l’anglés, lo francés, l’espanhòl (castilhan de Mardit), etc, la fabricacion d’unas lengas novèlas, los creòls, o quitament una lenga que pòrta lo nom del territòri que las populacion i vívon sobre.
La premièra pagina d’aquesta publicacion, article engatjat, oblida que las lengas son viventas… quitament se son considerada sonque coma la basa d’una «civilizacion».
La mescla de las lengas es mai qu’un sistèma, es sovent una diglosia passiva, quora lo poder parla pas la lenga de la populacion, e quora Jules Ferry s’aucupa pas de l’alfabetizacion o francizacion.
Concernent la preséncia sul net, vos conselhi de gaitar la preséncia de la lenga catalana, perqué es estada oblidada… volontariament ne soi segur.
«ASTREINTES AU BILINGUISME Dans la plupart des pays européen…» aquela debuta de frasa ajuda de far cortet e d’evitar de parlar dels problèmas de las lengas oficialas non acceptadas pel sistèma francés de pensada, aital las lengas practicadas mai que la lenga oficiala, aquò existís en Euròpa, es la lenga catalana, encara oblidada….
L’apondon sobre l’esperanto, dona un pauc la vision de las lengas del redactor ; uina lenga se pòt sonque èstre universala, unica, una aisina per ajudar a la monopoloizacion lingüistica ; alara que los esperantistas de la planèta explicarà primièr qu’es una ajuda per apréner las lengas, e especialament per los que son monoteïsta lingüistica, lo cas real del redactor donc.
Aital la presentacion d el’independéncia indiana se pausa sul meteis modèl que los Estats dictatorials europèu, cal(driá) una sola lenga per fabricar un Estat. Índia es federala e pròva lo contrari… e aiçò pausa un problèma al redactor, un redactor francofòne donc ; car pels Angleses, la causa es melhora compresa, la question de la diversitat lingüistica.
L’esquème presentat aquí, far una presentacion grandament yendanciosa de las practicas lingüisticas, un lenga oficiala seriá dins los Estats quasiment sola ensenhada ! Encara vesèm que lo catalan e lo basco, mai tanben lo galician lor escapa ; ai pas gaitar ambe precision pels autres parçans.
Las lengas mesprezadas son çaquelà mençonada, pas coma un punt sense nom sobre una mapa de la planèta ; es una vergonha editoriala ! ni un sol comentari suls modèls de co-oficialitat de las lengas es presentat !! VERGONHA.
Se notarà qu’en Alsàcia i a pas cap punt verd ; e qu’en Occitània n’i a dos, segur per l’Auvernhat, un adepta d’Alegre segurament. La fauta de precision limita lo comentari.
Aquel geografe e lingüista podrà segurament pas vos explicar que l’occitan es estada una lenga internacionala per l’administracion de mantunes Estats europèus, e lo catalan per mantunas causas maritimas miègterranenca e tanben per la filosofia. E del Lemosin, la nòrma aquitana administrativa dicha gascona, es devengudq lo lengatge poetica europèu (Dante dins la Divina Comèdia se ne faguèt lo resson-
L’autor es geografe e istorian, donc pastat a l’istòria nacionalista francesa, e ambe tot aiçò li dónan lo dreit de parlar de lingüistica aplicada ; es una error editoriala, car desvoloriza lo document publicat.
NON LAS CIVILIZACION SON PAS NAISSUDA SONQUE DE LAS ‘GRANDA’ LENGA, NIMAI PER LA VOLONTAT SOLETA DELS PÒBLES, las sangnosas guèrras (sovent religiosas e vaticanescas) e los nacionalismes d’expansion sul modèl parisenc an fabricat las lengas imperialas.
Aquel atlàs, per rason d’aquestas paginas sobre las lengas, es un atlàs de desfugir, car veïcula l’imperialisme francés.
divendres, de febrer 10, 2012
Lo mot occitan a traversat l’antena de RTS FM…
Alara m’avizi que cal donar una explicacion mai prigonda al document, podètz picar sul ligam per aver lo son del programa.
Perqué l’occitan apareis dins un programa qu’èra supausat parlar de las lengas estrangièras ?
1 / perqué l’occitan es estrangièr a la granda populacion d’Occitània, es la repression francesa sul tèma, es la resulta d’aiçò ; sèm devengut, los Occitans, los locutors d’occitans, sèm devenguts estrangièrs en tèrra de conquèsta francesa. Aital lo mot a traversat coma una comèta millenària las sonoritats d’una matinada de RTS, es donc una granda excepcion d’antena sobre RTS.
2 / çaquelà RTS FM a una consciéncia ‘regionalista’ del ‘sud’ o del ‘grd sud’ coma autre còp èra lo ‘midi’, e donc benlèu un jorn lo programa serà populara e passarà lo lindal de las clavadura de la pensada francesa, e passarà a pensar en occitan, lo progrmaa e l’actualitat ; pensar en occitan lo programa, vòl pas dire cambiar lo programa…
3 / l’espèr damora aquí ambe l’intervencion naturala d’un parent d’escolan ; enfin los parents d’escolan se son avizat que parlar de l’occitan e de son ensnehament ajudava al son desvolopament, a sa dignitat, al meteis nivèl que las autras lengas del monde. Cal felicitar totes los parents qu’auràn aital un intervencion publica sobre l’occitan ; mas, atencion al dangièr, los franchimand an d’aisina per los far calar ; alara, per préner la paraula en public cal assegurar l’argumentacion. E aiçò de l’escòla ne podràn pas aver una sorga d’informacion-formacion.
4 / dins lo sistèma de las escòlas d’Estat sembla qu’a Miraval tot va plan, dincal moment que l’administracion d’Estat coma a Lo Vigan, aurà enveja de recuperar un pòste e alara l’occitan serà de mendre pès ; la formacion dels parents serà alara necessària, per protestar contra lo sistèma de l’Éducation dicha Nationale, per mobilizar los elegits, per explicar lo coorporatisme dels professors sul tèma, per explicar la diferéncia entre escòla d’Estat e Calandreta per ensenhar l’occitan, per benlèu remplaçar l’escòla d’Estat per una escòla Calandreta e prendre un modèl mai eficaç d’ensenhament de las lengas, l’immersion lingüistica.
5 / un jorn lo mot occitan traversarà l’antena de RTS FM sense parlar d’ensenhament … un autre monde es possible.
dimarts, de gener 17, 2012
Enquèsta d’opinion camina pertot.
Abans de veire lo bilhet aquel, vos prepausi d’anar veire un bilhet escrich en debuta del mes, i portavi un pronostic.
Uèi al maitin, un sondatge arriba a France Info.
E quora l’avèm legit, e que lo pronostic èra aquel qu’avètz legit, fasèm lo morre del militant classic e novèl del MoDem :
Mas o cal tornar escriure, es pas l’enquèsta al temps T que cal legir, mas puslèu la variacion d’una evolucion de las chifras.
Ambe aquel punt de vista, nos podèm pausar la question de l’evolucion de François Hollande ; ai agut en man un trac de campanha … es subjecte a un fum d’interpretacions sobre la politica que vòl menar, de bon coma de maissanta politica. Donc ambe lo fosc de las presentacions de François Hollande avèm una baissa, una variacion a la baissa.
Quí es per l’injustícia ? Los amics e las amigas de François Hollande son dins l’oposicion de l’injustícia, tot va plan. D’un autre caire son fosc sobre los tèmas següents : las lengas e l’Estat francés (de la signatura de la Carta Europèa pel novèl pòrta-paraula Moscovici, a Bucaresti ministre que se demandava perqué la signar, farèm una ratificacion ?), de las institucions regionalas (farèm una constitucion per cada region ?), de las escòlas en occitan (las multiplicarèm coma Calandreta e coma Escòlas d’Estat ?), de la politica transfrontalièra (ne farèm per bastir entitats mai segura per l’Union Europèa ?), del nuclear (ne farèm un objectiu parisenc de restabliment de la securitat dinca demesir sancièrament la produccion per èstre segur que nos petèsse pas a la cara coma per Fukushima Daïshi ?), dels transpòrts collectius (ne farèm una politica per demesir lo nombre de camin sobre las autorotas, arrestarèm la politica de creacion d’autorotas ?), de la cultura patrimoniala o creativa (de qué volèm que París s’aucupèsse de mai ? o benlèu abandonar lo centralisme cultural francés ?), de politica audiovisuala per aver una paraula publica en region (ne volèm o pas ?), etc.
Mas per astre, las enquèstas las mai caras, costosas, son, sovent, aquelas qu’an un contengut real, per exemple aquela de La Croix sobre lo contengut de las volontats dels electors e de las electriças :
Lo gròs desfaut de La Croix es lo contengut religiós, un pauc coma lo contengut espòrt dins La Dépêche du Midi. Senon es un jornal de granda qualitat, pel contengut internacional e politic, mai tanben pels subjectes de societat.
E puèi, coma las campanhas electoralas son un moment important de soscadissa politica, lo Partit Occitan (remembrèm : soi membre de cap partit politic) prepausa unas velhadas d’ivèrn sul tèma, pensar lo politic en Occitània.
Per temps d’ivèrn en Occitània, me sembla una bona idèa, escambiar sobre subjecte d’actualitat, e parlar de politica
De las enquèstas parisencas, o de las pensadas tolzanas occitanas, avèm sonque un regret, un real debat mediatizat, que totas las visions e pensadas politicas posquèssen èstre representadas a l’ecran de la television locala, ambe lo temps que cal per argumentar, longament. Lo malastre es que la politica del numèric en fRANÇA e portada pel CSA dona pas encara un còp enveja de crompar un aparelh de television. Uèi se pensa de crompar un aparelh de captage de la RNT, mas per quin contengut ? Sempre la programacion parisenca de las maisons de disc del mercat francés ?
Nos podèm alara passar un pauc de musica bona per melhor pensar :
E al meteis temps, legir los tèxtes dels «Économistes atterrés», via Là-Bas si j’u suis. Puèi farèm una enquèsta novèla per saber coma anatz votar !
diumenge, de desembre 04, 2011
La novèla imposicion francesa : lo patois parisenc, welcome french stupidities !…
Se la lei 101 del Quebèc èra imposada a l’Estat francés, lo nacionalisme francés nos podriá pus imposar l’anglés, enfin benlèu, car pel moment la lei Toubon es estada emplegada ambe l’article 2 de la ConstituTion – la lora constitucion- sonque contra lo breton [Diwan] e l’occitan [Ajuda a la premsa en lenga occitana], o quitament per MChristian Laurrissergues per imposar un discors en francés a la recepcion d’un grope catalan a Bordèu ; avètz segurament d’autres exemples de l’ipocrisia lingüistica !
Ai quitament entendut e vist escrich que lo nacionalisme francés, o son expression tipe Gala, Figaro Madame o Ici-Paris, TF1 o M6, Paris Match o lo JDD, nos voliá anglicizar lo mètro tolzan, o quitament trapa que l’accent en francés es pas pron parisenc ! I son çaquelà un pauc arribats, vist que sense cap consultacion dels elegits [per imposar lo francés i a pas mestièr de votacions dels elegits tolzans, i a pas mestièr d’avejaire sul tèma a la populassa d’en bais], l’administracion i difusa de musica en anglés, e d’anóncias en anglés per las manifestacion de Tolosa, e JAMAI una cançoneta occitana ! Mas aquela actitud d’imposicion d el’anglés es pas de nacionalisme, pas brica vos diràn … es sonque l’expression de las French Estupidities (?), un novèl nacionalisme lingüistic ; per RadioMee dèu benlèu èstre complicat de plaçar una bandièra qu’indica la lenga causida per l’Internauta ? Zo fan plan al Canadà o en Alemanha !
Lo netejament lingüistic francés es programat dempuèi Villiers-Cotterêt, la referéncia que prendrà un jorn un primièr ministre socialista a la fin del sègle XXen !
Mas uèi e dempuèi mai de 40 annadas, la pensada parisenca es dins lo meteis esquèma de pensada per la lenga : cal prendre la lenga de la moneda (qu’es de còps al poder) e èstre plasent a la casta que parla un còp la lenga del rei, un autre còp –e ara- la lenga de la finança… Avèm pas acabat de veire lo gal virar en foncion del vent lingüistic que los Occitans se vòlon pas prendre en carg a[etimologicament autonomia], e donc aver lor pròpri parlament per aver las loras pròprias leis, e donc una cadièra a Brussèllas que fosquèsse pas sonque un lòbi de mai, quitament un lòbi coorperatiu entre regions occitanas.
E alara vesi plan una responsa per la dignitat occitana :
Puèi caldrà explicar als Franceses, los que son de lenga del rei Francs, aquel de Villiers-Cotterêts, e que vívon en Occitània, lo pòble occitan a jamai agut lo modèl francés de netejament lingüistic ; es de dire una volontat d’autonomia es pas una semblança de dictatura sul modèl franc, per la lenga coma per la casta al poder. Podèl listar los territòris occitans qu’an agut Parlament pròpri, l’occitan (devath) diversas semanticas, an pas jamai imposat una lenga unica, jamai coma l’article 2 en 1992 pel Parlament francés d’expression nacionalista (majoritat socialista e gaullista), jamai coma la lei Toubon, e quitament jamai coma la lei 101 del Quebèc.
Alara quora fasèm de resisténcia contra las estupiditats franchimandas ?
dissabte, de desembre 03, 2011
L’occitan es pas una ‘langue régionale’, mercés !
Se parla sempre aital dins los mèdias provincialistas (TV, Ràdio, Jornal, webmèdias, etc.), es çaquelà aital que se pòdon reconéisser sosmetut a la pensada unica francesa, l’emplec de la semantica ‘langue régionale’ catalògua lo jornal en provincialista - s’es editat en regions occitanas, bonapartista e centralista -s’es editat fòra. E de còps, es una simpla question d’involontariat, mas una fauta de pensada sul tèma, de fauta de formacion al tèma (per exemple la produccion novèla del 13h de France 3 a Bordèu).
Claude Hagège parla de l’occitan, via unas questions sul basco.
Es aisit per un mèdia parisenc de tractar lo subjecte via una lenga d’un espaci politic redusit … rassegura. Al revèrs vist que l’occitan es pas una lenga regionala, aquò rassegura pas l’impialisme francés, alara lo sistèma francés a inventat lo separatisme per l’occitan, provençalisme, bearnesisme, etc.
O vau tornar escriure – del temps que la lenga èra parlada per totas las populacions en Occitània, per exemple dins las annadas entre las guèrras dels nacionalismes expansionistas europèus [14/18 e 39/45), mon grand-paire aguèt d’anar far l’armada, 2 annadas, a Draguinhan, el l’Agenés, lo païsan agenés ; d’aquel temps, a poscut, sense èstre antropològue o demagògue del provincialisme, verificar qu’èra «la mesma lenga» ; la mestrejava clarament la lenga, per escriure los Charivaris del vilatge ; alara, los separatistas que me vòlon far creire lo contrari uèi, me fan rire : es oblidar la visita de Frederic Mistral en Agen, per l’inauguracion de Gensemin ; lo discors es segurament encara disponible… e segurament d’un grand interès pedagogic per aqueles separatistas que nos vòlon separar la Provènça imperiala o germanica e la Provènça lengadociana actuala, lo Ròse es la frontièra virtuala dels provincialistas, o simplament pensar que Garona es una quasifrontièra d’Estat (aquò farà rire a La Passa d’Agen o a Lairac, o quitament a Laròca Timbau que se díson gascon e qu’a pas una lenga vertadierament gasconisanta). Es estranh coma los separatistas valorízan plan los grands rius occitans … un pauc coma la repression francesa quora aguèt de donar novèls noms al país e als departaments (Òlt, Òlt-e-Garona, Avairon, Eraut, Var, Gers, Nauta-Garona, Arièja, Tarn, Nauta-Vinhana, Dordonha, Aude, Edge, Edge-Nauta, Droma, Ardècha, Creusa, Corrèza, Charanta, Isèra, Tarn-e-Garona, Gironda).
Caldrà remarcar dins aquela intervencion vièlha l’emplec del mot ‘occitan’ per Claude Hagège, es modèrne. Aquò vòl pas dire qu’i fosquèssen pas diferéncias dins la lenga ! E aquò Claude Hagège o sap … hèra plan !
O tornarai escriure, la nocion de region e lo mesme biais que provincia del temps dels rei ; avèm pas cambiat de regime a-n aquel nivèl, malgrat totas las sangs daissadas pels Occitans «en l’aunor» de las santas frontièras dichas naturalas francesas, republicana e tot e tot – e per aver dreit a una inauguracion regulara d’un monuments dich als mòrts per fRANÇA, que regularament s’i plaçarà los noms dels joves que son mòrts per las santas estupiditats nacionalistas francesas.
L’occitan, practicat, dona una identitat a totas las populacions que la vòlon practicar, en dignitat. La practica de l’occitan dona pas una santetat politica tanpauc…
-°-
dimarts, d’octubre 18, 2011
Jean-Louis Calvet re-editat en francés, explica la glotofagia
Es un d’aqueles libres que cal aver dins sa bilbiotèca per melhor entendre los fenomèns socials contra la diversitat lingüistica. Lo libre zo cromparai pas ara, perqué, L’ai jà dins ma bibliotèca personala (crompat en çò que boquinistas tolzans, èra raríssim, la re-edicion se fasiá urgenta). Aquel libre es essencial per la lingüistica en fRANÇA ; Occitània es dedins l’Estat francés, supòrta fRANÇA, e sa glotofagia.
la revista “Sciences Humaines” es la sola revista que tracta de faiçon relativament digne los fenomèns socials en fRANÇA, levat qu’es fòrça influenciada pel anglicisme, aital confon lenga e lengatge, ambe l’anglicisme language dintrat en francés per parlar de las diversitats lingüisticas dins un numèro especial.
Aquel libre es una dubertura per comprendre coma l’occitan es de suportar aquesta glotofagia, es una longa istòria de la sotmission occitana ; la glotofagia existís pas sense mantunes factors connèxes, coma lo nacionalisme d’expansion o la poténcia economica assumida per una classa financièra, veire l’invasion armada ; avèm suportat e suportèm tot aiçò encara (partits politics franceses, prefectorala fabricada pel bonapartisme del XIXen sègle, borsa e finança a París e non pas a Marselha, gendarmes pertot en Occitània, marina e pesca francesa, sistèma audiovisual parisenc, per donar exemples de repression o d’instruments institucionals de la repression francesa en Occitània).
La glotofagia es l’expression sociala d’una dominacion d’una nacion sobre una autra, e totes los mejans son aplicats contra la nacion mesprezada, per Occitània a debutat ambe l’interdiccion de l’occitan en 1229 per l’emplec de l’occitan dins las glèisas (l’interdiccion foguèt pas çaquelà que papista, mas l’èime de la primièra interdiccion damora dins l’ecclesia actual catolic). De còp la nacion dominada dona armas per se far batre, es lo cas occitan tanben.
Aital Occitània, malgrat d’èstre pas realament tractat dins aquel libre, trobaràs dedins totes los elements per i descriure çò que suportam del jacobinisme lingüistic francés ; i a pas de cultura sense lenga, i a pas de glotofagia sense repression politica e economica.
UNION EUROPÈA…
dijous, d’octubre 13, 2011
Los cercaires franceses e una enquèsta en Provènça-Gavòt-Niça
Aquel document es important, mas tre la primièra frasa la confusion entre la lenga (parlada e sociala, la lenga que deuriá èstre sonque descrivuda per la recèrca sociala) e las causidas escrichas me questiónan de la part de lingüistas serioses. Es una enquèsta de dos cercaires de Niça, dona aital un resson politica a-n aqueles escriches ; Guylaine Brun-Trigaud, Univ. Nice-Sophia Antipolis, Albert Malfatto, Univ. Nice-Sophia Antipolis, ambe un tèxte lingüistic an un engatjament politic clar, que se vòl amagar : dividir per regnar, la politic de l’amagança desfar la lenga en Occitània. aqueles punts de vista politic se podrián annular se una enquèsta lingüistica èra una realitat en Provènça-Gavòt-Niça, decidida per las autoritats politicas de la decentralizacion, tal en Aquitània e en Miègdia-Pirinèus. Segur serián pus impression de cercaires (coma l’avèm suportar pendent d’annadas e d’annadas en Occitània, per la recèrca francesa sul tèma), mas una vertadièra soma d'estadisticas oralas sobre la lenga, una fòto qu’ajudèsse al reviscòl d’una politica lingüistica (politica sociala tanben, coma lo darrièr encontre ‘occitan e economia’ l’a poscut provar).
Me sembla ara que cal passar a un autre estadis de las recèrcas per l’occitan, passar lo romantisme, e passar a las causas de la vida de cada jorn, delpoòble occitan dempuèi sègle ; lo pòble occitan a fabricar una economia fòrta dincal moment que los poders franceses son arribat al país nòstre.
Mantunes intervenent de l’encontre an plan fait de far remarcar que l’idèa èra jà desvolopada per L’IEO ; aquò farà mai de 21 annadas ; aurà calgut perdre 21 annadas per arribar a interessar lo sistèma politic de la decentralizacion. Quant de temps caldrà per botar en cluster l’occitanisme e los actors real de l’economia occitana ? En Euskadi lor aurà calgut una annada ! Vesèm nòstre problèma occitan, es aquí, e tèxte a costa vista, son pas aquí per ajudar, a Niça o Lemòtges, Clarmont o Pau, Vielha o Narbona.
Un cluster per l’occitan es donc una causa urgenta, e se caldrà tot dire, per avançar, e per donar un balanç sul tèma ; puèi arribar a trapar las vias de satisfaccion e de salvacion per la lenga dels trobadors, la lenga d’Òc (pels romantics) o l’occitan (per èstre seriós e pel futur, coma indica las enquèstas lingüisticas, las tòrtas o las plan faitas), o …pel provençal e nissart.
Dins lo meteis encastre, aurà calgut una intervencion associativa per explicar que los encontres urgents son d’organizar, e ambe totes justament per trapar una linha comuna (ambe totas las diversitats de vision) per avançar. Car coma l’escriu L’Humanité, l’occitan es en dangièr, mas zo sabèm jà dempuèi 20 annadas. Lo collòqui d’Albi zo disiá jà vaquí 21 annadas.
-°-
EXCEPCIONAL PER ENTENDRE OCCITÀNIA : Laurent Cavalhièr.
dilluns, d’octubre 03, 2011
Languiments en escalas gasconas
Dins lo mot de uèi Ròda de Mòts m’a donat l’introduccion. Una introduccion de qualitat per far referéncia al Sénher Ramon Llull :
Llangor; estat de decaïment (de càder), físic o moral, prolongat.
«En tristícia e en llanguiment estava un hom en estranya terra, e fortment se meravellava de les gents d’aquest món, com tan poc coneixien e amaven Déu...», comença el Llibre de meravelles(1289) de Ramon Llull.
Ramon Llull a Tolosa es sonque reconegut per una associacion membre de l’Ostal d’Occitània ; lo sistèma filosofic francés l’a largament oblidat, o benlèu classificat dins l’exotic.
Las escalas gasconas de la dimenjada passada èran tanben dins l’exotic. Mas aquí l’exotic pausa un miralh que farà vergonha a totas las politicas per l’occitan en Gasconha o simplament al entorn de l’abadiá del “patrimoine” del Conseil Général des Landes, XL40 que díson en redusit. Bon, fòrt bon, tot èra a gratís, levat lo minjar…
Aquela dimenjada avèm agut dreit a un macabrun de colors musicalas ; se vei que lo festenal es pron plan alimentat en subvencions departamentalas. E soi segur qu’èra tot de qualitat. Vertat es, per i aver participat un pauc, i cal pas anar en VTC o a pè perqué lo camin es dificile per la via ferrada e per reservar albergament. Lo minímum per albergar a l’òtel i serà de 50 èuros ; l’ofici de torisme presenta pas lo camping coma un luòc potencial d’albergament. A Pujol (los Franceses escrívon Puyoô e vos dísi pas la prononciacion francesa !– a Pujol, estacion, la marquisa es de salvar car RFF la vòl destrusir), a Pujol cal pas reservar l’òtel en avança perqué s’an un grope, ne serètz la consequéncia de dereservacion, sense vos o dire, sobretot se escrivètz pas en francés. Vesètz aital que lo parçan a pron conservat lo costat salvatge; mas ara, serà per la lenga dels indigènes, los Franceses an pacificat l’endreit e la lenga indigèna es totalament absenta de Peirahorada, la vilòta d’a costat de l’Abadiá d’Artós (Arthous escrívon los Franceses). Dins la vila de Peirahorada (Peyrohorade) ai poscut entendre e “discutir” ambe un nacionalista francés professor de lenga espanhòla (e aital verificar que lo professor de lenga espanhòla a pas cap saber en sciéncias politicas nimai una mendra idèa de l’istòria de l’Espanha pòst-franquista, senon d’aver pron plan acceptat lo franquisme) ; son d’aqueles professors que vòlon servar lo sistèma educatiu francés tal coma es, perqué es magnific, e qu’an manifestat recentament.
Dins l’Abadiá d’Artós ai poscut minjar car e biò, ambe un confòrt desagradiu e relatiu ; relatiu car l’endreit es pron polit e plan adobat. Se cal felicitar que lo patrimòni de las pèiras fosquèsse aital conservat. Se cal felicitar del pichon musèu a l’interior (contengut interessant), e regretar que cap informacion fosquèsse donada sul tèma lingüistic, amai lo personal es pas gaire consernit per l’afar. Aquí a Peirahorada las informacions sul trabalh museal tolzan semblan pas èstre arribat, malgrat Internet, un país salvatge que quitament los còrbs lingüistics sembla volar al revèrs de non pas veire ; zo voldriái pas creire, elonhat de tot mèdias que posquèssen portar l’informacion. Las escalas gasconas pòrtan sobre l’aficha un lògo de l’estacion del netejament lingüistic oficial, Radio France. Aquí dins las “Landes”, Radio France Gascogne propausa un programòt en gascon, mas l’informacion sul tèma passa ambe dificultat dins las redaccions. Las escalas gasconas son pas en directe de RF e l’inforamcion es donada e pensada ambe lo patois parisenc, tal la signaletica en Val d’Adorn.
Dins l’Abadiá d’Artós una exposicion sul rugbí tòrna prendre la filosofia del rugbí faiçon televison francesa ; es una pietat pel rugbí d’identitat occitana, basca o catalana, mantunes díson lo rugbí de vilatge ; de creire que la visibilitat del rugbí identitari serà sonque basco o catalan ; e vos parli pas de l’abséncia de la lenga occitana, encara.
Pareis que cal pas dire occitan, m’es estat dich mantunes còps ; pareis que cal dire gascon ; soi pas segur que fasquèsse arribar la lenga, la visibilitat de la lenga serà pas clara que fosquèsse titolada occitana o gascona. Las personas que m’an dich aquò an segurament pas vist, la qualitat que lo public enquestat (enquèsta oficiala de la Teleperformance pel compte del Conselh Regional) pòrta a l’imatge del mot occitan, de sa dubertura d’esperit a lo que l’emplega. Es pas una revendicacion meuna… Mas es estat escrich e respondut aital per mantunes enquestats ! Per l’Abadiá d’Artós, per me, aprèp una escala gascona, gascon es sinònim de francizacion de las tèrras d’Adorn, coma provençal quora soi a Arles, Avinhon, Malhana o Marselha, etc.
Donc soi estat a gaitar e escotar sièis oras un dissabte vrespe dins l’Abadiá d’Artós, dins un moment cultural que se sona «Escales Gasconnes», al moment que l’associacion (ambe pauc de mejan) ACPL prepausa unas festassas pels 30 annadas, HÈSTAS GASCONAS dins las Lanas. Se podrà pas dire que la lenga es absenta, s’i podiá entendre, los organizadors i an pensat, son organisadors oficials, e encarga de l’occitan al XL40, felicitacions. Lo contengut èra mai que bon. Levat que sembla que la proximitat fosquèsse pas pensat, un membre de la corala locala gascona e que parla la lenga, viu a 500m de l’abadiá, lo grope coral gascon organiza dins la meteissa abadiá un festenal de coralas europèas (que la lenga es absenta tanben); es estonant çaquelà qu’i fosquèsse pas installat una pichona intervencion… Pensar local es pensar global ?
Dins lo pauc de temps qu’ai agut, ai poscut viure las intervencions de «Gara l’occitanista» ; l’umor fauta sovent en Occitanisme, e particularament dins lo mitan de la dança tradicionala gascona ; Gora l’occitanista i aurà donc portat un chiquetonet d’umor (plan vist l’organizacion). Tanben filmada DÈTZ.TV, bravò l’organizacion d’i aver pensat, aital, contrariament per las trenta darrièras annadas, aurèm pas sonque doás oras d’archius audiovisuals a mostrar e venent d’una sola fòrma de produccion audiovisuala, France Télévision (fau referéncia al festenal de l’audiovisual etnic que passarà lèu a Tolosa). Ambe Las «Escales Gasconnes», se vei clarament l’abséncia d’una television regionala (coma un servici public de ràdio e un servici public de trens , un debat sul servici al pòble occitan de Gasconha seriá lo plan vengut aquí dins l’Abadiá d’Artós ?), un programa que fosquèsse en directe, per presentar al public, “grand”, e que posquèsse venir, enfin. Radio France jòga pas aquel ròtle.
Senon pendent lo temps qu’i soi passat, lo public èra fait dels gropes musicals e dels personals del departament XL40. L’abadiá d’Artós es pron elonhada de tot lo departament per adralhar lo public tocat per la promocion departamentala, amai cap publicitat dins lo departament vesin qu’es los Pirinèus-Atlantics, ai près lo tren per arribar a Pujol e ai pas poscut veire la mendra publicitat sul camin. La Val d’Adorn fabrica pas una frontièra, mas lo sistèma departamental fabrica causas complicadas, departamentalizacion de las coneisséncias mediaticas e de las accions culturalas, de las difusion de las informacions. la geografia departamentalista fabrica masque frontièras, mas lo republicanisme francés ne parla jamai, estonant non ; lo bonapartisme a fabricat una tancadoira e al meteis moment installa lo francés coma “ciment de l’État” m’a explicat lo nacionalista professor d’espanhòl. La presentacion del País d’Òrte dins lo musèu aurà consequéncia a longs tèrmis ? La causa es pas segura se la lenga i tòrna pas ; pel moment es grandament absenta dins la vida de cada parçan enclavat per las departamentalizacions.
Per l’exotic, los organizadors an agut la bona idèa de convidat los migrants republicans de las Isclas colonizadas per fRANÇA dins las Antilhas, Áïti, Martinica, Sant Martin, Goadelopa, Guiana. En entrevistar lo menaire del grope “exotic”, ai après qu’èran totes quasiment de l’Iscla-de-France, e qu’an la costuma de préner l’avion per tornar al país ; Air France li agrada aiçò ; e contrariament a la SNCF (TER, InterCité, TGV, etc.) las lengas de las Antllhas son presentas dins l’avion, per totas las anoncias. Vesèm aital que l’occitanisme politic d’en çò nòstre, que refusa l’occitan sobre las afichas oficialas, dins lo tren o dins los programas de RF, es ambe al mens trenta annadas de retard sobre l’emplec de las lengas de las Antilhas per Air France.
Aital soi sortit a las 17:30 oras de l’Abadiá d’Artós, ambe una agènda 2012 en occitan de l’associacion Per Noste, una granda associacion de la Val d’Adorn del Gava, mas sortit ambe un lenguiment, es de dire lo contrari esperat pels organizadors. E la question : es que los socialistas son capables de fabricar una popularizacion de la lenga occitana perqué tòrna dins las populacions, dins la practica, e una visibilitat per destrusir la paradòxa figurada dins las resultas de l’enquèsta lingüistica oficialament sortida dijòus a Tolosa, pels departaments gascons de Hauts-Pirinèus e Gèrs, los vesins ; vos farai una subjestiu, anatz cercar l’enquèsta d’Aquitània, sembla qu’es amagada encara dins los burèus de Meriadeck a Bordèu, sul site Internet oficial, e qu’a pas encara agut lo temps de davalar a l’Abadiá d’Artós, un luòc patrimonial (75-1), ni mai dins lo burèu del Conselh General del Marqués de XL40.
Me podètz explicar que còsta d’aver un panèu en doás lengas ?
Sabètz ara çò qu’i podrètz veire un «week-end» d’octobre per 2012… I aurà de l’occitan (gascon) se sap jamai !
Tot es fait per integrar populacion francesa, que sovent vòlon pas entendre la lenga (e quitament son dins actitud per imposar sonque lo francés), e que cal far venir a l’afar. Sabi pas s’es una capitada ; mas pel moment es masqu’un endreit de languiments per los qu’an fait òbra de visibilitat de l’occitan, al moment que cal valorizar per destrusir una de las paradòxas del public bèl que refusa de transmetre la lenga en familha.
Fasiá un polit temps a Artós-Peirahorada, caval sobre Adorn, lo public ciutadan èra a la platja ? Espèri qu’i aurà mai de monde a Saubrigas o a la Hèsta Gascona de l’ACPL, e que l’occitan i serà afichat ! Car sonque portat lo berret e verificar qu’es fabricada a Nai, ambe unas fustas de país, dona pas l’identitat gascona o occitana.
[coma per illustrar lo bilhet, podrètz fintar unas vídeos de la serada de dissabte, pendent una setmana –es pron-, perqué soi pas estat lo sol a aver los laguiments amars per aquel moment]
-°-





