Entrevista de Fred, Goulamas'k

Sortit dins la vrespada, vaquí l'entrevista de Fred, a Rodés la setmana passada, a Rodés. Entrevista Joan-Pau Cdc, de Lairac.

I traparètz un contengut en ligason ambe un tip d'occitanisme e de catalanisme, riale en çò dels musicians en Occitània.

Radio Planèta Occitània tòrna mai viva

Ràdio Planèta Occitània es una volontat d'un militant qu'a accumulat disques vièlhs d'Occitània, e que los a numerizats per los difusir. Aital es nascut Radio Planèta Occitània. Es un trabalh fòl ! Es un trabalh çaquelà que la musica de l'Òlt-e-Garona -ACPA al cap- refusa de pensar coma interessant. E çaquelà amerita un sosten militant, associatiu, e podèm pantaissar politic...

Cadunas de las ràdios occitanas per Internet an una especialitat, volontariament o pas ; Ràdio Planèta Occitània es la difusion de la discografia de las annadas 1970/80/90 mas i a pas cap interdiccion de difusion dels disques novèls ; aital i a confrontacion al fial de la difusion de las creacions ancianas e las creacions novèlas ; se veire aital una evolucion o una granda perseguida del combat discografic occitan ; dels gropes musicals que fan la vision occitana de la musica sus aquela planèta.

L'existéncia d'aquelas ràdios per Internet dona aital al clar l'abséncia d'un programa tipe RF per las creacions occitana ; Ràdio Planèta Occitània difusa çò que Radio France Bleu dins las regions occitana refusa de far.

Car basta pas de saber çò que son las meravilhas de l'oltra-mar o d'Africa, alara que l'abséncia de difusion radiofonica de las creacions occitanas (sul continent europèu) es la règla que las ditas radios d'Estat (francés, publica o privada) se refúsan de far dempuèi mai de 50 ans. Ara sabèm aital que los gropes occitans fan musicas e cançons d'exportacion sense passar per la santa capitala.

Gui Bonnet entrevistat

Lo 9 de decembre avèm entrevistat Gui Bonnet, cantaire e compositor provençal ; es una entrevista faita car nos sèm barrutlat al costat d'Avinhon, l'entrevista me semblava normala ; Gui Bonnet festeja per aquela fin d'annada 2016, los 40 ans de sa profession de compositor e cantaire en Provença.

L'avèm entrevistat dins lo seu estúdio de la ciutat d'Avinhon.

Gui Bonnet es difusat per Radio Coupo Santo e Ràdio Planèta Occitània. Son estacions dedicadas caduna a sa manièra a la promocion e dignitat per la cançon e musica occitana, donc a la difusion tanben de las creacions de Gui Bonnet.

Es un pauc nòstre present de Nové (coma díson en Provença), es lo present de Nadal ! Nové es la version d'Avinhon transformada del Noël francés, mas en realitat se dís tanben Nadau en Provença coma en Gasconha ; aquelas diferéncias semantica frena pas la discutida, la pròva l'entrevista qu'avèm agut ambe Gui Bonnet.

David Bowie e Nòu Govèrn en Catalonha

Un títol doble es jà l'afar de la RTSinfo Lausanne, al jornal de 12h45, ièr (!), e sense jamai pausar un problèma de prononciacion ambe lo nom del novèl president de la Generalitat de Catalonha, fasiá jà la portada que podèm veire a Barcelona anuèch sus www.ara.cat 

Mas perqué la television francesa re de res ?

Aquel maitin cal felicitar çaquelà france Culture, per un doblat, portrait de Carles Puigdemont i Casamajó e David Bowie en grand artista europèu que traspassa lo mondial.

La coifadoira es la mòda, es lo vestit, es lo biais de trobar una modernitat artistica, o politica. Ça sembla.

Anuèch es çaquelà lo chòc de l'umor e de l'actualitat catalana e artistica mondiala, encara Barcelona es la figura d'aquel chòc, chòc que se vei gaire a París. Aquel butal, esturrassada artistico-politica,o burtatge ideologic, fabricarà una cultura mondiala catalana a Barcelona, encara ; mas a Tolosa, pietat !

 

I a benlèu una rason perqué París TV non parla de Catalonha, arríban ges, bri, nani, cap, a entendre l'umor catalan, e vos conselhi encara Polònia, dins un remake dels Mòntiiii Piiiitòn !

Las redaccions europèas son çaquelà puslèu mai pastadas de dubertura culturala que las redaccions parisencas, lo monilh francés, lo concepte de regionalisme d'expansion parisenca que coma un vírus tòrna totas las redaccions parisencas, tòrna sobreviure a cada pichon recanton de l'actualitat.

Dementre aiçò la cultura d'un David Bowie pasta Barcelona, e quitament dins l'actualitat, cada cara politica catalana es una cara del vièlh sègle passat, lo XXen sègle es acompanhat per un David Bowie, pensi que lo XXIen sègle serà acompanhat d'un Estat o Peuple libre et démocrate novèl, aquel de Barcelona, Catalonha INDEPENDENTA, enfin. Serà un novèl temps, un row time o a row of chairs.

Tè Catalonha dona encara l'exemple, ièr Carles Puigdemont i Casamanjó daissa la comuna de Girona, per un pòste d'elegit unic (pel camin complicat de l'independéncia), e Na Carole Delga (per un poder leugièr en region, delegacion de poder de la decentralizacion) cumula los mandats (per una presidéncia de concertacion, per Sud-Occitània-Catalonha sotmetuda al jacobinisme).

La cultura del XXen sègle arriba al XXIen sègle a Barcelona, lo conservatisme es en Occitània.

Promocion, Dansatz projèct

Divendres, un capítol de Tolosa èra content de me donar un CD d'una produccion tolzana, vertat l'auriái jamai agut en man senon.

Aquel dimenge ai donc escotat ; es un projècte educatiu, un resumit de manutnes enregistraments mesclats ambe un trabalh remirable de musicians occitans de Tolosa ; los cal nommar : Cyrille Brutto, Guillaume Lopez, Jean-Michel Espinasse, Thierry Roques, Fabienne Vayrette, Éric Sabatier, Emmanuel Isopet, Pierre Dayraud, tot aiçò es la Companhiá Guillaume López. donc son partits a atlanta peresentar la musica tolsana, e lo capítol èra plan content de m'explicar que los d'Atlanta an plan apreciats ; èra pas un viatge piu piu. Lo cant occitan d'en Guillaume López estonava Atlanta, es normal, es un cant universal car enraiçada dins la vida occitana, donc universala.

Mas bigre, exportar Tolosa se podrà far coma exportar Bordèu o París, Lyon o Estrasborg ? Se un public foran estima, es estimarà, Tolosa de manièra diferenta, positiva, eficaça, se que Tolosa se presentarà coma occitana, senon serà una còpia de las autras ciutats continentalas francesas !

Un jorn los elegits, aqueles de l'aglomeracion tolzana, comprendràn que l'identitat de Tolosa es occitana, es per totes/as e es exportabla !

E coma l'ofèrta es pas pron granda, cal una politica per desvolopar lo patrimòni occitan que cal modernizar en foncion de las novèlas generacions, e lo biais qu'aurà de l'aprosmar, ambe lo berret o sense.

La companhiá Guillaume López es exportabla, car es una presentacion de la cultura tolzana, en lenga occitana.

-°-

David Bowie es mòrt

David Bowie a passat lo pont del riu.

Es un bilhet personal, soi estat sempre tocat per totas las creacions d'en David Bowie, de l'Anglés David Bowie ; donc anuèch malgrat totas las bonas novèlas que nos arríban del nòstre Sud, Catalonha (Principat), soi triste.  E aqueste maitin la tristessa d'un òme de la creacion musicala mondiala, de l'avant-gardisme musical e cançonièr, un grand trobador modèrne.

David Bowie m'a acompanhat per apréner l'anglés, una lenga qu'èra aital pas sonque aquela dels tempses victorians, de la finança ajudada per las matematicas francesas, dels tempses europèus imperialistas mas una expression potenta d'una expression de la vida d'anuèch, pels meus viatges a Londres, per la vida culturala europèa e occitana del darrièr sègle.

Espèri que la concentracion mediatica francesa del repleg regionalista francés atudarà pas aquel grand òme, sa vida exprimida per totes los ciutadans francofònes, e de ne donar un resson que cal al nivèl que cal per la cultura europèa.

Lo meu grand espèr, es d'aver un jorn en Occitània, un cantaire e creador d'iniciativa culturala d'aquel nivèl europèu e mondial.

 Nivòl « Bowie i jo » en catalan

La SACEM discrimina, fRança de sempre.

La SACEM es una organizacion para-etatica que prelève moneda sul mercat de la venda de disc e que ne fabrica la re-distribucion ; es para-etatica en França, es un actor de l’«exception culturelle» que díson ; efectivament son excepcionals en matièra de discriminacion lingüistica, e l’union Europèa se cala, coma lo Parlament Europèu.

Aital recentament an fargat un concors per escriure letras per cançons ; e lo premiat recebrà moneda, plan segur e serà editat ; donc, es interessant.

Donc un amic occitan de Provença qu’escriu cançons, se lança, e questiona la SACEM per ne saber mai, vist que lo concors indica en francés e en creòl. Vaquí la responsa e l’indica per aquel concors.

La crida a candidatura, aprèp lo corrièl, es estat modificat, per mençonar «écriture de chanson en langue française».

Sabèm pas s’es en lenga helvetica o belga o canadenca o monegasque, lo concors es encara constitucional, mas sabèm que la discriminacion lingüistica francesa fonciona bravament contra l’occitan e las 75 autras lengas, sobretot quora una tecnocrata de l’establiment cantador francés s’engana sus la redaccion del concors e que gràcia a un occitan avizat, sapient –e bravament mai que la tecnocrata francesa, la redaccion del concors es estat cambiada.

Çaquelà lo cambiament nòta plan l’ignorança francesa dels tecnocratas de l’«exception culturelle française», amai de pensar que se vòlon los mai duberts del monde de la francofilia, o francofonia.

Donc ambe aquel document avèm tot per exemplar una discriminacion reala e actuala, e française, fauta pus que de trapar l’avocat per portar aquò en justícia parisenca, puèi europèa. E o cal far lèu car las eleccions son prochènas e aquel tipe d’actitud agradarà al FN, ne soi segur :

La SACEM, amic del FN, o podiàn creire dempuèi longtemps, los qu’an sempre promogut la pluralitat lingüistica en França…

La SACEM, amic del sistèma de netejament lingüistic, o sabiàn dempuèi bèl briu.

L’exposicion oblidada al Conservatòri

Lo Conservatòri Occitan es una creacion de la comuna de Tolosa del temps que l’Estat s’en aucupava gaire ; puèi la tecnocracia francesa i a trapat un luòc de creacion de foncionariat, sovent pauc competent o afocat a l’afar de sa promocion, e a creat aital una associacion regionalista per s’aucupar del fons d’aquel establiment tolzan, en oblidar l’entorn ont sa promocion deuriá èstre un objecte d’externalizacion e de recrutament dels estudiants pel Conservatòri Occitan ; lo sistèma politic i a trapat son interès, las òbras occitanas mens, e sa musica encara mens.

Aital, una exposicion es actualament en mòstra dins los corredors ( lo bastiment es pauc adaptat per aquelas exposicions e una aula es voida a costat e se sona Frederic Mistral ! ), se parla dels Aboés de Corserans dins los corredors aerats del bastiment nòu aquel ; es un remirable trabalh d’un passionat, que lo sistèma COMDT a abandonat a la promocion dempuèi l’atemptat de Charlie Hebdo. La podètz visitar, dins los corredors del Conservatòri Occitan, dins un corredor per una exposicion de granda qualitat e BILINGÜA, quina pietat !

L’exposicion es fabricada –fabricada de cap a cim- per Pierre Rouch e amb l’ajuda d’una subvencion europèa, que, en contracte especial ambe l’autor, interdit la reproduccion e la venda del libre qu’acompanha (!) …. L’exposicion aguèt una promocion de premsa que sembla pas èstre dedicada a la premsa en lenga occitana o al mitan dels militants occitans ; benlèu que l’administracion d’aquela associacion para-estatala los cal pas costejar ? Perqué parlan la lenga que vòlon pas veire sens que dins l’article 75-1 de la constitucion, coma un element antropologic e non pas dinamic …

Es çaquelà una exposicion qu’amerita d’èstre presentada dins totas las mediatècas de la vila tolzana (lo grand Tolosa e al delai), pel moment s’en anirà lèu a Sant Orenç, mas a l’arcuèlh sábon pas quand i anirà. L’exposicion, de moment, se perlonga en abrial 2015, e deviá d’arrestar en març 2015.

La promocion de son installacion s’es faita al moment «dels afars de Charlie Hebdo», « afar qu’an monopilizat los mèdias» que díson a l’acuèlh del COMDT. Es pietadós que l’exposicion aguèsse pas agut una promocion autanplan digna que la dignitat d’aquela exposicion, d’una civilizacion occitana de la musica, civilizacion qu’amerita de passar mau d’un lindal de conservatòri de musica, per exemple aquel del conservatòri musical de Tolosa, al delai dels corredors aerats del Conservatòri Occitan de Tolosa.

Es pietat que l’associaicon foncionariala d’Estat COMDT posquèsse pas trapar l’idèa de l’ajuda del servici comunicacion de la comuna de Tolosa o de l’aglomeracion, per una promocion que visiblament sábon pas far. Es tanben una promocion que sembla pausar problèma per, en dinamica, prepausar l’exposicion a d’autras bibliotècas de la vila de Tolosa, a mantunas carrièras del bastiment nòu del Conservatòri Occitan, e mal adaptat per aiçò !

Atanben, se pausa la question de la foncionària en carga de l’occitan dedins la comuna, lo servici cultural l’enbarra perqué ? Quin ròtle li vòlon pas far jogar ? (e aiçò dempuèi sa genta nominacion per una comuna d’esquèrra).

“De Garonne à Rio Loco” an pas tradusit

La cultura es causa politica, e per l’occitan encara mai.

“De Garonne à Rio Loco” an pas encara trabalhat la traduccion, sempre que digun a la comuna de Tolosa mestrejèsse la lenga occitana. Se cal demandar ont es la cargada de mission, non ? E sembla que n’an agut l’idèa, mas pas lo temps. Es clar que la politica per l’occitan, pauc a pauc s’installa a Tolosa.

Donc soi estat a la conferéncia de premsa del festenal Rio Loco, lo mai grand festenal de Tolosa, exista dempuèi 20 ans, la programacion occitana i èra leugièra, e en 2015, sembla que los servicis de la comuna (servici de las musicas actualas) an pro plan trabalhat per organizar quasiment doás jornadas occitanas ; es un grand eveniment, de Garona a Rio Loco.

Aquel títol non tradusit pròva que los panèus en occitan son pas estats installats benlèu perqué digun de la comuna es passat per la Val d’Aran abans ? Quí sap ? O benlèu que los estauvis per la visibilitat de l’occitan es causa anciana, mas los panèus i son pas, anuèch. E alara l’administracion tolzana sap pas escriure GARONA, nimai prononciar las finalas atona de la lenga latina prononciada a Tolosa, e que se son ara OCCITAN. L’accent tonic es una causa qu’escapa a mantunes franceses, quitament dins las administracion de las musicas del monde, la musica lingüistica sembla desconeguda !

E coma l’auriá cantat Claude Nogaro, i cal botar los dos accents ortografics a la lenga mondina modèrna :

Lo festenal la dona fòrta, l’administracion tolzana aurà anuèch las dents al còl per desvolopar un projecte musical, cançonièr e dancaire, OCCITAN, mai d’una jornada ! E la fèsta de la musica lo dimenge serà tanben pastada d’occitanitat.

Se comptam plan, la programacion que vòl recordar 20 ans de programacion occitana, es efectivament un concentrat de la pichona programacion dels darrièrs vints ans, en una jornada. Es donc un eveniment cultural per Occitània, enfin oficialament la comuna se carga de prepausar la cançon, musica e dança occitana dins un festenal que pòrta una identitat mondiala, e qu’oblidarà pus Occitània ( o cal esperar).

Se debanarà lo dissabte 20 e lo dimenge 21 ; vos cal reservar las datas. Totas las vrespadas emplenaràn de junh, abans la diada nacionala occitana, emplenaràn de las sonoritats universalas OCCITANAS ; es un eveniment tolzan, que «farà data per la novèla granda region» segon l’elegida en carga de las musicas actualas, na Marie Déqué, un pauc coma lo collòqui de dissabte passat, qu’a jà lo seu retorn. Un comunicat d’en Martin Malvy que demanda l’ensenhament de l’istòria d’Occitània dins las classas republicanas. Es evident que l’Istòria bastarà pas pro, caldrà saber tanben la geografia de la granda region, e pensar a la vida e la musica, las cantas e las danças per aver una bona basa de la novèla civilizacion occitana que cal reviscolar.

Donc amb un Rio Loco, festenal tolzan, cal esperar que la musica occitana dintrèsse un pauc pertot dins las aulas de la comuna mondina, de Rio Loco a l’opèra de Tolosa. Se Tolosa pòrta plan sa mondialitat, per l’aver mai fòrta, la musicalitat dels accents occitans serà pas d’oblidar, pus jamai. E per la musicalitat occitana, nos caldrà reviscolar las sonoritats occitanas de totas las instrumentacions occitanas, de la votz d’opèra, del Bèl Cant, a la canta de l’estanquet, totes los estanquets.

Es clar que Rio Loco anoncia benlèu una reala politica per desvolopar l’occitan dins las escòlas e la musicalitat occitana dins las escòlas tolzanas ; quin compausitor modèrne europèu a pas sas raiças dins lo «folklore» del pòble, quitament un Mozart zo sabiá re-interpretar per ennauçar la prepausicion. Coma se far que las escòlas municipalas de musicas per totes e totas, an poscut oblidar pendent tantas annadas la musicalitat occitana ?

Rio Loco mercés per aquel futur plaser per las aurelhas tolzanas, e malgrat las restriccion dels budgectes. Donc, i a plan una demanda politica clara, que lo public respondèsse coma a Rodés, l’exemplara Estivada, o coma al Festenòc en Arièja, o Hestiv’Òc a Pau. La Fèsta d’Òc serà estada destrusida pel govèrn FN-and-Co de Besièrs.

Dos CDs de Los Pagalhós

Fa unes moments, ai crompat un CD de Los Pagalhós a un moment d’una serada de solidaritat que Los Pagalhós an donat a Pau, al Casino Barrière ; lo CD crompat èra aquel de las cançons d’aubèrga. Arribat a Tolosa, per una fèsta de la gastronomia française los organizadors an donat dins la musica bretona e la cançon anglesa ! Me soi sentit forçat de donat a l’elegit tolzan dels botiguièrs e restaurators, lo CD de Los Pagalhós qu’aviái crompat. Dempuèi, ai pas agut lo CD en man e l’ai pas escotat ; ara, o regreti plan de non l’aver escotat. Los elegits an la costuma de present aital, sense dire res en retorn (?).

E sabi pas se Tolosa, ambe aquela ajuda farà de progrès en promocion de la gastronomia tolzana… Monsur Bolzan me o serà benlèu explicar un jorn (?), e sabi qu’a lo CD en man de la canta d’aubèrga e que segur li a agradat, lo «beròi auselon» que passava per li portar la sana critica.

La chança qu’ai, es qu’ai d’amics, e d’amigas ; Los Pagalhós m’an mandat aquel CD e l’an acompanhat del collector.

Quora se fabrica de pedagogia en cantar, se cal adreiçar a Los Pagalhós, e o fan dempuèi trenta annadas, perdon –lo temps passa- quaranta annadas ; fan quaranta annadas que fan la pròva d’un professionalisme bèl ; els sábon lo camin per obténer la dignitat occitana, la canta es un mejan d’expression bèl, especialament en Bearn (mas pas sonque, veirèm).

E cal tornar a la serada, qu’aquela nuèit ai entrevistat Alain Abadie, que l’entrevista la podètz fintar en vídeo sus aquel blòg, a la colomna d’esquèrra.

Mas ara soi a escotar lo collector, QUIN PLASER ! I son grands sovenirs, evident, tristum, joiós Bearn, vida occitana, la vida en cançon d’un país ; son vint-e-cinc cançons, d’unas ditas tradicionalas e d’autras modèrnas. Nos dona pas sonque l’enveja de marcha, nos dona l’enveja de cantar, quand una nacion canta es jà una victòria, la victòria del «Vielh Siset» revirat per Gilabert Nariòo, mas lo tristum d’una cançon dita tradicionala e que trapa aquí, un vam especial, e las lagrimas se senton forçadas de sortir, o aquel cant del XVIIIen sègle que valoriza lo joiós del vin de Juranson mas pas sonque, o del meteis sègle la nostalgia d’un Priat que canta la joenessa idealizada (encara d’actualitat), o lo vam dels cocuths, o …. etc.

Es un collector (25 cançons de Bearn) qu’amerita, d’èstre dins totes los caps dels amics, e de las amigas d’Occitània.

Se coneis jà la qualitat dels concèrts de Los Pagalhós, se sap l’engatjament per la lenga occitana, se sap l’engatjament per la dignitat occitana, en periòde electorala coma fòra ; es pietat que lo grope sortiguèsse pas pro de Bearn, son totes pofessionals de mestièrs desparier, mas an fabricat una òbra granda qu’amerita l’exportacion ; son estats en Quebèc, plan recebuts (me remembri), ailà benlèu melhor qu’en Occitània ; rarament a Barcelona, Lisboa, Marselha, Genève, Lyon, Milan, Franckfòrt, Brussèllas, o Estrasborg ; es plan domatge. benlèu unes «beròis matiaus», quí sap ?

Fe n’ei pas esperar

Fe n’ei pas saunejar

Fe qu’ei penosa luta entà uei entà doman

Fe qu’ei un còp de hauç

Fe qu’ei dar la man […]

(traduccion Gilabert Nariòo)

Dins las mans ai lo CD de las cantas d’aubèrga, cantas de Bearn adobadas per Los Pagalhós. Car malgrat tot en quaranta annadas, la mòde del milhòc es pas dintrada sus las taulas ; la cosina occitana resista !

E la resisténcia a debutat al moment de l’arribada dels Francs ! (e l’abandon del reialme de Navarra pel traïdor Enric III de Navarra).  Dins la canta de Los Pagalhós i son tanben istòrias, e politicas, sentiments, sense que dins la canta d’aubèrga. La garbura es l’olha aranesa, mas son totas doás joiosas, e tocadas d’una èime politic que la canta non amaga bric.

Las gojatas de Perpinhan (Perpinyà) son encontradas e jà una metafòra per passejar dinca las idèas de Barcelona, mas se passan per Tolosa, tanben, la toloseta non podrà èstre que pichon còsta Barcelona. Mas lo grope a tanben popularizat en occitan las cantas d’en Lluís Llach, gràcia a las traduccion d’en Gilabert Nariòo.

Anè sense curat, vos cal escotar los dos CDs, sense tardar, lo mai aviat possible, e lo mai aviat possible los far venir en çò vòstre, car en viu son vius e benlèu mai, seràn pas en numerics, seràn vius, vivents e encara mai engatjadors, del compromís  modèl del grand sud dinca Guardamar.

-°-

Hestiv'Òc, incidiós plaser bearnés

I soi estat doás jornadas, dijòus e divendres ; sempre utile e interessant antropologicament ; «cal pas far de politica» m’es estat dit tres o quatre còps, benlèu lectors o lectriças regulars del blòg aquel, mercés a els donc. Ai agut al «medish» temps l’impression que la populacion espera dels politics coma una dignitat assumida e mai prigonda, mai enraiçada, mens virtuala o de festenal d’estiu.

M'agrada d'anar al festenal occitan lo mai popular d'Occitània (3 còps i soi estat), lo mens «bobo» dels festenals occitans, mas tanben zo podèm gaitar coma un festenal occitan normal, que la «normalitud» li pega incidiosament, sense formulacion, al pè.

Hestiv'Òc a fabricat la setmana passada los dètz ans d'un festenal debutat ambe André Labarrère, e perseguit ambe François Bayrou, es un festenal que pega a una classa paulina que vòl despertar la lenga occitana del clòt que lo sistèma politic l'a plaçat ; parlan de cultura bearnesa dins los devís en francés sul bacon de la comuna. Mas coma fabricar un festenal popular e sense causas incidiosas politicament, ambe l'ajuda de subvencions, e ambe la dificultat d'aver una populacion que de l'occitan de Bearn n'an qu'una vision compassionala (mas practicada per natura bearnesa, transmetuda realament), dab la vision del suplement d'anma costumièr en Occitània ; la populacion de Bearn, assimilada en 1792 per un vòt del Parlament de Navarra, sembla fòrça a la Comtea de Nissa, assimilada en 1860 per un referèndum manipulat. Lo Bearn, es la granda diferéncia ambe Iparralde, que èstre basco es ontologic a viure en Iparralde, alara que èstre Bearnés es un suplement de l'èime nacionalista francés. Lo que paga mana, e França paga a Pau, encara, de moment que la casta educada o a decidat aital ; aital, donc, en setembre 1792 quora lo Parlament de Navarra a votat la sotmission al legal parisenc (parier en Avinhon a la meteissa data), lo nacionalisme francés explica aiçò per la fin dels privilègis, es de dire la fin de Navarra coma Estat que la legalitat se votava a Pau.

Hestiv'Òc, tot en èstre un festenal despertador de l'èime de Bearn, Biarn tanben, es tanben un festenal qu'es pas -coma díson en Biarn- es pas un festenal «Bearnés cap-e-tot» ; l'expression l'a reviscolat l'occitanisme de las annadas 1980, mas es pas encara aplicada al sègle que seguís a Hestiv'Òc.

Plan segur, i aurà un biais bearnés d'èstre content del festenal, es normal ; totas las associacions bearnesa i son al festenal ; mas aquí soi pas aquí pel concènsus, soi aquí per far avançar la pensada, non pas dins l'extremisme, mas dins la normalitat qu'an jà comprès en Catalonha ; aquesta normalitat es la dignitat.

A quin moment, Hestiv'Òc a fautat, gaire sovent ; son simplament indicis, incidiós, non formulats, mas que fan pron pensar ontologicament a l'èime real del Bearn, dignament comparat a Iparralde, díson País Basco a Pau.

Debutèm ambe una fòto comparada, e ma recerca en un jorn d'una explicacion :

1 / las bandièras francesa e europèa son estadas sortidas dins la jornada ; l'explicacion donada per François Bayrou, el-medish, «es una question tecnica», aquela responsa sona plan l'administratiu, un pauc coma a Bordèu o Tolosa, o Montpelhièr, quora la tecnica explica que l'occitan es impossible dins lo tramvia, alara qu'a Bordèu 10 autras lengas èra possible.

2 / la bandièra francesa a una explicacion, per èstre a la matinada plaçada e al vrespe sortida ; mas aquò es una istòria del Bearn que vòli pas despertar per non pas èstre tròp long ; lo Bearn son garrolhas de las grandas que fan que François Bayrou crida a l'unitat per sarvar la lenga de Bearn. Cal plan d'argument al politic per non pas èstre actor, el-medish, del reviscòl lingüistic sul modèl Qebequés o Catalan, o ….Basco.

3 / la bandièra europèa es estada sortida ; e al «medish» moment los discorses dels politics explicavan que cal èstre dubert e que las montanhas son abaissadas ambe aquel festenal ; en reire-fons, i a lo replegadament etiquetat pel nacionalisme francés, replegament per «èstre bearnés cap-e-tot». E me semblava que abaissar las frontièras en Bearn aviá un gost de pro-Europèus ? Tot en estar coma lo president Labazé pro fòrt per la «bearnitud».

Hestiv’Òc es una animacion de carrièra, aquí lo mercat cobèrt de Pau ; o conselhi per anar crompar las «andouilles bearnaises» que son mai que tot joièls de la cosina occitana, bodin blanc sul modèl del vin dolç del rei, Juranson.

Hestiv’Òc, acompanhat dels «Commerces Pau», a assajat d’animar la ciutadan al delai dels endreits toristics. La fòto indica la canta de la matinada de dijòus dedins lo mercat cobèrt. Causa de desvolopar, e perqué pas de restaurants en restaurants dins al vrespada, la serada e puèi la nuèit de Pau ? Perqué pas far participar tot Pau, a tot moment de l’Hestiv’Òc, puèi serà lo temps de far trabalhar lo sistèma politic, aquò se sona oficialitat…

Passèm a l'ipocrisia de las subvencions que fan tanben lo modèl dels festenal occitan ; ambe una administracion que governa lo nacionalisme francés en Bearn, es normal que l'ideologia nacionalista francés fasquèsse paur, dinca perturbar lo festenal, sempre de faiçon incidiosa e jamai formulat, per pecat de lèsse majestat, l'elegit li cal daissar l'illusion que governa en sistèma jacobin, e alara l'administracion es granda fòrta sus aquel tèma.

(veire bilhet precedent)

Donc lo francés arriba aquí o ailà pendent lo festenal ; son d'unas pèrdas de linha editoriala que fan argument al moment de demandar la subvencion.

D'unes me diràn qu'es tirar las plumas a un uòu, mas son indicis qu'ai confirmat a la glèisa de Sant Martin … lo sant dels pelegrinatges franceses.

Hestiv'Òc prepausa una messa en bearnés lo dimenge a 11h00 ; totas las activitats de la glèisa de santMartin son indicadas a l'entrada, levat la messa a d'Hestiv'Òc, e segur que dèu èstre un grand moment d'union e convivilitat basco-bearnesa, mas pas pron per l'aficar. Es interessant de veire que quitament la Glèisa oficiala francesa a abandonat o benlèu jamai emplegat la semantica «Pyrénées-Atlantiques», es benlèu la fauta dels Bascos (?)…. Car pel Bearn, la causa frena pas, perqué ne son ambe Pau la capitala…. «Bearn cap-e-tot».

Per oposicion, i a botigas per s'aficar, e o fan a la mesura de l'engatjament militant, economic, politic o associatiu, vaquí tres exemples :

Ai tanben remarcat l'evolucion a l'ofici de torisme, Hestiv'Òc es pus lo grand absent, pas brica (gaitatz lo document fotografic) e quitament quora se lor parla en bearnés (cal dire aital en Bearn), i a pus la critica incidiosa de las primièras annadas, veire l'abséncia de comunicacion a la barra de l'arcuèlh ; pron plan al contrari, i ai poscut far fotocopiar las paraulas de las «cançons de Bearn e Bigòrra», en nègre e blanc (ambe totas las excusas que cal per non pas l'aver en color) ; es un vièlh document per l'exportacion de la cançon de Bearn a Tolosa, per una manifestacion ; estranh, aquel document, a donat absent los «Bèth Cèu de Pau», coma se lo Bearn cap-e-tot se deuriá pas exportar ; es encara un element que Iparralde non farà, son Bascos e l'exportacion de TOT çò de Basco es exportable, i a pas seleccion.

Fins finala, Hestiv'Òc es un festenal qu'es preparat per recebre tota Occitània, que la plèja serà convidada, mas serà pas un problèma per aver l'identitat bearnesa valorizada, mas o saurètz, e pauc a pauc aquò cambiarà, serà per la debuta del sègle XXIen un suplement de l'anma francesa, lo «Bearnés-cap-e-tot» d'Hestiv'Òc. Sèm en Bearn, non pas en Iparralde. Lo Bearn es exotic dins los Pirinèus, perqué es encara nacionalista francés.

Mas lo Bearn, capvira sistematicament, Hestiv’Òc i cal anar per melhor entendre que lo Bearn es una causa bravament politica :

Festenal occitan dels “Faux-culs”

Soi d’aqueles que son de mens en mens interessats pels «Festenals occitans», que son supausats donar una imatge de dignitat per la cultura occitana, e de la lenga a còps ; Son bons cambajons, entre los pans de las subvencions, fauta sovent lo vin per far la messa sancièra.

Perqué ? Perqué es un festenal de «faux culs», falça imatge d’Occitània, d’una Occitània qu’a après la domesticacion per aver subvencions, e de subvencions n’an mestièr per sobreviure (e soi perfaitament d’accòrd ambe la situacion actuala que los festenals aguèsse subvencions). Es normal que la moneda publica servisca a-n aquò en Occitània ; çò qu’es mens normal es la manièra que lo personal administratiu e lo sistèma politic francés empleguèsse aquestas subvencions per passar lo messatge : per aver subvencion cal pas parlar politica, es de dire parlar d’Occitània e del problèma politic que pausa realament ; es lo meteis discors que se fabrica dins las universitats per non pas aver los estudis economics, istorics o politics que cal per mostrar tecnicament aiçò.

Per mostrar tecnicament aiçò cal gaitar los indicis, e los indicis de premsa dónan plan lo resson, e Internet ajuda d’aver aquel resson. Es pas sonque un fenomèn bearnés, mas en Bearn se vei melhor, «perqué es mai populara la cultura en Bearn e Bigòrra» coma auriá dit un vièlh animator de Ràdio País.

(Tractarai en prigondor lo festenal Hestiv’Òc, perqué i soi estat una jornada, e per una jornada n’i a pron per determinar en progondor que «Bearnés cap e tot » es una ipocrisia del XXIen sègle).

Dins lo jornal catalan El Punt AVUI, 150.000 exemplars venduts en Catalonha, podèm legir las pichonas piadas d’aquel sindròma del mercat-Estat-nacion dels festenals subvencionats per la decentralizacion, sonque ambe la descripcion de las viradas europèas dels gropes musicals catalans.

Los gropes son «Catalans de còr» («Bearnéses cap e tot»), es plan notat aital, mas soi pron piòt, e sabi que Bretanha o Occitània sábon çò qu’es ; e malgrat aiçò se pòt legir :

A Pau ai agut una explicacion clara, pels ART-FMR de la plaça en fàcia la prefectura, dins un festenal que fan atencion a l’escritura occitana de las indicas (levat pels cagadors o comuns !) ; HESTIV’Òc èra la «10au edicion», alara gaitatz aquí :

Los franchimands, o los Bearnés pas escolhiats dins la lenga de Bearn, sábon pas que «10e Édition» es en francés e «10au edicion» es en occitan ; alara tot aquò passa al dessús del cap del Bearnés cap e tot, levat pels organizators, plan segur. Lo qu’a trabalhat pron plan aquí es un catalan ….

Alara perqué aver demandat a un catalan d’o far en francés ? Per astre PAU [paw] es PAU [pôo] en francés, coma qué los Franchimands son capables de legir en occitan e s’orientar cap a PAU [paw], quitament se los diftongues zo sábon pas far, coma per totas las autras lengas, e alara zo fan coma pòdon [pôo].

Alara es evident que «10au edicion» seriá mal comprès pels Franchimands, o benlèu mal comprès pels finançaire institucional que son los que fan la causa de la subvencion possibla …. Donc avem de francés un pauc pertot dins los festenals occitans, «per orientar» l’ignorança francesa.

Aquò se sona la fauta de «colhons » dels Bearneses e dels organizators dels autres festenals … Dins aquel contèxte comprèni lo «manager» dels gropes catalans que fan francesas totas las convidacions qu’an pels festenals en Bretanha, Occitània, Alsàcia, Savòia, Corsega, o Martinica … Mas mens per Catalonha del nòrd o Iparralde, perqué ? La responsa la donarai dins un autre bilhet, vist qu’es antropologicament e politicament utile de saber e que Bearn ajuda ambe HESTIV’Òc a costat d’Iparralde.

E coma lo que paga mana, las associacions d’organizaires son sonque intermediàrias per evitar que lo politic se mesclèsse a tot aquò, e que gardèsse la seuna santetat republicana e nacionalista francesa, coma la glèisa garda lo departament e que la republica li cambièsse lo nom.

Baiona, Lescar e Auloron (recordatz [paw] = [pôo] per Oloron) = Pyrénées Atlantiques

Venir en ….«fRANÇA» dèu pas èstre de tot repaus pels musicians e cantaires catalans !

Raskas, fòlc al mòde occitan, Las Valadas

Jà farà unes meses que m’an contactat sus la meuna pagina FB, francament es un grope que coneissiái pas. Mas soi pas lo centre del monde musical occitan ! Alara acabi de recebre lo CD e l’ai escotat a la manièra d’un ancian programator de ràdio associativa.

Lo primièr títol m’a recordat un modèl Nadau (version darrièra) de la musica fòlc orquestrada, a l’electrica ; me sembla que caldrà donar un nom a-n aquestas musicas occitanas, un biais de caracterizar la modernizacion de la musica anciana occitana, al gost del XXIen sègle.

Los Raskas son pas de la generacion de Nadau, pas brica, an debutat en 2010 ; son d’aqueles gropes musicals occitans de Las Valadas Occitanas dels pès dels Monts Alpencs de l’Èst d’Occitània, costat Estat italian. Lo grope es nascut a Coni, non gaire luènh de Nissa (per la linha de tren que cal salvar, o cal pas oblidar en Occitània granda).

Un membre del grope Raskas m’a contactat, primièra demanda, la meuna : «- lo CD en es lenga occitana ?», responsa : «- plan segur senon vos aurai pas contactat» ; m’a contactat en lenga occitana, en tota naturalitat. Jà aiçò, amerita lo bilhet sus aqueste blòg. Lo CD es prepausat en lenga italiana, aquò ajudarà los Franceses a se dubrir a d’autras lengas que la santa republicana.

Es una musica occitana que ròtla per Occitània, mas que se vei que la pratica musica es granda ; i a jà un entrainament grand de mantunes concèrts, mai que tot als Pès dels Monts Alpencs, e tanben del país Gavòt prèp de Nissa. Fan jà ambe la prepausicion aquela una euroregion musicala.

Clar qu’es de musica a dança, mas clar, vos cal pas limitar a-n aquò, son bravament mai qu’aiçò. La ritmica indica que se vòlon aprosmar d’un public jove, la mesma generacion, e dintrar dins la programacion normala de las estacions de ràdio d’Occitània ; es un grope de generacion que non doblida los ancians, benlèu qu’escótan Nadau e totas las autras prepausicions musicalas occitanas sus una ràdio occitana coma Ràdio Planèta Occitània.

Jà dins las Valadas Occitanas an, mai que tot, praticat las fèstas dels bals los mai bèls, Primadòc, Fèsta de Lo Dalfin (mantunas vagadas), Granda Fèsta Occitana de Ligúria, Festival de la Cançon de Impregno, e son venguts tanben dedins l’Estat francés a costat de Nissa e la Festejada de Gussan, prèp de Narbona.

Soi segur que pòdon èstre un polida convidacion pels festenals occitans d’un pauc pertot en Occitània. Amai del concèrt, del bal, e de la consciéncia occitana, soi

Lo disc qu’ai en man e qu’escoti ara, al meteis temps qu’escrivi sus la maquina a blòg (edr!), «La Macha Niera», es lo primièr, la resulta de cinc ans de passejadas per Occitània, pas pron pel moment ; O cal escriure e apuntar, son pas pron convidats del costat Oèst d’Occitània. Benlèu que los Occitans an complèxes e pauc de dinamisme per l’aventura d’una pratica musicala occitana exemplara, aquela de las Valadas Occitanas dal Pès dels Monts dels Alps, de l’Èst d’Occitània. Lo grope explica que fan de musica, els, «sense complèxe e ambe fòrça dinamisme» ; ai escotat, e o pòdi confirmar.

Silvan Jennesseaux, Francesc Olivero, Peiròt Adamo, Martin Adamo, Danièu Danzi, avètz aquí lo grope.

Es un grope tanben militant, an sostengut e sostènon la revista Ousitanio Vivo, per aver participat a la compilacion «Ensem per Ousitanio Vivo»

Lo disc baila l’enveja de dansar, e l’escota es un grand plaser. Serà programat ! (e segur o podètz crompar).

Quí valoriza la marca d’Estats opressors ?

La marca España es pas brilhenta (valorizacion del franquisme e de la corrída, amai de l’anticatalanisme coma del temps del Franquisme), la marca fRANÇA es pas melhora, defòra coma dedins ! Un exemple de marca fRANÇA, lo sant Sénat en visita en Confederacion Helvetica, mai tanben lo seu president actual que jòga al clientelisme occitanista a L'Estivada 2013. S'espèra un dessenh umoristic d'esquèrra sus aquel tèma, un dessenh d'un foncionari universitari e occitanista, sortit del sistèma e pagat per el... plan segur.

L’occitanisme a tanben un problèma en concret dedins la sorga del finançament, pagament, de mantunes occitanistas ; son al meteis temps occitanista e finançat (salari de foncionaris) pagat per l’Estat francés ; e donc, lor ai grandament aisit de tustar suls independentistas. Es aital la linha editoriala de La Setmana, dempuèi que la redaccion es passada a un redactor qu’es sortit de l’universitat francesa en Occitània. La Setmana val un non-abonament, o escanerizacion sistematica, per la difusion.

Un Internauta a determinat lo problèma ambe l’afar dels 15.000 € de L’Estivada. L’Estivada es una associacion considerada coma pron conviviala politicament, per èstre subvencionada e sortir una clientèla per las eleccions. Donc recep subvencions (es pas un astre se cal demandar una lei, es obténer lo dreit d’aver la moneda publica, tanben pagada per nosautres occitanistas indepdentistas, per un projecte collectiu la promocion de la pluralitat lingüistica, e de l’occitan ben de l’umanitat). Aquela organizacion associativa, L’Estivada, es çaquelà fragila, per un risc de temps maissant o d’autres problèmas ontologics, e lo politic o sap, donc la subvencion es alara acceptada. cal recordar que sense subvencion L’Estivada auriá jamai debutat, cal notar qu’es pas l’esquèrra qu’a debutat lo projecte, mas l’UDF Marc Censi, aprofieichant del fait d’èstre cònsol de Rodés e president de la region administrativa. Se cal pausar la question ara, ineternam la subvencion se dèu desvolopar ? Ineternam ?

L’informacion que L’Estivada es estada salvada, es clarament mostrada dins la pravda de l’occitanisme d’esquèrra, La Setmana. L’esperit critic de l’occitanisme, e donc dels redactors de La Setmana es quasiment plaçat a la question publica, aprèp aquelas frasas legidas sul net : «Lo numèro 930 de LA SETMANA fa un omentatge extraordinari a Jean-Pierre BEL lo president del Sénat francés, un occitan renegat qu'a pas jamai res fotut per l'occitan quand èra elegit local d'Arièja. LA SETMANA lo presenta coma un "OCCITANISTA"! Un omenatge es fait al francofil grop musical montpelhierenc Mauresca (eslogan del grop: "ALHÒlI!"). De l'espectacle del grop independentista OBRINT PAS: pas un mot. Pas complicat de devinhar la linha politica francòfrancista de LA SETMANA... »

Per la linha editoriala de La Setmana, ai pas esperat anuèch, per entendre qu’es legitimista, e soi critic sobre aquel paperòt occitanista ; es normal es sortit del sistèma professoral qu’explica que «l’estat francés a salvat l’ensenhament de las lengas regionalas», al moment que barra las classas en Lengadòc, dixit de Montpelhièr e pòrta paraula de la professora pòrta-FELCO qu’emplega las aisinas de «servici public» per la promocion d’un sindicat d’esquèrra nacionalista francés, la FELCO.

Cal notar que Jean-Pierre Bel es un aparatchik del sistèma esquerrista francés, militant sindical (CGT), li caliá mostrar pata blanca per arribar ont es ; es lo camin occitan classic (los Franceses faràn jamai fisença a las qualitats o competéncias d’unes elegits que fosquèssen separatistas, es normal de se protegir); es un fenomèn plan conegut, per exemple Alain Rousset a pas desvolopat una reala politica per l’occitan dins la primièra mandatura, perqué ? Perqué èra estat causit per la partidocracia (basicament etnista francesa d’expansion), e qu’al second temps, seconda eleccions, podiá probar que lo son cap de lista èra segur per ganhar ambe lo partit concernit, pas al primièr còp. La partidocracia fabrica elegits manipulables, capolièrs politics manipulables. es pas question d’aver un programa per las eleccions proporcionalas, vist que son los partits centralistas franceses qu’an militant formatats que fan las listas, e donc causiscan los caps de lista. E quitament s’i aviá un programa un pauc occitanista, l’administracion de la decentralizacion fariá lo seu trabalh de destruccion d’aquel. Es donc important d’aver formacion occitana a l’universitat per melhor conéisser los indigènes occitans, per los melhor manipular a l’esquèrra plan segur.

Alara se trapa foncionaris franceses per explicar que l’occitanisme «es pas dangierós», perqué «es pas separatista d’ensenhar l’occitan» ; l’occitan es donc decretat de França, lenga de França, etc ; coma se l’etnisme expansionista francés èra la nòrma politica e que la caliá apatzimar ; mas a quin moment l’occitanisme es estat separatista e violent ? Jamai ! Donc es plan la páur d’una casta legitimista occitanista que fabrica la páur del PNO, per legitimar al poder  la pensada francesa en plaça, per exemple. Aital l’universitat eccepta un “Langue d’Oc-Occitan” … quora se sap la manièra qu’a lo nacionalisme expansionisme francés d’explicar que lo francés es fait de doás branca “langue d’Oïl” e “Langue d’Oc”, non podèm veire dins lo títol dels diplòmas bailats que la seguida de la destruccion d’Occitània, e d’una pensada autonòma occitana. Avètz jà legit dins la premsa seriosa “langue d’Oïl-Français”, o dins las quitas universitats franchimandas ?

Aqueste dessenh es utile, non pas per legitimar la páur franchimanda, nimai un paure PNO vertadièrament out, mas per legitimar lo ròtle del redactor, del dessenhador, dedins un sistèma que participa al netejament de la pensada occitana, las universitats francesas en Occitània. Cal legir aiçò lo dessenh : «me podètz donar un pòste a l’universitat», soi pas dangierós per l’unitat de fRANÇA e de la marca republicana francesa ; e aquò es indispensable, perqué la progfessora qu’aurà lo darrièr mot es nacionalista francesa, centralista la mai pura, e de Montpelhièr. Es pas question de las competéncias dins aquel afar. Es aital qu’avèm la quita professora d’universitat qu’explica a la comuna de Rodés, en public, que «fRANÇA a salvar las lengas regionalas dins l’ensenhament»… Es simplament oblidar l’istòria lingüistica occitana recenta, es vertat, es pas ensenhada dins las universitats francesas en Occitània, e quitament se l’èra, o seriá dins lo sense que castan aviá rason ! (e aquò vòl pas dire que Fontan o Lafont avián rason, nimai !) ; mas l’ensenhament seriá aquel perqué Castan èra comunista, e jà val per èstre dins l’ensenhament. La manipulacion universitària es una orientacion politica clara, sense cap de possibilitat d’acceptar la critica, lo sens critic es absent, per una universitat de letra, es çaquelà un grèu problèma, non ?

Avèm alara La Setmana, una pravda en lenga occitana.

I a jamai agut una critica del Conselh General de l’Avairon per explicar que lo 15.000 € podrián anar endacòm mai, mas per l’occitan (Calandreta, panèu en occitan, politica dedins las autras associacions, o creacion d’un pòste de cargat d’una politica lingüistica), non mas per la reduccion del budgecte (vist lo percentatge ridicul de l’occitan dins lo budgecte, auràn de trabalh per capitar ; se lo ridicul matava los elegits del CG d’Avairon seriá mòrt) ; es la meteissa tecnica que l’administracion de l’Éducation Nationale contra las classas occitanas ; l’occitan es una prioritat de suprimir. E m’esperavi que L’Estivada anava lançar una peticion publica pel seu finançament autonòma (dedins la pravda per exemple, se sap jamai una lutz d’autonomia ?), «perqué aquò lor auriá servit de leiçon» ; la sola leiçon qu’an agut es d’aver un chèc del mèstre de pensada, lo nacionalisme francés d’esquèrra, e la casta occitana que se dèu mostrar plan plega-esquina per arribar al vertadièr poder parisenc.

Autra leiçon sortida de L’Estivada 2013 : es lo nacionalisme occitan que pausa problèma, dixit Danís Chapduèlh … ne cal rire, d’aquela asenada ?

-°-