Passejada occitana ambe lo canal YouTube HDP entre Vilamur e Frespuèg

A Vilamur i sèm estat per enregistrar una vídeo la conferéncia en francés sus 2700 ans d'Istòria d'Occitània ; Jordi Labouysse es reconegut coma especialista e istorian d'aquela Istòria d'Occitània ; nos presenta una pichoneta partida de son trabalh dins una conferéncia dels « 2700 ans d'istòria d'Occitània », una ora trenta, la publicacion sul net serà longa ; lo títol èra en francés plan segur, enfin per malastre, car lo public que parla sonque francés es un pauc intolerent lingüisticament, ne farai la pròba dins un bilhet enseguida sus l'occitan en Garona Nauta ; la vídeo de la conferéncia serà presentada aquí dins doás setmanas. Mas aquela conferéncia debutava una jornada Occitània a Vilamur, pel primièr festenal de musica de la vila occitana, mas « fau èstre dubèrt » (sempre l'entendèm e segur es estat prononciat en reünion a Vilamur per l'organizacion del tot), es mesclat ambe las musicas del monde; las colors occitanas èran de sortida (la bandièra del Lengadòc); l'ofici de torisme a sortit la pichoneta bandièra de la novèla regiona administrativa (estonent non, veire bilhet següent), mas perqué far aquela jornada un divendres ? la question damora e es estada pausada per Jòrdi Labouysse. Ne fau aquí un relai militant.

 

 

Lo temps èra triste e nos frenèt pas çaquelà per dintrar dins l'engranièra del rei, grenier du roy, polidament transformat en centre de cinèma e de conferéncia, e segurament tanben en empont per d'espectacles de teatre (s'i espèra lo teatre occitan ... idèa !).

L'engranièra del rei, èra l'ostal de l'anciana fiscalitat dins un vilatge que lo rei n'aviá besonh car lo vilatge èra protestant ; l'engranièra donava moneda al rei e al meteis temps parlava mai que d'autres vilatges o vila d'Occitània, la lenga de l'edicte de Villers-Cotterêt, lenga politica del rei, del centralisme franc, puèi francés, puèi republican.

Apuèi sèm estats, dos militants o volontaris de l'occitanisme del XXIen sègle, a Frespuèg (Agenés, Occitània), per una autra fèsta occitana de cada divendres, lo mercat païsan del país de Sèrras (las «montanhas» de l'Agenés, pichoneta, mas en bicicleta los pompilhs ....) Ailà avèm entrevistat doás femnas valentas per apitar una Calandreta en monde rural, en Valèia d'Òlt, e tanben dins un país qu'es estat pro protestant abans los chaples del rei franc.

Avèm entrevistat la presidenta e una parenta, per l'escòla Calandreta de Sant Martin de Calhas, Calandreta Lo Caminòl, long camin dempuèi Vilamur, 1h30 de camin sense tradar ... mas sèm dins la linha clara dels circuïts que los protestants an agut de percórrer per se defendre contra l'integrisme reial francés, integrisme que suportèm ara devath la linha del netejament lingüistica, politica francesa simbolizada per l'article 2 de la santa constitucion dels jacobins.

Fau notar que los organizadors occitanistas del mercat païsan (privat e de granda renommada) de l'Agenés, son a preparar la fèsta occitana de la debuta d'agost ; ai aurelhat que los musicians e cantaires auràn pro de qué minjar ....

Las entrevistas especificament Calandreta seràn publicadas dins doás jornadas sus aquel quite blòg, gràcia al canal HDP sus YouTube....

Benlèu que lo canal HDP sus YouTube anirà tanben a la « mèi grana hèsta d'Occitània » (en agost) a Pau en Bearn, o sabèm pas fins ara...

 L'ofici de torisme ne farga la publicitat en lenga francesa... e quitament en lenga francesa, sabètz qu'aiçò es un combat militant de cada jorn !

Juranson, bilhet politic e viticòl

Ièr dissabte ai aprofièitat de las pòrtas dubèrtas per anar en Juranson, l'operacion es classica e exagonala : de ferme en ferme.

Mas ieu soi estat en Bòrda en Bòrda, e per garantir l'identitat occitana de la visita, soi estat en aquel polit BEARN ! Aquel Bearn que sap que son Bearnés e ligats a l'ensemble cultural, economic e social d'Occitània, a l'Oèst d'Occitània, prèp dels Pirinèus, al nòrd-oèst, al costat d'Iparralde e al Sud de Gasconha. E donc, soi pas estat decebut (es qu'o podiái èstre, non) ; amb un amic avèm entrevistat en occitan (seràn publicada aquí lèu) e sense ges problèmas lingüistics, mantunes viticultors que se díson terroiriste... mas qu'an vin de Juranson que son grandament d'una linha istorica respectada e aiçò dempuèi sègle e sègles !

Concretament quora escrivi aquel bilhet, avètz un vrespada que damora per anar cercar aquela experiéncia d'Occitania en Bearn, direccion La Capèla de Rossa en Juranson.

Lo Juranson es modernitat e l'istòria del Bearn al meteis temps, es un pòble de 70 viticultors, la familha e la seuna environa, es la patz agresta, es la vida que respecta l'avenidor, es per tot dire la biologia, la vida, l'èime occitan per esséncia (es pas question de beure lo Juranson coma per las hèstas de Dacs o de Lo Mont, o d'Ortès), lo vin de Juranson es esséncia del vin occitan. Mas aiçò o cal ameritar, e donc cal aver viticultors que o posquèssen transmetre en vos far tastar lo país de Juranson en Bearn.

Geograficament es Juranson tanben, als tres punts d'orientacion pels Occitans, es la Gran Grana a l'Oèst (lo vent e las aigas q'emplenan los gruns), la vila de Pau e Gasconha al nòrd (la vida istorica del vin)  e los Pirinèus (son al pè dels monts internacionals dels Pirinèus que lo «vent balaguèr» lor dónan aquela especificitat occitana). Lo vin de Juranson es la vida e l'istòria de 70 familhas (70 independents), que fan viure lo vin e la lenga occitana de Bearn, sense relambi e malgrat los maissants temps que nos fan viure los poders nordics.

E quand tastat tot aquò un francés explicarà terroir, vertat qu'es tanben una cultura ges mecanizada, car suls costalars de Juranson, la pendolha es granda e lo vin capborrut, i damora coma un Rei, çò que fabricarà un «Rei de vin», un temps refusat per la corona francesa, es ara vendut coma occitan dins lo monde sancièr, sense cap excepcion, sense cap moderacion, lo Juranson aquela a ambiciós, e francament -tastat- o amerita.

L'aficatge francés dins lo ment anglés, baila aquò :

 Bon, mas Juranson es pas brica aquel fantasme de modèl toristic, es la vida occitana en real, de vertat, e cada botelha de Juranson serètz lo Rei qu'Occitània a agut quora Joana de Labrit regnava, una femna que los poders franceses an sempre renegat. Es d'aquel biais que Juranson es lo vin del poder occitan abandonat en Bearn un 22 de setembre de 1792, abandonat per mantunes borgeses de la vila del nòrd, Pau (dedins lo Parlament de Navarra), al cap del Costalars de Juranson dins la plana del Gava.

Atencion, quitament una pichona botelheta de Juranson es pas pichoneta, es un vin bèl quitament en pichona botelha.

Es un tresaur per Occitània per n'aver la color, mas tanben lo clar gost quora se passeja de Bòrda en Bòrda. E lo PERHUM d'ABÒR vos semblarà talament bon a la prima, al primtemps nivolós de l'Oèst d'Occitània, en Bearn !

 Enfin, aquela botelha d'amor occitan, vos la caldrà ameritar, los costalars i podrètz pas anar qu'a pè, o en veïcul a motor, la bicicleta pels entrainats, en motor per fotografe, mas sempre preveire de tastar lo tresaur dins la dimension del tresaur, a docina, reialament tal un Rei de Navarra e Bearn. 

E vos podrètz lèu sentir independent d'aquel monde e bravament emplenats e emplenadas d'Occitanitat, de la realitat reiala de Bearn. Mas res non val qu'unas visitas regularas dels 70 viticultors independents, non res non val aquò, per saber melhor çò que vòl donar lo Bearn al monde. Lo bilhet es de dimenge maitin, avètz la vrespada per los anar visitar, mas son dubèrts, al còr dubèrt per los que parlan Bearnés o qu'estíman defendre la diversitat lingüistica mondiala.

Novèla ràdio occitana en numeric per Internet

Quand una ràdio d'aquel nom, Ràdio Nacionala Occitana, arriba pel net, me sembla important de la far conéisser. Aital ai entrevistat lo seu director Theò Bajon. Questions en occitan, responsa en francés, aquí avètz la traduccion de las responsas.

Blòg : A quina data exacta de dubriguèt la ràdio per Internet ?

RNO, TB : La ràdio arribèt fin julhet, clarament lo 28 de julh.

Blòg : de quina manièra se finança ?

RNO, TB : La ràdio es sancierament amatora, de volontariat, avèm pas cap finançament e difusa cap reclama (a despart dels eveniments locals / occitans)

Blòg : Quines son los productors dels programas ?

RNO, TB : Alara pel moment, es vrai qu'avèm pas beucòp de programa, mas lo grope volontari Broa de Save, venent de Gasconha (un ensemble de joves occitans), aqueles aníman una emission sus la ràdio. Sèm dubèrt a totas las personas qu'an la volontat e l'enveja d'animar programa, que fosquèsse enregistrat o en dirècte ( la ràdio estent sancierament faita pels volontaris)

Blòg : Perqué lo qualificatiu de "nacionala" ?

RNO, TB : La qualificacion de "Nacionala", es tot ben just dins la realitat sevent presenta dins lo mitan occitnaista, d'una nacion occitana. La ràdio se vòl èstr euna ràdio per tot lo país occitan, lo mot, la semantica me pareisson interessanta al moment de la creacion. ( o cal dire que lo qualificatiu es pron inspirat de la RNE, Radio Nacional Española) 

Blòg : La linha editoriala, quina es ?

RNO, TB : Per çò qu'es de la programacion e la getsion tecnica de la ràdio, ia que me, pel moment, que la fan. Las personas prefereisson plan segur animar los programas que de s'aucupar de la ràdio, mas es una partida pro interessanta, e se qualqu'un me vòl ajudar a la tasca, aquò serà dab granda plaser.

Blòg : I podrà aver publicitat a l'antena ?

RNO, TB : Nòstra politica es vertat de non pas difusar reclama, mas acceptèm çaquelà la promocion d'eveniments occitans e/o locals.

Blòg : ja i aguèt d'autras estacions qu'an desaparegut de l'Internet, n'avètz conciéncia ?

RNO, TB : Plan segur que n'avèm consciéncia, mas la tòca de Ràdio Nacionala Occitana es pas de far «concurréncia» a las autras webràdio. Volèm vertat una ràdio que se destria per sa programacion, ja musicala e puèi suls programas e emissions particularas. Malgrat de non pas foncionar sense qu'ambe personas motivadas, se compta melhorar la qualitat de las multiplas difusions.

Blòg : De quina manièra vos podèm ajudar per programas musicas italianas, espanhòlas, bascas, catalanas, bretonas,etc. ?

RNO, TB : Per aquela difusion musicala, RNO se vòl destriar grandament. Nòstre programacion passa per totes los gènres, e sobretot una mescla ambe la creacion occitana e las creacions musicalas anglesas, mas tanben basco, bretona, còrsa... En çò que concernís la programacion musicala, sèm atanben dubèrt a las preposicions que lo public nos farà sus la pagina facebook.

Blòg : Pensatz èstre un jorn present sus la RNT ? o la FM ?

RNO, TB : Nòstre objectiuo puslèu nòstra utopia, seriá vertat de poder èstre difusat sus las ondas, mas sobretot sus l'ensemble del territòri occitan, malgrat que lo budgecte es pas encara aquí ; al final, seriá una consecracion per nosauts !

Blòg : De quina manièra avètz l'intencion de far la publicitat per far saber l'existéncia de l'estacion ?

RNO, TB : Per çò qu'es de la comunicacion, avèm una pagina FB que nos ajuda d'aver novèls auditors. Comptam atanben sul mitan occitanista per charrar sus nosauts.

Blòg : Es una ràdio numerica novèla, serà presenta sus l'eveniments occitans o del Sud d'Occitània o del Nòrd d'Occitània ? Difusion de directes ?

RNO, TB : Es vertat qu'èstre present suls eveniments occitans es formidable, tot parier que la retransmission en directe. Mas avèm besonh de volonaris per aiçò far e es una de als causas que fauta pel moment (a travèrs Occitània sancièra), mas la nòstra estacion es jova e esperèm que devendrà mai bèla. 

Ràdio Nacionala Occitana

Nacionalisme grafic francés en Bearn

Sabèm ara lo nombre dels manifestants contra una grafia en Bearn : 20 !

E pensi que la chifra es aumentada per non pas far lo ridicul ; es que ne cal parlar ? Pensi que l’oposicion apòrta sovent al combat, car l’oposicion dona los arguments tòrts que cal respondre, per lo donar a totes e totas que sábon pas l’interès de la responsa, car la responsa a las estupiditats graficas, son sovent responsas que pòrtan a l’universalitat.

De la mesma color que Radio France, ai jà publicat sus aquel blòg un document en jpg que vos podrà ajudar e ajudar a aumentar la riquessa de l’argument que cal donar als esportius que devon pas saber la diferéncia entre grafia, causida grafica, e creacion sonòra, la lenga parlada, o quitament veson pas que la grafia francesa es una causida qu’embarra la lenga de Bearn, l’occitan de Bearn dins un ròtle de segond gras per las lengas d’origina latina, alara que l’istòria de la lenga parla de primièra lenga normalizada e referéncia per las autras lengas ; l’ignorança francesa fabrica un jogaire de rugbí de fabricar una politica sobre las seunas ignoranças lingüisticas (e segur que culturalament dèu èstre fòrt, mas la lingüistica e la cultura son causas diferentas), de manifestar la seuna ignorança publicament (cal èstre fòrt vertat!).

Donc lo panèu explica plan que la grafia francesa que lo rugbifil e «lingüista» de Bearn (engatjat politicament dins lo nacional-lingüicide francés), es una grafia que correspond pas brica a l’istòria de las lengas latinas, e que justament èra estada volguda aital ; o explica un òme de cultura francesa, qu’ai agut la chança d’aver un obratge en man en classa de segonda en lenga francesa, èra una classa –non pas de rugbí- mas de licèu agricòl ! Lo libre de conselhar a tot «lingüista» de Bearn es «Parler croquant» de Claude Duneton, qu’èra estat de l’Ascadémie française (institucion que cal criticar sempre per un activisme nacionalista, coma mantunes borgeses fan de pròsa).

Car lo problèma en Occitània es pas aver un panèu diferenciat, lo problèma lingüistic es aver la toponimia d’Occitània generalizada en bona grafia istorica occitana, aquela que directament del latin, donc un païsatge lingüistic d’Occitània bravament diferent de l’imposicion reiala francesa ; la nòrma latina per l’occitan es la nòrma de la dignitat per l’occitan, totas las autras grafias fan de l’occitan una lenga de la sotmission als poders imperialistas, e sa causida una causida nacionalista (sempre forana a la filosofia de vida de la nacion occitana).

E se tròba que lo Duc d’Aquitània, Raimond IX d’Aquitània, n’aviá una consciéncia granda, es question de dignitat pel reialme, pel Ducat qu’èra a bastir coma las futuras nacions-estat del XIXen sègle, èra jà entre 950 e 1050 en Aquitània, aquela qu’aviá tres o quatre capitalas, mas una lenga pròpria, un dreit pròpri e un biais de gerir lo país d’Aquitània que fabrica Jurats per totas las comunas del «territoire» (coma díson ara), la lenga non latina la disián «gascon» mentre que lo trabalh de la nòrma èra en Lemosin ! Aquitània èra aital devenguda tèrra de referéncia politica e lingüistica per toas Euròpa, e la règla de modernizacion de l’occident passava per l’expansion poetica del saber far d’Aquitània per bastir novèls Estats cristians d’Euròpa occidentala – aquela lenga d’Aquitània (atencion es pas l’Aquitània d’anuèch) serà la lenga poetica escrita pel continent sancièr pendent dos sègles, dos sègles de sapiença d’Aquitània. Vertat es que los nòus pòbles de Gasconha ne devián èstre separats … mas çaquelà vesins del Sud e qu’en tèrra d’Aquitània fasiá las transumanças pirinencas en traversar las lanas de Gasconha !

Tot aiçò los manifestants de la grafia de Bearn o devon pas saber.

Mas perqué ? La rason d’aquela estupiditat es simplassa, lo saber local de l’istòria d’Aquitània –quitament dins los rengs dels occitanistas- es rarament conegut, se limita l’occitan a la lenga dels trobadors, alara sense la politica dels Ducs d’Aquitània, ges de lenga dels trobadors, ges de grafia de Lemosin per l’occitan (nom modèrne que remplaça aisidament «gascon» en Aquitània). Lo saber de l’istòria d’Aquitània e alara d’Occitània d’anuèch es una necessitat per estauviar l’argent public sul long tèrmi, estauviar car aplicar las règlas francesas còsta a Occitània.

Tot aiçò los manifestants de la grafia de Bearn o devon pas saber.

Es un pauc quora pensavi que sonque un mot èra per la «vertat», es alara qu’ai après lo rus e que sabi que la pravda e l’istinia fan tanben dos mots per la vertat en rus. E en lenga russa lo U fabrica lo son [U], alara que per l’occitan es la grafia O ; amai lo rus fabrica grafia que benlèu los Bearnesi de Coarrasa vòlon importar pel lengatge bèl de Bearn que la frontièra lingüistica amb Bigòrra dèu èstre restablida (!); alara son causidas de nòrmas lingüisticas, que lo parlar capita pas d’entendre, las lengas parladas (soi a demandar se los manifestants an la costuma de parlar sempre la lenga de Bearn que tant polida vòlon presar) oblida las grafias e las causidas, mas la dignitat lingüistica –que sols los imperialistas franceses nos vòlon destrusir per una grafia francesa tòrta e academica e antilatina- amerita aquesta grafia causida entre 950 e 1050 a Lemòtges sus òrdre politic, e ne faguèron una lenga d’administracion, poetica, de literatura, de sciéncias, de vida sancièra.

La polemica per un panèu e una grafia es una granda estupiditat perqué valoriza l’ignorança dels actors de l’operacion. O sábon entendre, comprendre, transmetre ?

Seriái Pierre Tripe Capdevila n’auriái vergonha, vergonha de non pas aver trabalhat pron lo subjecte, contrariament als centenars d’occitanistas de Bearn qu’an trabalhat lo subjecte e sovent son de colors politicas pron diferentas, e pron de Bearn tanben ; car èstre de Bearn, ambe aquela operacion, significa pas èstre estupid, o son pas totes coma aquel jogaire de rugbí, que fariá melhor de tornar suls estadis per jogara al balon, puslèu que de pensar grafias car visiblament mestreja pas lo subjecte. Per melhor saber sul gojat, cal legir una simplassa règa d’identitat directament autrejada per un Bearnés de soca, e recentament recebuda : «en mei d'estar ignorents de l'escriut e de l'istòria, lo hilh èi incapable de díser dus mots en òc, medish deu so "patuès". Lo tristèr èi que lo Vairon e lo Conselh Generau actuau los escotan, e s'en sèrven com argumentacion anti–occitanista».

Remarca, per l’ignorança, lo torisme oficial de Bearn ajuda a l’ignorança, publicitat recenta :

De bon maitin se leva… la polemica d’Oèst

De bon maitin se leva la polemica, e i a pas melhor que los Occitans per ne fabricar una sense interès, sense contengut seriós : la grafia de la lenga.

Se trapa que lo primièr monarc a aver pensat que la lenga del reialme ameritava la dignitat lingüistica, una nòrma e donc una grafia, es una reian de bearn, Joana d’Albret ; de la granda Joana d’Albret avèm donc en Bearn la F dels toponims, Sant Faust, per un Sent Haust mai modèrne e respectuós de Bearn.

En Bearn an tres jornals, del mesme grope de premsa e çaquelà un jornal en foncion de l’istòria religiosa de doás populacions (protestant, un, catolic, l’autre), quitament se los dos jornals an pus aquesta referéncia ; mas es sonque en Bearn que lo grope Sud-Ouest capita d’aver tres edicions ambe Sud-Ouest tanben vendut car, totun, Bordèu (lo sièti de Sud-Ouest) maneja la moneda d’aquestas edicions ; las divisions en Bearn son estadas sempre negociadas a l’exterior. Dins aquel afar editoriala de premsa es important de trapar una règa per fabricar visitas sil site de l’un o de l’autre dels jornals, la grafia es un subjecte de pauc d’interès, alara o cal valorizar :

De l’exterior, es anuèit considerada la «grafia occitana», vertat que los «Béarnais de souche» (sovent catolic en manca de repression protestanta) an de mal de conéisser l’istòria de la lenga de Bearn, e donc de la grafia ne fan un Casús Belli, Cessante causa cessat effectus farà la lei que son a pregar, son els manipulats pel nacionalisme francés (sovent dempuèi la migracion bearnesa de París), mas aquò o vòlon pas explicar e o nègan mas la realitat es aquela.

La santa republica (1) de Bearn es qu’una republica sotmesa a la pensada parisenca, lo jornal es una faciada. S’i espèra dedins articles en lenga de Bearn (sus tèma que fosquèssen pas la lenga de Biarn), s’i espèra una lenga activa modèrna; e coma explica sempre un Bearnés, a Pau sempre «hè bèth temps», «eth bèth temps de Pau» (2), «de dia com de nuèit». En general a Pau, i son  mens polemicas la corsa del grand prix de la pollucion automobila (3). En general a Pau, i son mens polemicas suu tèma d’Henry IV (de France) [totun s’oblida sovent qu’es estat lo traïdor de sa maire Joana d’Albret] ; Enric III de Navarra, Enric II de Bearn, per avariça es estat un grand traïdor de Navarra, e donc de Bearn ; i a mens de polemica sul tèma, a l’ompra del famós «castèth de Pau» (4).

Donc per desvolopar lo fluxe, i a pas melhor qu’una polemica sus la grafia (5). E dons lo jornal, que coneis res a la lingüistica (francés classic, l’ignorança al cap), parlarà de «langue béarnaise» (6-) ; causa que farà plegar de rire los que los costeja, e que son de Bigòrra, del costat de Lorda, prèp de Nai, car de «Langue béarnaise», la devon parlar e trobar similara, mas son de «langue bigourdane» !  Cal tanben explicar aqueles personatge que defendon la «langue béarnaise» son capable de defendre (deféner) lo francés del Quebèc, mas pas capable de comprendre la Loi 101, que oficialisa lo francés del Quebèc al Quebèc. E alara que lo panèu objecte de manifestacion es la pichoneta debuta de politica per la lenga que la vòlon «langue de Béarn», donc son pas la mòrt a cort tèrmi de la «langue de Béarn», son donc los primièrs a non pas aver visitat sense qu’una classa d’occitan (Calandreta o escòla d’Estat), son los primièrs a non pas aver escrit un libre en «langue béarnaise» sus l’istòria del «sant Bearn», etc. Son dins la «défense» lingüistica (7), non pas la promocion. Dab eth, serà lo sebeliment de primièra classa bonapartista francesa.

Sèm dins una polemica tipicament francesa en Occitània, una polemica qu’es basada sus l’ignorança cultivada francesa, un element academic francés de grand nivèl, l’ignorança.

Pichona manifestacion a Coarrasa de Nai farà alara lo buzz e la polemica, sul site del jornal o sus Facebook :

Vesètz lo nivèl dels polemistas favorables a la manifestacion sus la grafia de la sotmission francesa ! Se lo ridicul matava, segur que dempuèi 50 ans que fan la polemica, serián totes cramats, se l’Estat francés i trapava pas un interès grand, dividir per regnar.

E pertot i aurà una sana polemica per donar los arguments, car i a pas cap mèdia que podriá seriosament agotar lo subjecte d’una polemica entre la sotmission a l’escritura francesa, imposar per l’ignorança academica francesa, vièlha reiala ignorança (legir Claude Duneton, «parler croquant»), e l’istòria granda de la lenga dels trobadors (trobadors que son mens coneguts en Bearn). Per astre en Bearn, un grand trabalh es estat fait per un Gilabert Narioo o un Miquèu Grosclaude sus aquel tèma, e se pòdon encara legir en costejar Per Noste, l’editor. O podèm questionar tanben Reclams, revista istorica del Felibrige, abans d’èstre fòrabandits del felibrige, son devengut diplomata sus la question grafica, contrariament als novèls «Béarnais de souche» que fan la polemica e la manifestacion.

En escríver aqueth bilhet participi a la polemica, ne soi segur, car soi segur qu’Internet se limita pas a las frontièras istoricas de Bearn/Biarn pantaissat (soi pus al temps de Joana d’Albret), soi pas d’aquel camp, los «Béarnais de souche» que pantaissan del vièlh Bearn, sense realament ne saber quicòm.

Son los reals regionalistas qu’a mestièr Paris per imposar sa lei. La lei que los Bearneses an abandonar de votar lo 22 de setembre de 1792, següessent aital lo traïdor Enric III de Navarra que el se pensava amerita una corona mai granda e sobretot un caissa personala mai granda, ambiciós del reialme-dictatura francesa, la sindròma Enric III de Navarra es nascuda e capita de se desvolopar dempuèi pertot en Occitània ; cada còp qu’avèm un representant a París, sembla que la caisseta que París lor dona (al ministèris, al Sénat o a l’Assemblée dita Nationale), lor far oblidar la representacion occitana que devon èstre.

Es en tant qu’antiregionalista, que me feliciti d’aver, enfin, una signaletica digna en Bearn per la SNCF ; e que vòli, voi, gràcia a la polemica de premsa e per FB, felicitar lo socialista Alain Rousset d’aver desvolopat aquesta politica, president de la region administrativa Aquitània, sièti a Bordèu e grand pescaire de trucha en Bearn. Es la politica que fauta en Bearn e pertot dins los autres parçans d’Occitània, de Nai a Manton.

La polemica assegura una granda promocion a-n aquela politica tota novèl a sièis meses abans las eleccions regionalistas francesas.

La nòrma e l’aficatge dels ostals comuns

En Occitània, l’aficatge de las bandièras deuriá èstre una règla, sense cap etiqueta politica, la nòrma deuriá èstre aquela :

1 / Union Europèa, perqué sèm dins aquesta union d’Estat, e cal pas oblidar qu’es una union d’Estats e qu’es pas la panacèa politica, ni una panacèa per las lengas mesprezadas pels Estats.

2 / França, perqué lo regime en Occitània, es plan un regime legal francés, dit République, perqué París a gardat, e li avèm donat tanben, lo monopòl d’establiment de las leis de ciutadanetat e que lo personal politic nòstre li es plan sotmetut.

3 / la bandièra occitana, que dèu respectar totas las particularitats d’Occitània ; es per aiçò que quitament en «Lengadòc», dins la zòna fiscala de l’ancian regime, Généralité de Languedoc, soi tanben per la preséncia de la bandièra ambe l’estela per respectar totes los parçans d’Occitània, e pas faire de la bandièra de la zòna fiscala, la bandièra de tota Occitània, un novèl centralisme sul modèl francés, una novèla centralitat de la pensada politica sul modèl fiscal lengadocian de Castrias.

Donc soi per las tres bandièras sul lindal dels Ostals comuns, ostal de la ciutadanetat per Occitània, la nòrma se plaçarà sus tres pals, o quitament quatre se la necessitat locala o crida ; per exemple en Fenolhedés que la bandièra de Perpinyà me sembla tanben apropriada, o en Ardècha e Droma que la bandièra de Lyon me sembla normala, o dins la Comtea de Niça que la manipulacion napoleonica faguèron «français» en 1860 sonque, o en Bearn e Avinhon que los borgeses vendèron l’anma politica del parçan en 1792, 22 de setembre, per un vòt que desplaçava la legalitat a París, en Auvernha e Lemosin que los pals an d’èstre quatre tanben, etc.

E conselhi a totes de tornar legir lo bilhet sul tèma de l’estela, bilhet qu’escriguèri vaquí tres annadas (me sembla !). Picatz aquí.

Dos CDs de Los Pagalhós

Fa unes moments, ai crompat un CD de Los Pagalhós a un moment d’una serada de solidaritat que Los Pagalhós an donat a Pau, al Casino Barrière ; lo CD crompat èra aquel de las cançons d’aubèrga. Arribat a Tolosa, per una fèsta de la gastronomia française los organizadors an donat dins la musica bretona e la cançon anglesa ! Me soi sentit forçat de donat a l’elegit tolzan dels botiguièrs e restaurators, lo CD de Los Pagalhós qu’aviái crompat. Dempuèi, ai pas agut lo CD en man e l’ai pas escotat ; ara, o regreti plan de non l’aver escotat. Los elegits an la costuma de present aital, sense dire res en retorn (?).

E sabi pas se Tolosa, ambe aquela ajuda farà de progrès en promocion de la gastronomia tolzana… Monsur Bolzan me o serà benlèu explicar un jorn (?), e sabi qu’a lo CD en man de la canta d’aubèrga e que segur li a agradat, lo «beròi auselon» que passava per li portar la sana critica.

La chança qu’ai, es qu’ai d’amics, e d’amigas ; Los Pagalhós m’an mandat aquel CD e l’an acompanhat del collector.

Quora se fabrica de pedagogia en cantar, se cal adreiçar a Los Pagalhós, e o fan dempuèi trenta annadas, perdon –lo temps passa- quaranta annadas ; fan quaranta annadas que fan la pròva d’un professionalisme bèl ; els sábon lo camin per obténer la dignitat occitana, la canta es un mejan d’expression bèl, especialament en Bearn (mas pas sonque, veirèm).

E cal tornar a la serada, qu’aquela nuèit ai entrevistat Alain Abadie, que l’entrevista la podètz fintar en vídeo sus aquel blòg, a la colomna d’esquèrra.

Mas ara soi a escotar lo collector, QUIN PLASER ! I son grands sovenirs, evident, tristum, joiós Bearn, vida occitana, la vida en cançon d’un país ; son vint-e-cinc cançons, d’unas ditas tradicionalas e d’autras modèrnas. Nos dona pas sonque l’enveja de marcha, nos dona l’enveja de cantar, quand una nacion canta es jà una victòria, la victòria del «Vielh Siset» revirat per Gilabert Nariòo, mas lo tristum d’una cançon dita tradicionala e que trapa aquí, un vam especial, e las lagrimas se senton forçadas de sortir, o aquel cant del XVIIIen sègle que valoriza lo joiós del vin de Juranson mas pas sonque, o del meteis sègle la nostalgia d’un Priat que canta la joenessa idealizada (encara d’actualitat), o lo vam dels cocuths, o …. etc.

Es un collector (25 cançons de Bearn) qu’amerita, d’èstre dins totes los caps dels amics, e de las amigas d’Occitània.

Se coneis jà la qualitat dels concèrts de Los Pagalhós, se sap l’engatjament per la lenga occitana, se sap l’engatjament per la dignitat occitana, en periòde electorala coma fòra ; es pietat que lo grope sortiguèsse pas pro de Bearn, son totes pofessionals de mestièrs desparier, mas an fabricat una òbra granda qu’amerita l’exportacion ; son estats en Quebèc, plan recebuts (me remembri), ailà benlèu melhor qu’en Occitània ; rarament a Barcelona, Lisboa, Marselha, Genève, Lyon, Milan, Franckfòrt, Brussèllas, o Estrasborg ; es plan domatge. benlèu unes «beròis matiaus», quí sap ?

Fe n’ei pas esperar

Fe n’ei pas saunejar

Fe qu’ei penosa luta entà uei entà doman

Fe qu’ei un còp de hauç

Fe qu’ei dar la man […]

(traduccion Gilabert Nariòo)

Dins las mans ai lo CD de las cantas d’aubèrga, cantas de Bearn adobadas per Los Pagalhós. Car malgrat tot en quaranta annadas, la mòde del milhòc es pas dintrada sus las taulas ; la cosina occitana resista !

E la resisténcia a debutat al moment de l’arribada dels Francs ! (e l’abandon del reialme de Navarra pel traïdor Enric III de Navarra).  Dins la canta de Los Pagalhós i son tanben istòrias, e politicas, sentiments, sense que dins la canta d’aubèrga. La garbura es l’olha aranesa, mas son totas doás joiosas, e tocadas d’una èime politic que la canta non amaga bric.

Las gojatas de Perpinhan (Perpinyà) son encontradas e jà una metafòra per passejar dinca las idèas de Barcelona, mas se passan per Tolosa, tanben, la toloseta non podrà èstre que pichon còsta Barcelona. Mas lo grope a tanben popularizat en occitan las cantas d’en Lluís Llach, gràcia a las traduccion d’en Gilabert Nariòo.

Anè sense curat, vos cal escotar los dos CDs, sense tardar, lo mai aviat possible, e lo mai aviat possible los far venir en çò vòstre, car en viu son vius e benlèu mai, seràn pas en numerics, seràn vius, vivents e encara mai engatjadors, del compromís  modèl del grand sud dinca Guardamar.

-°-

Pau : una serada generosa dels Pagalhós

Divendres ai gausat anar a Pau per un concèrt de Los Pagalhós (me semblava normal per la qualitat de la vida del grope) ; aquel grope es pro conegut per sos engatjaments lingüistics en Gasconha, e vist l'implicacion dels membres dins l'acompanhament dels adultes en descapacitats, es normal d'o veire cantar pel congrès de las associacions de gestion de las trapèlas umanas en França.

L'aula del palatz Beumont èra pro bèla per emplenar tot lo public e los participants franceses del congrès. Lo public èra majoritariament francofòne, aquò frenèt pas sus la comunicacion de presentacion dels cants, èra un moment de granda pedagogia bearnesa e occitana. Los Pagalhós fan pas d'ostracisme, descapacitats de tot edat, coma lo personal politic, tot es bon public per aquel grope de militants bearneses.

Son de Bearn, coma los membres de l'associacion d'arcuèlh del congrès, mas son Biarnesi e donc occitan, l'un frena pas l'autre. Es un grand exemple per totes los particularismes, que cal servar en Occitània, e qu'en Occitània i vòlon trapar un fren a lor desvolopament particular.

Los Pagalhós acaban de sortir un novèl CD, sus las cantas de las auberjas ; e òc, Los Pagalhós son bons en concèrt, de melhor en melhor dins lo trabalh dels CD, amai son tanben abans e aprèp lo concèrt dins las entradas o a l'estanguet per donar lo ton de la cançon bearnesa populara. Lo CD l’ai crompat, e jà a Tolosa i trapavi una usança en donar a d’organizaires que fan cantar en anglés per la promocion de la gastronomia «française» (operacion «nationale»).

Car o cal plan dire, la causida dels organizators del congrès èra pas soncament de militants per la lenga, mai tanben militants qu'an en cap que cal presentar lo país gascon coma se dèu presentar, dab la lenga del país, lo bearnés o occitan de Gasconha. Un congrès d'aquel tipe ajuda – en Bearn e ambe un grope aital- a la convivialitat dementre los membres volontaris de las associacions de França, mai tanben demembre los adultes en descapacitats (causa de la vida umana qu'es de melhor seguit ara, e que perdura de 7 a 90 ans!). A tot edat, l'occitan a mestièr de promocion, Los Pagalhós fan pas d'ostracisme, e sovent es mai asit ambe aquel tipe de public qu'amb lo personal politic del sistèma republican francés, un pauc en descapacitat sul subjecte.

Abans lo concèrt soi passat al bar de palatz Beumont, Pau, sembla que las begudas regionals lor sembla pas la majoritat de las vendas, e son mal presentada. Fabricar un fèsta aquí al palatz Beumont serà d'un convencional extremament francés, descolorizat, desbearnizat; Pô rima amb Bobò aquí (Pau rima pas ambe babau aquí tanpauc) ; Los Pagalhós destona dins aquel contèxte e cal felicitar los organizators d'aver pensar als Pagalhós per i assajar d'i mètre òrdre bearnés, aquí. Com' cau !!!

La serada se debanèt sus doás oras, debuta a l'ora, fin indeterminada, car la venta dels CD e gòt Pagalhós fan l'animacion dins l'entrada de l'aula de concèrt.

Una banda bearnesa acompanhèt lo grope tot al long del concèrt.

Enregistrat lo concèrt serà difusat sus YouTube, malgrat los problèmas de lum que se podiá aver per aquel tipe d'enregistrament «en live» coma díson los Bobo de Pô !

Totas las cançons avián un relai explicatiu pro utile pels monolingües. Èra utile tanben per las parladissas de fin de concèrt que s'i aprendrà un fum de causas suls problèmas bearneses en matièra d'ensenhament e d'administracion francesa del Bearn. Lo prefecte trabalha al còrs lo netejament lingüistic, al còrs delsseu nacionalisme Made in France, «République française».

Una serada es estada una granda capitada, a la mièja-nuèit se parlava encara al lindal del palatz Beumont, l’estanguet oficial èra tancat.

Hestiv'Òc, incidiós plaser bearnés

I soi estat doás jornadas, dijòus e divendres ; sempre utile e interessant antropologicament ; «cal pas far de politica» m’es estat dit tres o quatre còps, benlèu lectors o lectriças regulars del blòg aquel, mercés a els donc. Ai agut al «medish» temps l’impression que la populacion espera dels politics coma una dignitat assumida e mai prigonda, mai enraiçada, mens virtuala o de festenal d’estiu.

M'agrada d'anar al festenal occitan lo mai popular d'Occitània (3 còps i soi estat), lo mens «bobo» dels festenals occitans, mas tanben zo podèm gaitar coma un festenal occitan normal, que la «normalitud» li pega incidiosament, sense formulacion, al pè.

Hestiv'Òc a fabricat la setmana passada los dètz ans d'un festenal debutat ambe André Labarrère, e perseguit ambe François Bayrou, es un festenal que pega a una classa paulina que vòl despertar la lenga occitana del clòt que lo sistèma politic l'a plaçat ; parlan de cultura bearnesa dins los devís en francés sul bacon de la comuna. Mas coma fabricar un festenal popular e sense causas incidiosas politicament, ambe l'ajuda de subvencions, e ambe la dificultat d'aver una populacion que de l'occitan de Bearn n'an qu'una vision compassionala (mas practicada per natura bearnesa, transmetuda realament), dab la vision del suplement d'anma costumièr en Occitània ; la populacion de Bearn, assimilada en 1792 per un vòt del Parlament de Navarra, sembla fòrça a la Comtea de Nissa, assimilada en 1860 per un referèndum manipulat. Lo Bearn, es la granda diferéncia ambe Iparralde, que èstre basco es ontologic a viure en Iparralde, alara que èstre Bearnés es un suplement de l'èime nacionalista francés. Lo que paga mana, e França paga a Pau, encara, de moment que la casta educada o a decidat aital ; aital, donc, en setembre 1792 quora lo Parlament de Navarra a votat la sotmission al legal parisenc (parier en Avinhon a la meteissa data), lo nacionalisme francés explica aiçò per la fin dels privilègis, es de dire la fin de Navarra coma Estat que la legalitat se votava a Pau.

Hestiv'Òc, tot en èstre un festenal despertador de l'èime de Bearn, Biarn tanben, es tanben un festenal qu'es pas -coma díson en Biarn- es pas un festenal «Bearnés cap-e-tot» ; l'expression l'a reviscolat l'occitanisme de las annadas 1980, mas es pas encara aplicada al sègle que seguís a Hestiv'Òc.

Plan segur, i aurà un biais bearnés d'èstre content del festenal, es normal ; totas las associacions bearnesa i son al festenal ; mas aquí soi pas aquí pel concènsus, soi aquí per far avançar la pensada, non pas dins l'extremisme, mas dins la normalitat qu'an jà comprès en Catalonha ; aquesta normalitat es la dignitat.

A quin moment, Hestiv'Òc a fautat, gaire sovent ; son simplament indicis, incidiós, non formulats, mas que fan pron pensar ontologicament a l'èime real del Bearn, dignament comparat a Iparralde, díson País Basco a Pau.

Debutèm ambe una fòto comparada, e ma recerca en un jorn d'una explicacion :

1 / las bandièras francesa e europèa son estadas sortidas dins la jornada ; l'explicacion donada per François Bayrou, el-medish, «es una question tecnica», aquela responsa sona plan l'administratiu, un pauc coma a Bordèu o Tolosa, o Montpelhièr, quora la tecnica explica que l'occitan es impossible dins lo tramvia, alara qu'a Bordèu 10 autras lengas èra possible.

2 / la bandièra francesa a una explicacion, per èstre a la matinada plaçada e al vrespe sortida ; mas aquò es una istòria del Bearn que vòli pas despertar per non pas èstre tròp long ; lo Bearn son garrolhas de las grandas que fan que François Bayrou crida a l'unitat per sarvar la lenga de Bearn. Cal plan d'argument al politic per non pas èstre actor, el-medish, del reviscòl lingüistic sul modèl Qebequés o Catalan, o ….Basco.

3 / la bandièra europèa es estada sortida ; e al «medish» moment los discorses dels politics explicavan que cal èstre dubert e que las montanhas son abaissadas ambe aquel festenal ; en reire-fons, i a lo replegadament etiquetat pel nacionalisme francés, replegament per «èstre bearnés cap-e-tot». E me semblava que abaissar las frontièras en Bearn aviá un gost de pro-Europèus ? Tot en estar coma lo president Labazé pro fòrt per la «bearnitud».

Hestiv’Òc es una animacion de carrièra, aquí lo mercat cobèrt de Pau ; o conselhi per anar crompar las «andouilles bearnaises» que son mai que tot joièls de la cosina occitana, bodin blanc sul modèl del vin dolç del rei, Juranson.

Hestiv’Òc, acompanhat dels «Commerces Pau», a assajat d’animar la ciutadan al delai dels endreits toristics. La fòto indica la canta de la matinada de dijòus dedins lo mercat cobèrt. Causa de desvolopar, e perqué pas de restaurants en restaurants dins al vrespada, la serada e puèi la nuèit de Pau ? Perqué pas far participar tot Pau, a tot moment de l’Hestiv’Òc, puèi serà lo temps de far trabalhar lo sistèma politic, aquò se sona oficialitat…

Passèm a l'ipocrisia de las subvencions que fan tanben lo modèl dels festenal occitan ; ambe una administracion que governa lo nacionalisme francés en Bearn, es normal que l'ideologia nacionalista francés fasquèsse paur, dinca perturbar lo festenal, sempre de faiçon incidiosa e jamai formulat, per pecat de lèsse majestat, l'elegit li cal daissar l'illusion que governa en sistèma jacobin, e alara l'administracion es granda fòrta sus aquel tèma.

(veire bilhet precedent)

Donc lo francés arriba aquí o ailà pendent lo festenal ; son d'unas pèrdas de linha editoriala que fan argument al moment de demandar la subvencion.

D'unes me diràn qu'es tirar las plumas a un uòu, mas son indicis qu'ai confirmat a la glèisa de Sant Martin … lo sant dels pelegrinatges franceses.

Hestiv'Òc prepausa una messa en bearnés lo dimenge a 11h00 ; totas las activitats de la glèisa de santMartin son indicadas a l'entrada, levat la messa a d'Hestiv'Òc, e segur que dèu èstre un grand moment d'union e convivilitat basco-bearnesa, mas pas pron per l'aficar. Es interessant de veire que quitament la Glèisa oficiala francesa a abandonat o benlèu jamai emplegat la semantica «Pyrénées-Atlantiques», es benlèu la fauta dels Bascos (?)…. Car pel Bearn, la causa frena pas, perqué ne son ambe Pau la capitala…. «Bearn cap-e-tot».

Per oposicion, i a botigas per s'aficar, e o fan a la mesura de l'engatjament militant, economic, politic o associatiu, vaquí tres exemples :

Ai tanben remarcat l'evolucion a l'ofici de torisme, Hestiv'Òc es pus lo grand absent, pas brica (gaitatz lo document fotografic) e quitament quora se lor parla en bearnés (cal dire aital en Bearn), i a pus la critica incidiosa de las primièras annadas, veire l'abséncia de comunicacion a la barra de l'arcuèlh ; pron plan al contrari, i ai poscut far fotocopiar las paraulas de las «cançons de Bearn e Bigòrra», en nègre e blanc (ambe totas las excusas que cal per non pas l'aver en color) ; es un vièlh document per l'exportacion de la cançon de Bearn a Tolosa, per una manifestacion ; estranh, aquel document, a donat absent los «Bèth Cèu de Pau», coma se lo Bearn cap-e-tot se deuriá pas exportar ; es encara un element que Iparralde non farà, son Bascos e l'exportacion de TOT çò de Basco es exportable, i a pas seleccion.

Fins finala, Hestiv'Òc es un festenal qu'es preparat per recebre tota Occitània, que la plèja serà convidada, mas serà pas un problèma per aver l'identitat bearnesa valorizada, mas o saurètz, e pauc a pauc aquò cambiarà, serà per la debuta del sègle XXIen un suplement de l'anma francesa, lo «Bearnés-cap-e-tot» d'Hestiv'Òc. Sèm en Bearn, non pas en Iparralde. Lo Bearn es exotic dins los Pirinèus, perqué es encara nacionalista francés.

Mas lo Bearn, capvira sistematicament, Hestiv’Òc i cal anar per melhor entendre que lo Bearn es una causa bravament politica :

Demandas d’una tv en lenga… …bretona

Malgrat la preséncia d’una television per Internet, la demanda d’una television, una vertadièra television (mejan e programa tota la jornada), es encara viventa en Bretanha.

Kevre Breizh es una coordinacion de las associacions de promocion del breton, associacion qu’an totas un engatjament public e politic clar, e que s’amagan pas per non far la promocion d’un partit o d’un autre partit breton o francés. Es una associacion independenta de tota organizacion politica.

Jà la demanda aviá ameritat una peticion ; la pròva que las peticions per Internet son pas gaire eficaças, levat per mobilizar un fiquièr qu’ajuda a bastir una associacion de ciutadans per far pression, e quora son pas per desvolopar un fialat de militants (que devendràn politics) a l’amagat.

Es vertat que cal debutar, mas dempuèi quant de tempses la television en lenga bretona per Internet a debutat, e qu’a pas realament encontrat un public, vist la dificultat tecnica de recepcion, e l’inadaptabilitat espontanèa del public per la recebre.

Una television se dèu batre –que fosquèsse en lenga francesa, occitana, o bretona- sul terrenh de la difusion dels autres mejans de televisions oficialas (95% son parisencas en França, 5% restentas son d’Estrasborg e de Lyon), es de dire, sobre la TNT (TDT). Ara, es aital, perqué totas las televisions normalas son sus aquel mejan numeric. E amai d’aiçò, aquesta television non dèu èstre lo relai d’un partit politic, mas clarament un instrument industrial per Bretanha, o per Occitània quora l’aurèm la television que m’agrada de poder donar coma bona resulta d’una militança occitanista, un ensemble natre de ciutadans d’Occitània.

Recentament es aparegut sul net, una television en lenga occitana, quatre oras de programa en serada ; sovent reciclatges que France 3 refusa sempre de difusar en granda dimension, e pas simplament en pichonet fenestron, e aiçò malgrat la Carta de television publica qu’es supausat seguir, mas que cap politician nacionalista francés farà aplicar sul tèma lingüistic.

Avèm un programa que serà segur publicat dins los mèdias de l’elita concernida ; lo modèl de finançament, la tecnica de difusion e mantunes contenguts, la fan pas de la qualitat que cal per èstre l’instrument politic qu’es supausat èstre dins aquel document-quí :

Ai vist passar mantunas vagadas la promocion sul net d’aquesta «television en lenga occitana», en lenga occitana, catalana o francesa ; es una pichoneta debuta bearnesa, vist la dimension, me sembla sense que la meteissa causa que la vièlha OC-TV, es de dire una difusion per una elita d’occitanistas, e los arquius que son a passejar se sap gaire pas ont. Espèri me poder enganar. L’espèr fa viure.

La bastison d’una television, malgrat la montanha de subvencions e la proimocion per los que recebon subvencions dels meteisses organismes publics, non se podrà improvizar per agradar al programa electoral. Las subvencions fan pas una television, una television es dedins una politica lingüistica, clarament volguda, e installada sobre mantunas detzenas d’annadas. Avèm pel moment un ambrion, e l’Estat que dèu regular aquesta politica, malgrat las polidas paraulas politicas bailadas per la pression populara dels «bonnets rouges», non se podrà pas faire sense una reala volontat del capolièr republican de l’Elisèu ; es aital lo sistèma francés, es bonapartista, del cap a bais.

Anatz veire lo site o blòg de l’associacion Kevre Breizh, son engatjats politicament, en ciutadanetat, mas son natres per l’etiqueta politica, e faràn pas la dintrada dins l’enjòc politic, ni per las municipalas, ni per las regionalas, ni per las europèas ; en Bretanha i a mantunas colors politicas qu’o fan jà, ambe mai de seriós que çò que vesi en Occitània. Vertat qu’es mens grand, Bretanha, ambe Naoned compresa.

Se cal recordar de quina manièra TV3 es estada bastida ? Se cal recordar que los dreits de difusion de Dallas en lenga catalana per Espanha, li an bailat una estatura de dimension internacionala ? TV3 èra la clau d’una debuta de politica lingüistica, ambe una volontat politica clara.

Se cal recordar la debuta d’EITB ?

-°-

Que fan las DRAC pel patrimòni occitan ?

La question es pausada a la ministra de la cultura, aquela qu’es dins lo govèrn qu’explica que «lo cambiament es ara».

Las DRACs son la man de l’Estat centralista francés, son eles que podriá far quicòm per l’occitan vist que son pas jamai questionat, o quasiment, per bastir una politica lingüistica, se pausa lo problèma de las accions que cal menar per despertar las DRAC, direccion regionala d’accion culturala. I a una DRAC dins cada region administrativa francesa, e donc un sistèma foncionarial, que normalament se devon tocar a tot çò que fa la cultura… e lo nacionalisme frnacés, l’etnisme expanionista francés lor dona tot ròtle màger per la culture française, mas per l’occitan ne sembla desliurada. Lo fait aquel es grandament un acte politic, una decision parisenca, donc un acte politic directament fabricat per la ministra de la cultura francesa, es socialista pel moment. L’ignorança lingüistica de la ministra del govèrn parisenc mata l’occitana a docina ; l’abséncia de pression dels presidents dels Conselhs Regionals fan que ne son associats… malastrosament benlèu, mas es aital.

«La question dau patrimòni es en evolucion dinamica dempuèi la Convencion Internacionala de l'UNESCO sul PCI, ( patrimòni cultural imaterial).» m’explica un occitnaista que li fa dòl de non pas bolegar coma cal los elegits a prepaus de l’occitan.

Es  vertat una vision duberta, e dire qu'una part importanta de nòstra cultura e de nòstra lenga relèva dau PCI es pas l'encafornar au musèu.

Los occitans d'Italia l'avian comprès que faguèron sa marcha sus aquela revendicacion, dintrar l’occitan dins  un sistèma politic pel patrimòni toristic..

Una autra pròba bèla n'es la batesta per se faire marcar quicòm dins aquel novèl registre de patrimòni de païses que menan la luta per sa cultura. França i faguèt dintrar sa cosina qu'es tamben un grand bisnes nacional occitan tanben, en nos assimilar coma etnicament francés (mesclant aital l’antropologia e lo juridic, coma pels bons temps de la terror).

Catalonha i faguèt dintrar sos Castellers.

E lo vesin occitanista d’apondre en mai : «Una autra rason de trucar amb l'argumentari dau patrimòni es que lenga e cultura occitanas son, per la maja part, dins França, es a dire dins un Estat qu'a lo mai teorisat lo refus de l'alteritat lingüistica e culturala amb una practica culturicida tostemps a l'òbra. » que non poder èstre qu’en simbiòsa ambe aiçò.

«Dins aquel Estat e amb son tancatge ideologic, lo cunh del patrimòni, del PCI, dèu èsser utilisat d'a fons, que sembla donnar d'arguments e una legitimitat per fendasclar la denegacion de la diferença linguistica,qu'es d'autant mai fòrta qu'aquela ten una legitimitat istorica e territoriala.»

Sens faire d'aquela tematica l'alfà e l'omega de l'accion nimai de la reflexion, vertat que cal relativizar lo combat aquel, mas çaquelà, es un bon biais per avançar. L'afar de Vilanòva de Magalona n'es un plan bon exemple que los elegits se son bolegats au titol de la legitimitat patimoniala de la lenga ; car l’objectiu es plan de far bolegar los elegits, que son los grands responsables de l’abséncia reala de politica per l’occitan (actualament Ràdio Occitània li fauta moneda per bastir programa – un programa son tres personas a la setmana per 4 oras de programa per jorn, e sense comptar la tecnica e lo còst de la difusion, tot aquò còsta). Mas avem ganhat en oficialitat e pas mau de socialisacion.

Adoncas nos cal butar aqui subre.

Es que las Jornadas dau Patrimòni pòdon ajudar a afortir que lo patrimòni istoric e cultural lo mai en peril de nòstra region es plan aquel de la lenga e de la cultura occitanas ? Es que lo movement occitan es capable de se bolegar seriosament per aquestas jornadas per dire que la lenga es un patrimòni en perilh dins l’Estat francés e per la fauta d’accion dels elegits ?

La diversitat culturala se tractarà pas sonque en multiplicar las botigas francofònas en Occitània, las DRAC francesas, es de dire fabricar una decentralizacion culturala, decentralizacion autrejada graciosament pel rei (mantunes me díson que sèm en republica, ah bon ?) ; cal cap virar la taula, cal aver una lei per la lenga occitana, es urgent ! Cal benlèu sortir de l’Estat lo ròtle per bastir una politica, aquò es una realitat per Bretanha, Corsega, Alsàcia, Euskadi, Catalonha, Savòia, mas pas brica per Occitània ; cal una politica per l’Estat central, per donar lo LA als Conselhs Regionals e fabricar una coordinacion de faiçon urgenta (car, pel moment, son pas autonòmes fins ara per bastir quicòm en collectiu, en pensar per els meteisses) ; donc es plan clar, l’unica lenga qu’a mestièr d’una règla d’Estat per non pas far crevar la lenga, es per la lenga occitana.