Racisme lingüistic francés vist del Quebèc

Sus RTL aqueste maitin, una bilhetista es estada inspirada :  nos explica que dedins l’ensemble dels locutors e de las locutriças de la «belle langue», los Parisencs, o Franceses, practícan lo «racisme lingüistic» de l’accent del Quebèc, mas tanben sus la semantica. lo site Internet de RTL la prepausa en linha directament. D’aquí la meuna crida, mas a 9h30 lo bilhet èra en linha, picatz sus las fòtos per aver los ligams e escotar :

Twitter es alara practica, RTL a recebut directament lo messatge, o pensi.

Ara lo bilhet aquel serà per descriure de l’interior e de l’exterior de la lenga de L’article 2, «le français est la langue de la République» francesa, votat ambe la majoritat socialista en 1992 (sonque) article que volguèron jamai completa, e l’an un pauc «melhorat» per un article 75-1 que clarifica o/e ierarquiza las lengas e los patrimònis lingüistics, la ierarquizacion sembla fòrça al biais del foncionament de l’apartheid lingüistic conceptualizat per unes lingüistas occitans,  podèm alara clarament descriure de quina manièra lo racisme lingüistic francés s’exprima dins lo s mèdias, mas pas sonque.

Cal una bilhetista del Quebèc per installar a l’antena de RTL, primièra ràdio de l’Estat francés, una causa qu’es viva dempuèi …. sègles !

- quí a jamai entendut parlar de l’accent dels mosquetaris, mercenaris gascons del rei franc a París ?

- quí a jamai entendut parlar de la guèrra a l’accent dins los emponts del teatre oficial francés ?

- quí a jamai entendut parlar de las leiçons de redreiçament dins la «bona manièra» per comunicar, dins los estudis dels mèdias, mai tanben dins los estatgis de formacion de comèrci ?

- quí a jamai vist los DRH de Radio France seleccionar l’accent francés, bon envidentament, accent dels animators de las localas de Radio France ?

E aiçò, es la guèrra que los locutors occitans qu’an la parladoira o patois francés en imposicion lingüistica constitucionala, lo mercat-Estat-nacion se fabrica tanben en far la guèrra als accents.

Cal pas oblidar que l’accent d’Occitània, es una traça de la lenga occitana dins lo francés, sense occitan, l’accent «du midi» (formula colonialista vièlha), l’accent es aviat mòrt.

Cal pas oblidar que l’accent del Quebèc es ontologic a la lenga francesa e sas varietats negadas dedins l’Estat europèu francés, mai tanben an daissat tranquille los «Franceses» del Quebèc e del Canadà, e donc l’an poscut gardar. es benlèu la solucion per Occitània, que París nos daissèsse en patz, viure la lenga occitana e son accent «du midi» en francés ; car cal pas creire que lo francés l’abandonarèm, seriá una estupiditat economica, al mens que París debutèsse de parlar anglés, çò qu’es un potencial clar, pel futur…

Nosautres avèm suportat l’imposicion e netejament lingüistic parisenc, 7 sègles, imposicion de la bona parladoira academica, la sola institucion qu’a permetut la transmission de las estupiditats lingüisticas del reialme o dictatura franca.

Quí a oblidat la frasa :

«Es interdit de parlar patois e d’escupir per tèrra» dixit l’escòla modèl del sant republican e nacionalista Jules Ferry

Quí a oblidat e quí pensa qu’aiçò a cambiat ? La FELCO benlèu, mas quina estupiditat … quora se vei lo modèl de transmission que se fabrica pels professors d’occitan, res a cambiat.

Quí l’a oblidada ? Èra la guèrra contra las lengas de l’Estat, del mercat-Estat-nacion qu’aviá mestièr d’aver foncionaris que parlèsse sonque un francés clar e oficial, sense accent, e tanben de preparar lo mercat-Estat-nacion, ajudar las entrepresas a vendre als locutors e las locutriças francesas.

Quí oblida que la definicion de patois a pas cambiada de 1954 a 2014, dins lo sant diccionari Le Robert ? Es un biais de foncionar qu’a jamai cambiat dedins l’Estat francés, los Quebequeses o deurián saber ! O al mens estudiat, en sortir de París, per saber çò qu’es en realitat la destruccion lingüistica santa e republicana francesa.

Un espèr çaquelà damora, e encara un còp nos arriba de Bretanha :

Lo tèxte de la publicitat – publicitat – explica : « es practic en Bretanha fan la traduccion en francés ! Vengas en Bretanha » ; es lo primièr còp qu’umor e bilingüisme son difusats per las televisions francesas, TNT-TDT, en publicitat. Çò que m’estona, es qu’aiçò circula gaire dedins los rets militants dels promotors de las lengas dedins l’Estat imperialista lingüistic francés.

Un modèl de publicitat qu’auriá poscut existar en Occitània, se los nòstres elegits occitans avián agut una reala politica per l’occitan, mas n’an jamai agut los colhons ! Vist las responsas qu’avèm agut per la campanha dita «départementale 2015», lo calvari occitan es pas acabat, sufís pas d’aver una crotz occitana coma simbòl de campanha per assegurar una promocion de l’occitan !

-°-

Me soi sempre questionat, ont podián anar los Argerians abans 1962 ? Los Catalans en una Espanha que los respecta pas ? Los Bascos en una Espanha que los respecta pas ? Occitans ara ?

Eur : Economia de las entrepresas gròssas

Las grandas entrepresas europèas fan un bèl tròç de la vida economica europèa. La mapa prepausada pel site One Europe es pro utila e interessanta al meteis temps.

Statoil (entrepresa d’Estat), Shell (2), Total, ENI, Gazprom fan l’economia europèa actuala, son installadas dins Estats los mai potents d’Euròpa (continent) ; cal notar benlèu que serà la vièlha economia pel XXIen sègle ; l’istòria del grope Total es çaquelà interessanta de saber, es dempuèi la nacionalisme e puèi la privatizacion qu’Occitània n’a perdut lo sièti. Èra Elf-Aquitaine que los socialistas an nacionalizat e qu’an fait pujar lo sièti a La Défense, aquò fa partit dels panatòris franceses dedins l’economia occitana ; es un acte de centralisme economic francés, de jacobinisme del vièlh monde francés.

Cal notar que Renault se plaça dins aquel escapolon d’entrepresas amb Dacia, e en comparason clara per aiçò, ambe VW. Volvo, crompat en minoritat pels Chineses, serà benlèu l’entrepresa d’Estat que pujarà dins l’avenidor.

Dins totes los cas, son los Estats que pòrtan aquelas entrepresas ; sense los mercat-Estats aquelas entrepresas son pas sul mercat mondial ; sense endeutament d’Espanha, Santander seriá res coma banca en Espanha …

Aital, l’economia europèa –continent- se presenta coma clarament ges desligada de las decisions d’Estat. Es vertat que reberta tanben los ancians imperialismes europèus, levat per Norvèja que un Estat novèl e gaire imperialistas d’oltra-mar. Cap estudi economic explica que la lista dels Estats aumentarà e donc que lo nombre d’aquelas entrepresas serà aumentat.

Per Danemarc, Maersk farà lo comèrci, lo transpòrt, dedins lo comèrci mondial e non podèm dire que serà acabat ambe la fin del petròli… Donc es l’economia anciana que perdurarà.

Tot parier, serà la capacitat de las entrepresas de Petròli de trobar ajudas dels Estats, per assegurar las transmissions de saber-far per descobrir novèlas pistas de mercat dedins los mercats existents. Podèm dire –alara- que l’Union Europèa (federada) ne serà una ajuda, tal coma o vòlon pas los Angleses, levat per n’aprofieichar sense ne pagar lo còst democratic ? L’estratègia de sempre.

Aquela mapa indica clarament doás causas : – las estadisticas europèas son encara forçadament sus la basa dels vièlhs Estats, – las economias emergentas europèas se veson gaire dins los caps de las economias continentalas.

XXIen sègle : Décadence française

Las eleccions departamentalas, coma totas las autras eleccions, mas benlèu melhor, fan sortir los “français de souche typique” dels bosques, very frenchie nationalist, e Jeanne d’Arc ôssi.

Sabi pas perqué mas me sembla que l'avèm tròp aisida per donar las etupiditats nacionalistas del FN, alara que son lo simplàs perlongament del nacionalisme francés, sonque aiçò ; son la resulta, d'educacion organizada e programada per fabricar aquel tipe d'estupiditats ; l'ai escrit dins un bilhet de “Occitània tèrra aucupada”, a la seguida.

Mas anuèch, una fòto publicada per Le Point me fabrica un argument suplementari ; es benlèu un terrenh de jòc essencial per l’expression del nacionalisme francés, version FN-Bleu-Marine, las eleccions.

Sense parlar de las consequéncias potencialas de se donar a-n aquel tipe d’exercici mediatic per Twitter, consequéncia de tipe bota-fuòc politic, sul modèl Ucraïna en guèrra actualament.

Aquò me recòrda una conversacion al moment que fasiá la seguida dels ancians abonats per un jornal agresta francés (engatjat politicament) ; arribavi dins las adreiças que m’èran donadas, l’afar se debanava dins una cort pichona d’un abonat ancian de la revista agricòla ; lo meu ròtle èra de lo tornar-far abonar. O posquèsse pas car èra jà abonat a un jornal del meteis grope.

Mas aquel òme aviá quicòm a me dire ; èra plan content de l’abonament del jornal que recebiá ; perqué ? Perqué aquel jornal èra pro critic contra Nicolas Sarkozy, alara el me diguèt : « et ce Saaaaarkooozyyy là, il est même pas fraaaançès» (atencion dire ambe l’ira que cal e l’accent occitan dins lo francés, mas pro neutre, plan segur). Me donava aital son punt de vista, plaçat a la lectura d’un jornal d’esquèrra, francament d’esquèrra. E li donava una opinion francament de dreita, los estrangièrs que governan lo país, son donc dangieroses ; cal remarcar que dins la critica de la dita “Révolution française” i aviá tanben lo fait que los Borbons son pas franceses tanpauc. Coma responsa personala, ai agut de li far remarcar que son nom tanpauc èra francés, èra gascon !

Lo racisme anti-estrangièr, o “los estrangièrs son lo problèma per França”, etc… es de totes los tempses en França ; e non podrà èstre qu’aital tant que França saurà pas qu’es faita per d’estrangièrs (diversas provenéncias e istòrias politicas, coma endacòm mai çaquelà) e que la maquina lingüistica assimilacionista foncionarà pas ambe la sola constitucion, la sola escòla que fòrabandís la lenga qu’es pas agradada per l’elita, sobretot en tèrra cremada d’Occitània, de lenga occitana que totes los lingüistas franceses refúsan de gaitar en fàcia, en realitat.

Justament aquel òme vièlh de Lomanha, abonat a L’Humanité, me donèt clarament lo biais que votava, votava FN sense cap problèma, levat aquel que li èra encara complicat de dire a l’epòca.

Ara, lo FN exprimís pauc a pauc son nacionalisme ambe la violéncia que sembla rebertar la violéncia de las annadas 1920 en França, las annadas que faguèron bastir l’estupida estatua de Jeanne d’Arc a Tolosa, sense gaire critica, nimai ambe l’esquèrra de l’aprèp guèrra de 1945.

Se l’estupiditat èra a l’Académie française – e sembla qu’i es jà (!) en escotar France Culture e Henriette Walter al maitin- totes los candidats FN podrián acompanhar los vièlhs parlejaires del patois parisenc en acadèmia. e i a un mèstre per la “gloriosa campanha sanitosa” per la respectabilitat de la santa République française, dedins la barca FN-blaumarinada ? Quí a causit los candidats ? (gausi pas demandar pel programa…blaumarinat)

O simplament, podèm confirmar que lo sistèma FN, per fauta de quadres, es forçat de presentar candidats de tot escantilh per rasons estatisticas, e finançament del partit ; coma o fan los autres partits, coma o fan los autres partits. La santa République française a fabricat un maquinisme electoral que lo FN pratica pro plan, mas que desvaloriza la santa republica parisenca sancièra, e los vòts dels pòbles de fRança. A l’imatge del parlamentarisme de 1939 que votèt los plens poders a Philippe Pétain.

Car imaginatz-vos, que son pas los estrangièrs lo problèma, mas unas castas que se fabrícan de generacion en generacions dedins l’Estat francés, e pauc impòrta lo regime ; mas seràn pas remplaçadas dignament coma l’espèran los pòbles de França, gentes ciutadans que van encara votar, per la novèla casta o familha blaumarinada !

En conclusion, las estupiditats del FN-blau-marinada, numerosas, o las castas en plaça, faràn que :

La République français es decadenta.

Occitània aucupada, una pròva de mai !

S'aviam mestièr de far saber que l'occupacion militara francesa es similara a-n aquela d'Argèria, abans 1962, anuèch en Occitània, al XXIen sègle, aurèm pas mestièr de donar pròva, mas avèm lo FN e los ancians puschistas d'Argèria que nos la fan cada jorn, e cada jorn mai aisida. Charmanta estupiditat de l'extrèma-dreita francesa ! Charmanta estupiditat del nacionalisme francés, coma totes los imperialismes ancians, segur. Mas lo vielhum del regionalisme d’expansion parisenca es un cretinisme gròs.

Lo FN –quitament blau marinizat- se sona aital ambe una definicion de la nacion qu’es aquela de totes los partits franceses, es aquela de La Terreur. Donc es aquela que fusiona –aquí lo mot es plan emplegat- l’antropologia descriptiva del francés pantaissat e que sonque parla la lenga de l’article 2 e que pensa al patrimòni de l’article 75-1 (sul modèl franquista), e que fusiona ambe la ciutadanetat aquela que decidís las règlas, las leis que fan la civilitat esperada per la majoritat representativa seleccionada pels partits franceses, règlas votadas per un Parlament a París dempuèi que los Occitans, lo 22 de setembre 1792, an abandonat la decision de la legalitat als «representants del pòble» (avètz remarcat lo singular coma dins l’expression catolica «le peuple de dieu»).

E aquí sobre lo FN pòrta sa peira argeriana, d’importacion guerriana ! Argeriana, mas del « bon temps» que la santa republica fabricava un apartheid etnic dins la colònia departamentalizada d’Argèria, aquí que s’ensenhava tanben a la debuta sonque lo francés.

Per astre, lo FN plaça aital una bona question : de qu’es una nacion francesa que destrusís las autras nacion antropologica de l’Estat ? La question la pausa clarament lo FN, alara que los autres refúsan de ne parlar, de ne debatre dins los mèdias dempuèi la fin de la guèrra d’Argèria justament.

Son estupids del FN, o la question es de trobar una novèla responsa mens expansionista, e donc expulsar lo nacionalisme d’expansion francesa d’Occitània, coma en 1962, los extremistas argerians, independentistas, faguèron ? Quinas seràn las rasons del FN per expulsar los Occitans ? Èrem sul continent europèu abans la pantaissada França, o cal plan dire … Las rasons seràn simplament que cal un espaci vital a la «sainte nation laïque française» ?

Lo nacionalisme d’expansion francesa es un regionalisme d’expansion e una ideologia religiosa e dangierosa. Es aital que podèm dire qu’es dangierosa per l’Union Europèa, e pas sonque pels comptes del Parlament Europèu. Es dangierosa per Occitània, mas pas mai que los autres extremismes franceses.

-°-

Es l’extremisme francés que cerca d’amagar l’occitan devath l’etiqueta «langue régionale», devath l’etiqueta «lenga anciana», un patois qu’es pas parisenc, etc.

-°-

Aqueste maitin es paregut un comentari complementari d’en Terric Lausa sus FB, directament publicat pel Jornalet.

Lo bon companh occitan, Andriu Lagarda

Ai passat una matinada en companhia dels amics d'en Andriu Lagarda, una fèsta per lo mercejar de la seuna òbra bèla : « Los sabents parlarián tres oras sus un teule», mas Andriu Lagarda explica dabans lo cònsol « qu'a pas melhor qu'aquel miralh per se conéisser el ». La jornada èra pensada per Felip Carbona (veire las entrevistas sus costat esquèrra del blòg), e la jornada èra pel ceucle occitan de Carbona, qu’en Andriu Lagarda n'es estat annadas e annadas lo president.

La matinada èra la tresena partida de la jornada, ai poscut participar sens qu'al primièr terç. Èra çaquelà pro instructiu. Es pietadós que cap estudiant de l'universitat de Tolosa, Montpelhièr, Bordèu o Pau aguèsse poscut venir ausir. Nimai un elegit local, d'aglomeracion o de la region administrativa francesa actuala de Miègdia-Pirinèus. Èra una matinada pedagogica que digun a filmat sancièr coma professionals o sábon far. I aurà çaquelà un recapitulatiu de la jornada en vídeo.

Es lo filh en Chritian Lagarda, professor d'universitat a Perpinyà, que menèt lo bal de las intervencions e qu'ajustèt sul pic que la jornada èra el, la faciada, mas que representava un trabalh collectiu « e atanben la maire que durant d'annadas e d'annadas » a participat al finançament d'una granda partida de las autoproduccions librescas d'Andriu Lagarda. Es jà una polida fotografia de las dificultats de la debuta de l'occitanisme modèrne ; sèm pas vengut de res, mas d'una volontat de mantunas familhas de portar una idèa d'occitanistas cap al pus grand public, sense politica de subvencions !

O cal dire, lo moment èra important per l'occitanisme, aquel qu'acceptèt la maire, aquel de la dignitat e de las restriccions de familha per o poder pagar, car sense Andriu Lagarda en Miègdia-Pirinèus (al moment que lo regropament de region arriba), lo professorat de l'occitan seriá dins Calandreta o lo sistèma educatiu d'Estat, absent per ajudar a salvar l'occitan tal que l'UNESCO o demanda. La vida occitana seriá sancierament absenta anuèch, al XXIen sègle.

Per onorejar Andriu Lagarda, son venguts de luènh o de prèp, mas èran totes/as contents/tas d'aver un jorn o mantunas annadas costejats l'Andriu Lagarda al país de Carbona, prèp de Tolosa, e pro elonhat de la granda vila per s'i sentir encara en companha bona, Volvestre e Comenge, junts !

Per la primièra taula, son, un, lo lingüista de l'universitat de Tolosa-Miralh, Patric Sauzet e, dos, l'istorian occitan Patrici Pujada, professor d'universitat a Perpinyà, qu'an donat un cort devís, cort mas de qualitat granda.

Patric Sauzet insistiguèt sul pont coërent qu'en Andriu Lagarda a plaçat entre la lenga per la pedagogia e la lenga del pòble, del tresòr d'una lenga praticada (los seus estudis de terrenhs sus las lengas dels parçans sud de Tolosa), a l'assegurança d'una vida modèrna per la lenga del futur (La Palanqueta) ; aital Patric Sauzet assegura qu'en Andriu Lagarda a donat los elements per una reala politica lingüistica per l'occitanisme del XXIen sègle : « occitanista es aquel que dessepara pas la recèrca e sa grafia ». Un occitanista es alara aquel que «de la cultura que se sap sense apréner» o de la cultura que se fabrica al fial de la vida (Bildung), quasiment amassa. A tanben enregistrat dins la lenga, lo lengatge, d'en Andriu Lagarda « una facultat naturala d'anar del local a la prosodia trobadorenca». Cal notar çaquelà, que parier qu'en Andriu Lagarda podèm donar tanben lo defuntat e regretat Marcèu Esquieu en Agenés.

Patrici Pujada faguèt la ligason entre lenga e istòria, e sa debuta ambe lo castèl de Montsegur, dedins los escrits d'en Andriu Lagarda, mai tanben dins la lectura d'un desconegut Jordi Plantaurel (1), ara malastrosament desaparegut dins La Dépêche du Midi. L'Istòria en occitan, en occitan, èra per Patrici Pujada una causa novèla, es vertat que l'Istòria d'Occitània s'escriguèt mai que tot en patois parisenc. E alara quora l'Istòria d'Occitània es en occitan, Patrici Pujada se recòrda en Andriu Lagarda : - dedins los escrits o recuèlhs literaris, - dins las antologias de Comenge o del País d'Òlmes, - dins los collectatges de la memòria, - dins los estudis d'una question istorica, la santa crotz de setembre o las migracions occitanò-catalanas a Carbona.

Per la literatura, la mai polida fotografia es estada donada per doás professoras d'universitat, na Joëlle Ginestet de Tolosa, e na Clara Toureilles de Montpelhièr. O cal plan dire « lo glenat e imaginat» de Tolosa donava las doás paginas de letras sarradas per donar l'òbra d'en Andriu Lagarda, e o donava amb una granda poësia, una granda assegurança de donar l'enveja ; e o podèm assegurar donar a las jovas generacions -pauc presentas dins l'aula- de legir totas l'òbra d'en Andriu Lagarda. Dins «Al temps que te parli », ed. Letras d'Òc (2014), Clara Toreilles faguèt una presentacion de l'interès antropologic e romantic de l'òbra ; de l'occitan rufe, en Andriu Lagarda ne faguèt un tresòr d'una civilizacion desapareguda (2) ambe l'emplec costumièr de la lenga.

[Christian Lagarda, Joëlle Ginestet, Clara Toureille – sobre la pichona fòto]

Al final, coma un fuòc d'artifici anonciat (pel filh Christian Lagarda), Maria-Joana Verny, «granda professora e militanta» (la sola qu'ameritèt tantas elògias, segur endacòm necitas), nos donèt una leiçon de comentaris literaris, una brava leiçon de literatura, vegèt « lo ieu de l'escrit e lo ieu biografic» dins las doás òbras presentadas ; lo regentòt a plan inspirat la militanta de l'ensenhament de Montpelhièr, e lo libre editat en pichona edicion locala, del Gai Saber, l’o a portat una parallèla que me sembla tortuós : « passar d'una pedagogia respectuosa del monde a una pedagogia occitanista» ; l'interrogacion es interessanta e se dèu acompanhar sul pic per una question : « - de qu'es una pedagogia occitanista respectuosa del monde?».

Josiana Bru del CMDT de Tolosa (donc de la region administrativa), un acronim administratiu qu'amaga un ostal de la compilacion antropologica occitana ligada a la cançon, lo raconte popular e la musica, que vos gausi pas dire lo nom real (!), Josiana Bru, en francés, expliquèt sa jòia de trabalhar ambe lo contaire Andriu Lagarda, enregistraments e escrits. Dedins l'Ostal aquel, bastiment II de l'Ostal d'Occitània a Tolosa, s'i parla tanben d'accumular los racontes, en Andriu Lagarda es donc essencial per aquel trabalh unic a Tolosa.

Joan Eygun, umil editor associatiu, s'expliquèt coma passaire de mots, mas un passaire de mots per un autor especial per l'occitan de l'entorn tolzan, «d'un mèstre de paraulas», coma Lengadòc «ne coneguèt ambe Joan Bodon», o encara «Antòni Perbosc». Se podiá dire melhor ? Non. Los libres d'en Andriu Lagarda èran disponibles suls taulets, en companhiá dels libres de l'IEO Aude, al moment de l'aperitiu pagat per la comuna de Carbona arribava.

En parlar de la comuna, sembla que, per èstre «citoyen d'honneur» de la vila, títol creat per el, lo cònsol aguèsse gaitat wikipèdia per listar sonque 20 òbras d'en Andriu Lagarda, soi segur que l'umor de Joëlle Ginestet serà pro grand e del modèl d'en Andriu Lagarda per far seguir sa lista, lista de justament-amb-dificultat-per-claure-sus-doás-paginas, amb linhas picadas sarradas, mas lo cònsol aurà per escotar las intervencions del maitin, èra pas present. I a dins lo mitan politic, una granda ipocrisia sul tèma de la lenga occitana e dels aparaires (veire document junt).

Na Marie-Jeanne Verny a notat l'umor literari d'en Andriu Lagarda, sempre per exemple literari, es amb un gra d'umor que son filh a debutat la matinada per una question: « se cal pausar la question de la traduccion de l'occitan per aquesta matinada?» ; un buf de protestacion a pujat de l'aula pas encara emplenada, èrem a las 9h30 ; sembla que l'umor matinal es causa subtila e de familha, en çò dels Lagarda ; Sempre lo gra de rire del professor d'universitat, en explicar qu'es capable tanben d'o far en d'autras lengas que la francesa o l'occitana.

Sempre per l'umor, cal notar la pancarta comunala qu'establís que l'occitan es per l'activitat anciana de la vila, aital non podrèm listar dins los panèus de la vila una «plaça» Jules Ferry, o quitament una «carrièra» Gambetta ; benlèu que portaràn un jorn lo nom d'en Andriu Lagarda, e – per l'umor necite en politica- zo faràn SONQUE en occitan, quí sap dincal gra d'umor lo sistèma politic francés podrà elevar la lenga occitana ?

En Andriu Lagarda l'a suportat tantas annadas ambe un gra d'umor indispensable. Mas es estat talament productiu que segur lo personal politic l’a pas remarcat al nivèl que cal.

1. Lo jornal local, malgrat d'èstre pendent annadas, lo bilhet de Jordi Plantaurel, faguèt pas una linha d'anóncia sus aquesta reünion de Carbona.

2. Mai o mens çò que se pensa a Carbona a prepaus de l'occitan, una civilizacion desapareguda, vist lo biais de donar la signaletica dins la vila que barra la val de Garona dempuèi sègles.

-°-

Se cal pausar la question çaquelà, es pro present l’occitan dins la vila ?

Me soi sempre demandat perqué un panèu en occitan isolat se la politica es pas de rendre TOTA LA VISIBILITAT E DIGNITAT a la lenga occitana, e pertot ?

Quina es la diferéncia entre compassion politica o lingüistica e volontat politica reala ? Carbona dona un autre exemple. Notacion del professor, seriós e que respecta la dignitat occitana, signaletica a Carbona, pòt far bravament melhor.

Santetat coloniala de l’Estat francés

La santetat coloniala de l’Estat francés passa plan en diplomacia, sobretot en Africa, lo continent-jardin (sense aiga) de l’Estat republican francés, e del seu mercat d’expansion. La diplomacia francesa es çò que còsta lo mai a l’Estat, donc als Occitans tanben… alara que la podriam partajar se lo prjecte èra de federar las iniciativas politicas al nivèls europèus, ambe los Estats que se ne senton capables… mas, alavètz, pas brica per organizar la diplomacia coma una arma economica per gastar l’environament de la planèta.

Dempuèi que l’expansion republicana francesa s’es francament arrestada, annada 1960, lo mercat mondializat ambé las colors francesas a degut cambiar d’estratègia, lo colonialisme fabrica entrepresas d’exportacion ont lo politic decidís la politica de desvolopament, per exemple lo nuclear.

Avètz segurament entendut parlar de l’independéncia politica que portava lo nuclear, civil o militar, aital coma «independéncia» portava la dependéncia a la primièra sorga de mineral pel nuclear, sorga que se transpòrta via Narbona, dempuèi …. un Estat qu’es tot levat segur per l’aprovisionament. Mas l’istòria la sabètz, qué ne fasètz dempuèi que sabètz que UDI-UMPSF-PRG-FN son d’accòrd sul subjecte ?

Donc l’Estat francés que fabrica lo dangièr nuclear e aquela industria militara o civila, es forçat de se portar «simpatic» ambe los novèls poders politics en plaça, e fabrica pas democracias !

Dins un twit, piulet-messatge per twitter, fialat social plan conegut, l’Observatoire du Nucléaire (associacion ciutadana de Bordèu-Blaia) se regaudís que l’informacion donèsse de jòia a la redaccion del Canard Enchaîné.

La justícia francesa a reconegut l’estratègia francesa, los poders republicans franceses, dins l’afar AREVA-President del Niger. E l’associacion ciutadana s’es vista reconeguda dins lo fondament de son argumentacion, es un grèu problèma pels actes de la tecnocracia francesa qu’es al cap d’AREVA, aital desqualificada, se o caliá far encara (?).

Dementre tot aiçò, la mina del Niger polluís l’environament al Niger, e castiga la sentat de los que i trabalhan e dels pòbles al entorn que ne recebon pas lo revengut correcte… Lo nuclear polluís, o cal pas oblidar, e bravament abans de petat, modèl Three Miles Island, Tchòrnobil o Fukushima-Daïchi.

La sentat en potencial colonial republican francés sembla èstre sotalinhat per la justícia, coma bona donc pel malastre dels pòbles que l’an de suportar (sense res ne dire), mas tanben pels comptes de la societat AREVA que dirigida pels tecnocratas formats ddedins lo mercat-Estat-nacion francés, que lo nuclear es coma Bernadeta a Lorda, essencial per la dignitat nacionalista d’expansion parisenca, l’entrepresa donc se deurà tornar capitalizar perqué las despensas (aquí «contribution», que lo francés es subtil !), las despensas explícan son estadas mai grandas que …. lo capital ; donc se dèu parlar de falhida sancièra de la filiara francesa del nuclear, e pel moment a pas encara petat !

La falhida es tanben deguda a l’EPR, que, fabricat en Finlanda per lo vendre melhor e nostrar las capacitats tecnicas (mas pas comercialas, segur), la direccion de l’AREVA n’a fabricat un becut financièr e accionarial que costarà a totes los ciutadans, e notadament als Occitans, mas las centralas «françaises» an pas encara petat, per astre, «elles sont sure !» nos díson.

Tot aiçò fabrica una confirmacion, es lo sistèma bonapartista francés, que, a totes los nivèls d’una organizacion umana modèrna, es una dangièr pels pòbles, per Occitània tot parier.

Occitània es concernida ? Òc, non ?

Pensatz qu’i a securitat nucleara quora i a falhida, ambe TOPCO (Fuckushima Daïchi) i aviá pas falhida economica, mas i aguèt l’accident nuclear ambe un tsunami ges mesurable !

-°-

Complement pel finançament ….

Tolosa, l’antifranquisme en França

Es una debuta per la literatura francesa, de ne parlar.

Tres militants d’esquèrra, directament ligat a una filhiacion de «républicains espagnols» se son amassats per escolhir las darrièras paraulas d’esquèrra sul tèma ; èriam dins una conferéncia a l’Ostal d’Occitània dijòus passat. S’es parlat durant una ora e mièja en francés de l’antifranquisme vist dempuèi la perspectiva tolzana, e dins los papièrs de l’esquèrra antifranquista.

La professora Annie Rieu, occitanista e organizatriça de la partida occitana de la pujada de Salau, ne faguèt un resson cultural, pron interessant. Pendent la conferéncia Annie Rieu assegura que prepararà un trabalh conferencial en lenga occitana, que sembla –sembla- mestrejar mens.

La valorizacion de las populacions forçadas de partir e aquelas qu’i son damoradas, pausa qu’i aviá grands escambis dels dos latz dels Pirinèus ; aital Tolosa èra una clau politica importanta. Tolosa n’èra la clau perqué èra una basa de recepcion prèp dels Pirinèus e de logistica (espitals, escòlas, teatres e centres culturals, librariás, luòc de formacion, universitat, etc.) ; aquò de 1939 dinca 1975. « Tolosa n’èra la reala capitala» explícan los conferencièrs de l’Otal d’Occitània, dijòus de ser.

La tresena generacion del pòstfranquisme en espanha, Catalonha, e Eurskadi es viva, benlèu mai aluzerpida qu’abans. Mas l’òbra de recòrds en França es pauc trabalhada pels universitaris e çaquelà an influenciat grandament lo foncionament democratic de l’Estat francés.

Lo trabalh es, vist de las doás perspectivas, es interessantas, sobretot per un lectorat de lenga francesa, qu’es estat abandonat sul tèma.

Mas es clar que l’òbra damora de perseguir sus tres o quatre cantons importants : – la vision politica mai larga (EAJ, ERC, los partits de dreita espanhòla), – la partida catalana e basca (politic, cultural e economic) e los resons actuals (lo GAL), – los pòst-franquismes d’ara en França e Espanha, – quin resson dins las populacions occitanas e quines recòrds antropologics pòdon èstre estudiats.

Collòqui del 4 d’abrial a Tolosa

Aprèp Narbona, una organizacion País Nòstre, sul tèma simplàs del nom que cal donar a la novèla region administrativa francesa, Convergéncia Occitana se prepausèt d’organizar a Tolosa, un collòqui per agrandir lo subjecte, un gròs subjecte e que tòca a la novèla ciutadanetat francesa dins aquela novèla region sense nom : aital al debat seràn lo nom, la capitala, lo contengut de la novèla region e dels poders dits regionals.

De cap manièra, ni a Narbona, ni a Tolosa, se tracta de «reunificacion del Lengadòc» ; la persona qu’escriu aquò sap pas que las regions administrativas reialas èran simplament zònas fiscalas e que lo «Lengadòc» èra pas mai qu’una zòna fiscala qu’emplenava qu’una pichona partida de la region administrativa francesa novèla.

La primièra partida de la jornada justament assajarà d’esclarir aiçò de las sapienças sul tèma. E aital lo debat podrà sanitosament debutar.

Puèi se tracta pas de fabricar una novèla region ambe los noms de l’ancian regime ; me sembla que mantunes sovenirs son encara al cap. Roergue, Carcin, Armanhac, Bigòrra e Comtat de Fois, amai Catalonha sanccionada pel tractat dels Pirinèus ne faguèron jamai partit, lor a costat caríssim!

Puèi se tracta pas de fabricar una region dialectalament etnica ! Senon 15 km abans Nimes cal sortir la zòna provençala e es pas tot lo departament de Gard ! Senon l’Agenés al nòrd de Garona demandariá lo restacament !!

Non, cal èstre seriós, al delai del romantisme politic o poetic, sèm pas a bastir una farlabica tal que França nos voldriá installar. Sèm plan a donar de contengut a una novèla region tal que París, lo legislatiu parisenc e los «representants» creators de la lei parisenca, nos l’an imposat. Es lor dreit constitucional, o cal pas negar. E coma sèm ciutadans legals, ne volèm parlar, perqué tocarà lèu l’economia e lo social regional.

Cal donc trobar un nom a una region de l’Estat francés que reberta plan l’identitat economica e politica de la novèla region administrativa francesa.

Lo debat es dubèrt a totes e totas, de Perpinyà a 15 km aprèp Nimes, de Solhac a las pòrtas d’Andòrra, del lindal bearnés en Bigòrra dinca Seta, de Condom dinca Font Romeu, etc. E se trapa que Tolosa vòl pagar una organizacion ciutadana per aquel debat ; sembla que serà enregistrat en vídeo. Es pas un debat OFICIAL de las institucions de la decentralizacion, es un debat que serà ciutadan, segon çò qu’ai puscut entendre dels organizators tolzans.

Ieu i serai e vos encontrarai benlèu.

Nacionalisme francés a l’escòla, Tolosa !

Es pietadós de veire publicitat pel mes de la poesia a Tolosa qu’oblida l’occitan e assimila clarament l’ensenhament en francés al netejament lingüistic, a un nacionalisme lingüistic d’expansion, lo pietadós es que Tisseo i participa ! Assimila aiçò a LA CULTURE, Kuulturéééé.

Lo panèu de promocion escolària dona la pròva del problèma educatiu francés, es un acte de nacionalisme d’expansiuon dedins l’educacion.

Sobre aquel panèu, tot es en francés ; un panèu qu’agradarà al FN ! O a los que nos vòlon far creire qu’en Occitània, viure SONQUE en francés es :

Lo document d’illustracion aquel es del PSf e PRG. D’un candidat qu’es vengut nos far plaser, coma una clientèla de vòt, un jorn de debat oprganizat per la Concergéncia Occitana. Ai escrit un bilhet, jà sul tèma.

Lo «Donar del sens al viure amassa» es clarament designat coma un acte de nacionalisme lingüistic, un acte constitucional, un acte de netejament lingüistic. Car se pensa, lo viure amassa se farà SONQUE en francés, e un acte de nacionalisme d’expansion, car en Occitània, l’occitan es oblidat, que fosquèsse per la poesia dels trobadors o del primièr prèmi Nabel de literatura de l’Estat, Frederic Mistral. L’ignorança es lo «viure amassa», pregat per far votar per els.

Lo problèma lo dona la majoritat del personal de l’Éducation Nationale que fabrica de nacionalisme lingüistic de cada jorn, e de còp coma la pròsa de Mèstre Jourdain s’en dona pas lo compte. La majoritat del personal de l’Éducation Nationale de Tolosa es membre actiu del personal del sistèma nacionalista francés d’ensnehament, l’ensenhament de l’ignorança a Tolosa, e pertot en Occitània.

La publicitat dels enfants de las escòlas pròva clarament que l’ensenhament es pas brica sufisent, o alara tot simplament per votar FN, PSf, PRG, UMP, UDI, FdG,  enfin totes los partits nacionalistas franceses. Es de netejament lingüistic qu’acaba en netejament ideologic, es França d’anuèch al XXIen sègle, l’ignorança establit en diplòma.

Quina vergonha :

Soi disponible per totes las ignoranças per explicar clarament, dignament e precisament perqué l’occitan es pas una lenga regionala.

Dos CDs de Los Pagalhós

Fa unes moments, ai crompat un CD de Los Pagalhós a un moment d’una serada de solidaritat que Los Pagalhós an donat a Pau, al Casino Barrière ; lo CD crompat èra aquel de las cançons d’aubèrga. Arribat a Tolosa, per una fèsta de la gastronomia française los organizadors an donat dins la musica bretona e la cançon anglesa ! Me soi sentit forçat de donat a l’elegit tolzan dels botiguièrs e restaurators, lo CD de Los Pagalhós qu’aviái crompat. Dempuèi, ai pas agut lo CD en man e l’ai pas escotat ; ara, o regreti plan de non l’aver escotat. Los elegits an la costuma de present aital, sense dire res en retorn (?).

E sabi pas se Tolosa, ambe aquela ajuda farà de progrès en promocion de la gastronomia tolzana… Monsur Bolzan me o serà benlèu explicar un jorn (?), e sabi qu’a lo CD en man de la canta d’aubèrga e que segur li a agradat, lo «beròi auselon» que passava per li portar la sana critica.

La chança qu’ai, es qu’ai d’amics, e d’amigas ; Los Pagalhós m’an mandat aquel CD e l’an acompanhat del collector.

Quora se fabrica de pedagogia en cantar, se cal adreiçar a Los Pagalhós, e o fan dempuèi trenta annadas, perdon –lo temps passa- quaranta annadas ; fan quaranta annadas que fan la pròva d’un professionalisme bèl ; els sábon lo camin per obténer la dignitat occitana, la canta es un mejan d’expression bèl, especialament en Bearn (mas pas sonque, veirèm).

E cal tornar a la serada, qu’aquela nuèit ai entrevistat Alain Abadie, que l’entrevista la podètz fintar en vídeo sus aquel blòg, a la colomna d’esquèrra.

Mas ara soi a escotar lo collector, QUIN PLASER ! I son grands sovenirs, evident, tristum, joiós Bearn, vida occitana, la vida en cançon d’un país ; son vint-e-cinc cançons, d’unas ditas tradicionalas e d’autras modèrnas. Nos dona pas sonque l’enveja de marcha, nos dona l’enveja de cantar, quand una nacion canta es jà una victòria, la victòria del «Vielh Siset» revirat per Gilabert Nariòo, mas lo tristum d’una cançon dita tradicionala e que trapa aquí, un vam especial, e las lagrimas se senton forçadas de sortir, o aquel cant del XVIIIen sègle que valoriza lo joiós del vin de Juranson mas pas sonque, o del meteis sègle la nostalgia d’un Priat que canta la joenessa idealizada (encara d’actualitat), o lo vam dels cocuths, o …. etc.

Es un collector (25 cançons de Bearn) qu’amerita, d’èstre dins totes los caps dels amics, e de las amigas d’Occitània.

Se coneis jà la qualitat dels concèrts de Los Pagalhós, se sap l’engatjament per la lenga occitana, se sap l’engatjament per la dignitat occitana, en periòde electorala coma fòra ; es pietat que lo grope sortiguèsse pas pro de Bearn, son totes pofessionals de mestièrs desparier, mas an fabricat una òbra granda qu’amerita l’exportacion ; son estats en Quebèc, plan recebuts (me remembri), ailà benlèu melhor qu’en Occitània ; rarament a Barcelona, Lisboa, Marselha, Genève, Lyon, Milan, Franckfòrt, Brussèllas, o Estrasborg ; es plan domatge. benlèu unes «beròis matiaus», quí sap ?

Fe n’ei pas esperar

Fe n’ei pas saunejar

Fe qu’ei penosa luta entà uei entà doman

Fe qu’ei un còp de hauç

Fe qu’ei dar la man […]

(traduccion Gilabert Nariòo)

Dins las mans ai lo CD de las cantas d’aubèrga, cantas de Bearn adobadas per Los Pagalhós. Car malgrat tot en quaranta annadas, la mòde del milhòc es pas dintrada sus las taulas ; la cosina occitana resista !

E la resisténcia a debutat al moment de l’arribada dels Francs ! (e l’abandon del reialme de Navarra pel traïdor Enric III de Navarra).  Dins la canta de Los Pagalhós i son tanben istòrias, e politicas, sentiments, sense que dins la canta d’aubèrga. La garbura es l’olha aranesa, mas son totas doás joiosas, e tocadas d’una èime politic que la canta non amaga bric.

Las gojatas de Perpinhan (Perpinyà) son encontradas e jà una metafòra per passejar dinca las idèas de Barcelona, mas se passan per Tolosa, tanben, la toloseta non podrà èstre que pichon còsta Barcelona. Mas lo grope a tanben popularizat en occitan las cantas d’en Lluís Llach, gràcia a las traduccion d’en Gilabert Nariòo.

Anè sense curat, vos cal escotar los dos CDs, sense tardar, lo mai aviat possible, e lo mai aviat possible los far venir en çò vòstre, car en viu son vius e benlèu mai, seràn pas en numerics, seràn vius, vivents e encara mai engatjadors, del compromís  modèl del grand sud dinca Guardamar.

-°-

La tortura “democratica” francesa o russa

La tortura es un acte democratic, abans 1962, dedins la santa République française, o cal pas oblidar. Jean-Marie Le Pen ne podriá parlar, el qu’es estat militar abans 1962 e qu’a costejat mantunes militars de grade superior e qu’an ordenat la tortura republicana francesa. El que sap de quina manièra un Parlament francés podrà finançar las equipas partesanas e los mèdias de la manipulacion politica.

Lo modèl francés d’abans 1962, es lo modèl rus d’ara ? L’actualitat explica que òc. Sembla que lo modèl fosquèsse aquel del sistèma imperialista, totes los sistèmas imperialistas, pauc impòrta l’ideologia de basa.

La tortura per donar la rason al poder en plaça es democratic en Rússia ? La justícia podrà trabalhar de quina manièra, alara ? Se pòs pensar democracia quora la tortura es un mejan de saber ? Comprèni grandament lo pòble d'Ucraïna qu'an paur d'aqueste vesin, e tanben los pòbles baltics. La Lituània costeja aquò, cada jorn, la caserna la mai prèp de l’Union Europèa e russa, aquela qu’estima la tortura per aver confessions per la «justícia» seuna.

Çò qu'entendi mal, son los sostens nacionalistas franceses, benlèu qu'an paur d'una Ucraïna independenta, realament, e que lo dreit a pas mestièr de tortura per far passar la justícia, lo dreit per totes/as ? Aviá jà un problèma ambe l’independéncia dels Estats baltes, coma an paur de l’independéncia de Catalonha (sense violéncia) e Euskadi (lo GAL ajudat pel poder jospinian, cal pas oblidar).

Dins la colonia d’Argèria (abans 1962), la tortura èra un acte normal per l’armada francesa ; avèm cambiat de sègle ? Ne soi pas talament segur. Los ciutadans de l’Estat francés an paur que lo modèl de la tortura per donar de «justícia» fosquèsse reviscolat en fRança.

Se cal recordar, tanben, que lo PC francés refusèt de declarar solidari ambe lo PC Argerian durant la dita «guèrra d’Argèria», e qu’èra simplament la guèrra de fin del colonialisme francés, sant e republican. Èra una guèrra que refusava l’independéncia a una partida sanctificada de l’Estat francés, de Dunkirk (Flandras, departament francés d’ara, coma Maiòta en Africa al sègle XXIen) dinca Tamaraset (Argèria d’anuèch) ; sembla grandament a la granda Rússia prezada per una politica ortodòxa russa actuala.

Se cal recordar de mantunes actes recents a Besièrs, dins una comuna que lo cònsol se declara simplament cònsol de co-aligason politica e donc pas del FN, mas que decidís de cambiar lo nom d’una carrièra del 19 de març 1962 per un nom d’un ancian de l’OAS, es de dire la milícia que considerava coma l’apartheid republican francés (e òc aiçò èra constitucional francés en 1961) coma element de la «democracia» que volián. L’OAS sembla aver filhs a Donesc dins l’Oèst de l’Ucraïna o en Crimèa que l’anexion es estada programada pel poder actual rus.

E alara quora candidats d’un grope politic sostenon los que son estats en mans de la tortura militara francesa en Argèria, se podrà melhor entendre las resisténcias a veire candidats del FN, o de la MBM.

Cal tanben notar que lo FN, que trapa pas bancas francesas –coma la majoritat de las entrepresas pichonas de l’Estat- a trobat ajuda financièra en Rússia, Estat que se dona federal ara, e qu’anexa coma Napoleon III anexava Savòia o la Comtea de Nissa en 1860, e que se donava, pro recentament, d’URSS abans la caiguda del mur.

Oblidèm pas, los departaments Argèria devon suportar la tortura republicana francesa dempuèi 1830, Savòia e Comtea de Niça èra pas annexada…. La migracion dels pès nègres èra ligat a una politica de paur establida per las milícias francesas e ajudat per un extremisme politic musulman dins los departaments franceses d’Argèria que devendràn l’Estat Argerian que sabèm e que l’integrisme es encara viu, fòra e dedins l’Estat contra los Kabils per exemple.

Quin tipe de tortura es l’annexion sense volontats dels pòbles ? Quin tipe de tortura es aflaquir los pòbles qu’an lengas mesprezadas, per lor imposar una identitat faussa e republicana (modèl francés), e una lenga forana e unica ? Quin tipe de tortura es donar una pensada politica que nega als pòbles despertats lo dreit d’èstre liures e independent amb un Estat ?

Ont son las signaturas pel Dreit a l’autodeterminacion dels pòbles dins la Carta de l’ONU de 1947 ?

La coeréncia politica francesa e russa existirà un jorn ? O avèm aquí una tortura ideologica de sempre ?

Sempre supòrta Occitània, e a diverses nivèls.

-°-

Uèit franceses desapareisson dins un accident d’elicòpter en Argentina. es un drama nacional. Cinc bretons desapareisson dins un naufragi en Mar Celtica ….

E en campanha electorala, l’audiovisual de la decentralizacion non sap pas çò que dreit de responsa vòl dire (veire tanben bilhet en seguida suls mèdias franceses). #CSA #France3 #TelevisionFrançaise

TF1, catastròfa industriala audiovisuala

TF1, Television Francesa una per primièra catastròfa industriala audiovisuala francesa.

D’una catastròfa en Argentina, per una produccion audiovisuala, de qué ne podèm donar coma conclusion ? Se critica fòrça TF1, sovent, e sempre aumenta lo nombre de tele-espectators ! Se critica fòrça lo FN, e se vòta sempre de mai en mai per el. Quin es lo problèma ? Senon aquel pòble de monardalhas que son a criticar fòrça mas que ne tíran pas las consequéncias politicas.

La Téléréalité deuriá èstre interdita a la television francesa. S’espèra encara una television occitana de vertat.

TF1 es la television que capta lo maxímum d’audiéncia a l’Estat francés ; es un element de la politica industriala audiovisuala francesa que se concentra en dos elements : – la fauta d’idèas originalas per la produccion e – la concentracion parisenca. L’un dels fenomèns es plan segur ligat a l’autre… qual arriba primièr ?

E quora d’unes sábon pas de qu’es aquela concentracion de la produccion industriala francesa, i a una mapa de la fiscalitat francesa que rensenha plan sul problèma :

Quora se gaita ARTE-TV, que la direccion es a Estrasborg, non podèm veire que l’imaginacion es mai granda qu’a France 5, o quitament TF1, o W9-M6, etc. Tot parier per l’informacion val melhor gaitar EuroNews qu’es a Lyon que non pas las cadenas francesas e parisencas.

E cada reforma televisuala francesa fabrica pas productors regionals de television, nimai una informacion locala-francesa e internacionala pensada en region “decentralizada”, mas tota las reforma an programat una eliminacion de la creacion que se vòl regionala ; la cauma o grèva recenta a France 3 contra France 2 ne dona un exemple confirmatiu.

Lo CSA es un grèu problèma sul sicut. Quí critica lo CSA quora refusa una reala television regionala de difusar ont vòl ?

La fauta d’imaginacion fabrica la Téléréalité dins las pampas del monde argentin, del grand Sud, donc. Los que gaitan TF1 fabrícan aquela fauta d’imaginacion. Donc son mai o mens los responsables de la mòrt dels esportius franceses dins un accident d’elicòpter en Argentina.

Lo tractament de l’informacion pels mèdias parisencs díson plan tanben de quina manièra se mespreza los Argentins mòrts dins aquel accident.

-°-

Los afidats televisuals franceses son sovent passats pel motle militarista abans de dintrar a la television… Es grandament pietadós per la creativitat audiovisuala francesa e la libertat d’aver mèdias en lenga occitana.

Grafia toponimica e problemica francesa

La toponimia francesa imposa la lenga unica, e donc la toponimia es sistematicament tripla dins l’Estat de la lenga d’impèri, lo patois parisenc. Los parisencs s’en trúfan, car son los mèstres, mas pel torisme europèu es un problèma que li costarà.

Un afar dona un lum excepcional per establir una novèla toponimia modèrna dins l’Estat francés ; l’IGN auriá de ne téner compte, una reforma es alara necita, urgentament quora lo GPS dona la direccion als transpòrts per carris europèus, mas pas sonque.

L’argumentacion per una toponimia correctament ortografiada en occitan per Occitània, o en arpitan per Savòia, s’enriquís d’un fait d’actualitat, me sembla grandir en bon sens, bona via pel futur.

Car aquel afar del bus belga, es pas simplament una istòria belga, es la confirmacion que la grafia francesa en Occitània pausa real problèma d’una pensada localista que se pensa pro sufisenta per 100 km al entorn, mas qu’oblida l’ensemble latin. La grafia francesa explica pas lo país, confirma lo colonialisme lingüistic francés, l’article 2 imposat en 1992.

L’installacion de panèus en occitan es pas simplament un fait d’identitarisme, es una grafia occitana que cal restablir, per rason gaire estudiada, lo GPS emplegat per un grope de toristas forans.

Es donc una grafia que pausa problèma al nivèl europèu, pels toristas que vòlon s’orientar en fRança. La grafia francesa per una toponimia d’unes païsses de lengas occitana e arpitana, es una grafia coloniala, mai tanben un problèma de còst dels desplaçaments quora l’engana es potenciala.

Campanha electorala a Tolosa

Pauc de reünions publicas se son debanadas al entorn de l’occitan e de l’establiment d’una politica per l’occitan.

Convergéncia occitana, regropament de las associacions e gestionari de l’Ostal d’Occitània, coma actor imparcial tolzan, convidava los «partits republicans» per respôndre en public a las questions mandadas.

L’occitanisme tolzan èra present en fòrça de Calandreta a l’Universitat, en passar per totas las associacions de formacion e d’ensenhament pels adultes, o las associacions de filosofia occitana.

La question èra pausa al Conselh General de Nauta-Garona (Comenge, Barossa e País Tolzan, Lauragués comprès) : perqué la politica per l’occitan –lenga en dangièr de mòrt- es pas seriosament installada a Tolosa, alara que l’es en Bigòrra, Armanhac (Gèrs), o Tarn ? La question es estada mandada abans lo debat, e sembla que la transmission del document èra pas importanta dedins lo PSf-PRG e sa campanha electorala.

Aprèp aver daissat de costat a lagrima dels locutors escotat dins las familhas dels candidats, sempre per indicar que son d’Occitània (coma se un Japonés de ciutadanetat francesa podriá pas desvolopar una politica per l’occitan a Tolosa), se parlèt de l’istoric maissant per la politica per l’occitan al Conselh General. Mas al delai, se sembla que l’urgéncia es transformada en promessas electoralas, promessas que seràn escritas e publicadas per Convergéncia Occitana dins mantunes jorns.

Convergéncia Occitana empleguèt l’aula de Frederic Mistral per installar lo debat.

Una de las mieunas conclusions es que lo sistèma actual rendut complèxe pel sistèma de la decentralizacion, dona una ineficacetat lingüistica, aflaquís una visibilitat occitana, una abséncia que se transforma en problèma economic quora se gaita lo vresin aranés ; a un moment que lo elegits de Liushon fan publicitat en espanhòl dins las revistas gratuïta d’Aran e en lenga catalana, podèm dire que l’inconeguda tèrra occitana d’Aran dona pas l’enveja a-n aqueles elegits d’anar veire coma se fabrica una escòla quintalingüistica e que fonciona melhor que las santa escòla dita République française (!).

La reünion ajudèt tanben los candidats de se far veire, e mesurar aital de quina manièra las novèlas còlhas faràn melhor que l’anciana, mas sobretot arrestarà la destruccion lingüistica politica e volguda per l’anciana equipa. Lo candidat tolzan, Sergi Soula, de la vièlha equipa, es sempre estat dins la nostalgia alara que l’aula èra dins l’avenidor ; çaquelà per astre, lo secretari federal dels socialistas a d’experéncias a donar sul tèma, expériéncias positivas, per el, e per Santa Gabèla, la tèrra per l’occitan i sembla bona ! Son intervencion es estada plan venguda donc.

L’UMP-UDI a mandat en Patrick Lasseube, plan conegut e mandat per aiçò far. Sa co-listària a degut aprendre fòrça ! Mas parlèt pas a l’estrada, e benlèu val melhor per entendre compassion lingüistica que confinariá a una visita en çò d’un psiquològue lingüistic. D’en Patrick Lasseube, avèm agut un polit discors determinat coma « un contengut portat per totes los candidats UMP-UDI 31 sul tèma» confirmèt  (per explicar que l’autre camp, totes an pas en vision aquela que els pòrtan); las promessas son sempre polidetas fòra del poder, lo Patrick Lasseube i donèt una credibilitat, per la sieuna granda experiéncia occitanista.

La jovença e la nostalgia del candidat tolzan per EELV, etudiant de dreit a Tolosa, es estada tanben una polida afica, mas li caldrà apréner que l’administracion francesa de la decentralizacion, lo saurà passejar … per non pas aver sa volontat politica aplicada ; li caldrà saber qu’es mai aisit per un professor de dreit d’apréner lo portugués per anar trabalhar en Mozambica que non pas l’occitan per saber que l’occitan es estada la primièra lenga del dreit dedins l’Estat francés, reial o republican. La sieuna intervencion se limitèt a las questions pausadas, ges de nostalgia, tot dins l’eficacetat.

Es clar qu’aquel tipe de reünion a mestièr d’èstre multiplicada, decentralizada, en Lauragués, Barossa, Comenge, Corserans e çò que fabrica lo Comtat de Foish, amai del Carcin sancièr.

La Convergéncia Occitana a Tolosa jòga son ròtle tolzan, mas es pas pro fòrta per anar mai luènh e poder mediatizar totes aqueles debats.

-°-

De notar sul vòstra agènda.

Economia circulara o aparenças jacobinas

O sabètz benlèu pas, mas las eleccions seràn departamentalas en fin de març 2015, un pauc agresta çaquelà e vist l’actualitat. Coma sempre dempuèi la creacion de la cinquena republica, lo jacobinisme se trufa dels electors e de las electriças, e lo sistèma politic se dèu adobar de tot aiçò, sobretot en Occitània.

Mas la tecnocracia jacobina francesa velha a la faciada «democratica», e la velhada es «constitucionala» que díson.

La tecnocracia politica francesa es pas l'actor de faciada de las candidaturas de las campanhas electoralas de la decentralizacion, e çaquelà podèm veire -quora la coneissèm un pauc- la podèm veire darrièr, darrièr l'UMP-MoDem-CPNT-UDI-PSf-PRG-FN-PdG-PCf-MBD ; la lista es longa mas l'elector basic s'i reconeis sonque per las personas que passan a la television parisenca ; çaquelà avèm aqueí l'actor basic del sistèma, sense el seriam «sense contengut», fasèm coma s'èriam plan al delai dels programas volguts pels militants, ciutadans qu'an çaquelà un grèu problèma basat sus la virtuala foncion de las idèas politicas fàcia a la realitat del terrenh qu'en general sábon pas mesurar per la curar ; ont tot aiçò se vei melhor ? Suls documents de la propaganda electorala, que son çaquelà amb de mens en mens de contengut o quora a Tolosa an oblidat las etiquetas politicas costumièras.

Per fauta de coneisséncia politica, per abandon de la sapiença de la causa politica, per las leis sul finançament de las campanhas electoralas, la santa République française a destrusit los documents dits de propaganda, volontariament, los maissants esperits politics pensaràn; los documents recebuts lo 2 de març 2015 per saber los vòts politics de programar per la fin de març, son d'una granda fauta, per pas dire gap, de contengut politic ; cal dire tanben que un cò elegit, los nòstres candidats auràn de mal per far cambiar la via del navira administratiu general, aquel quitament pichon, que fabrica una gestion del social e de las rotas ; es a la talvera que la gestion se podrà fargar ; lo departament, malgrat d'èstre prezat pels bonapartistas e regionalistas d'expansion parisenca o departamentalista, a pas grand poder politic.

Aital podèm preveire una granda abstencion, e la sapitèrna desillusion occitana … L'abstencion granda farà melhor votar los militants qu'an l'impression que cambiaràn lo monde en votar.

Alara coma dels tempses reials, abans 1789, o pendent la restauracion o lo bonapartisme florissent, e l'aparença reiala que se mostrava sul lindal de las glèisas o del temple (se fasiá pauc al lindal de las mosquèas o de las sinagògues vist que la delegacion del poder reial èra de dieu, aquel de Roma, e per las causidas papistas o ecclesialas), donc l'aparença èra la primièra causa per establir la fisença, l'aparença ; alara los castèls èran aital pron polits e glorificadors, la faciada èra l'objecte politic que fabricava una reputacion …. politica de supausar respectar «lo pòble» (lo singular es jamai abandonat en cambiar de regime) ; los documents de propaganda son alara fabricats dins la meteissa amira, per manténer la faciada, e la glòria del candidat republican (dos partits de l'alternança administrativament organízan lo bal de las ipocrisias republicanas), los castèls son pus de pèiras, son de papièrs, s'envòlan ambe lo vent d'Atlantic, quora son pas pegats las nuèits longas dels militants suls panèus dits electorals.

Tanben, la campanha electorala locala fauta de pluralitat dels mèdias per mantunas rasons ; la primièra es novèla dimension rurala de la circonscripcion, granda car pauc de votants en mitan rural ; s'es acabat lo temps qu'èra possible de far lo torn del canton en 10 jorns abans lo primièr vòt ; la circonscripcion es pas la basa naturala pels mèdias privats finançats per la publicitat, lo mèdia public s'en interessa gaire (perqué los elegits del passat s'en son gaire interessats, los mèdias occitans per totes, quí i pensa?) ; - los qu'i son, pòdon pas mestrejar l'organizacion del debat (temps, mejans dinerièr, contengut atractiu, o simplament competéncia en sciéncias politicas e organizacion complèxe de la santa République française e sa critica) ; - car lo public coneis pas tanpauc las institucions que los candidats seràn supausats governar, la tecnocracia es sovent mai fòrta … ; - a la finala serà los mèdias papièrs que donaràn las paginas especialas eleccions, e que faràn segur lo melhor trabalh d'encontre mas pas de debat, lo debat i es gaire que dins lo setmanièr que donan las letras filtradas dels lectors, sonque lo dimenge.

Dins un recanton de l'Agenés, ai causit de vos presentar tres documents :

1 / la dreita liberala, que de liura tòca pas gaire que lo jacobnisme liurament... e de còps lo sistèma financièr local, coma autre-òps los òbles.

2 / l'esquèrra liberala, que de liura òca pas gaire que lo conservatisme del sistèma jacobin, sense pensada politica reala pel parçan occitan.

3 / la lista alter-indentitària – que presenta los mejans d'un regionalisme qu'es pas parisenc. e farai un bilhet especial per comentar lo contengut pro ric del document mençonat.

4 / la lista amarinada amb un regionalisme d'expansion parisenc e tricolorat que serà gaire assumit, escondut de vertat darrièr las colors de la bandièra. « Los ramparts pels josius franceses » dèu èstre lo programa per las departamentalas 2015 ? Lo 2 de març, cap document son estats recebut, mas sabèm jà un fum de causas a travèrs los comunicats de pemsa ; son per l’irrigacion qu’a aroïnat mantunes agricultors qu’an gausat investir per produsir mai, … mais lo prètz a baissat ! Lo FN-Coordination-Rurale es l’engana agricòla a la pòrta. E çaquelà mai d’un païsan votaràn per el entre Òlt e Garona, en País de Sèrras, en tèrra de solidaritat.

«Parole au territoire», es lo títol d'un papièr de la dreita liberala, es vertat que ieu me soi sempre questionat de saber quin territòri podiá parlar en temps de liberalisme economic o pas... O tòrni questionar : sabètz de quina manièra un territòri parla ? Dins quina lenga tecnocratica ? Lo títol me sembla poëtic, pron sembla-tradicion politica jacobina e nobliliària, que demanda als ciutadans de daissar «parlar lo territòri», quina «societat civila» parla al nom del territòri ? Es un pauc coma a Lorda quora la vèrja Maria parla a Bernadeta o al revèrs ? Sembla tot aquò plan destimborlant. L'interès del document es çaquelà geografic ; dona la dimension de la zòna d'eleccion, e fabrica un país de Sèrras que viu de Òlt a Garona, o al revèrs. Lo territòri aquel sembla una invencion prefectorala, sus un viscut d'un tecnocrata, e se lo militant qu'a ajudat a lo fargar èra tanben un tecnocrata-militant ? Es una invencion novèla del poder jacobin per un sistèma electoral novèl sonat «Départementales 2015». Un sistèma jacobin que refusa de jogar a la proporcionala per eleccions sense gaire d'interès per la populacion, important per l'administracion que governa la decentralizacion. Es un sistèma que frena la paraula justament, e l'expression d'una diversitat politica, coma sempre en sistèma jacobin d'eleccions.

L'enèrgia la vòlon gardar, conservar dins lo papièr de propaganda de l'esquèrra liberala ; es la «majorité départementale», ambe quasiment lo meteis contengut que los precedents. Res es indicat tanpauc de la politica que vòlon fargar, s'es possible : mas èran en plaça, donc la podèm pensar conservatriça ; es dobtós de pensar que las questions en reünion publica fosquèssen d'un autre escantilh qu’un rasonament clientalista.

La lista sense etiqueta, afica l'occitan, «en oblidar» la nòrma establida per totes, per Lo Congrès o l'Acadèmia Occitana (ne farèm un bilhet especial, perqué lo contengut, n’i a amerita una pensada sancièra) ; benlèu que cal far al pus simple. Dins las sèrras (que lo filosòfe Michel oblida) e sas tèrra, una vision de solidaritat es cridada, se sap ambe quina mejan, car son las competéncias actualas de la majoritat dels elegits jacobins (blau o ròse).

La lista del FN s'adreiçarà als païsans de la coordinacion rurala e de la FDSEA, la lista FN serà pastada de militarisme tricolorat francés. Segur qu'ajudariá a bastir una politica de solidaritat en tèrra occitana, ne dobti grandament. Son los meteis amics de l’UMP que vòlon interdire als païsans d’èstre païsan e donc de multiplicar las granas.

E fauta pas d’aver agut un motlon d’occitanistas sapients e saberuts, mas pel moment res a granat sus aquel tèma.