arcuèlh

diumenge, d’agost 23, 2015

Novèla ràdio occitana en numeric per Internet

Quand una ràdio d'aquel nom, Ràdio Nacionala Occitana, arriba pel net, me sembla important de la far conéisser. Aital ai entrevistat lo seu director Theò Bajon. Questions en occitan, responsa en francés, aquí avètz la traduccion de las responsas.

Blòg : A quina data exacta de dubriguèt la ràdio per Internet ?

RNO, TB : La ràdio arribèt fin julhet, clarament lo 28 de julh.

Blòg : de quina manièra se finança ?

RNO, TB : La ràdio es sancierament amatora, de volontariat, avèm pas cap finançament e difusa cap reclama (a despart dels eveniments locals / occitans)

Blòg : Quines son los productors dels programas ?

RNO, TB : Alara pel moment, es vrai qu'avèm pas beucòp de programa, mas lo grope volontari Broa de Save, venent de Gasconha (un ensemble de joves occitans), aqueles aníman una emission sus la ràdio. Sèm dubèrt a totas las personas qu'an la volontat e l'enveja d'animar programa, que fosquèsse enregistrat o en dirècte ( la ràdio estent sancierament faita pels volontaris)

Blòg : Perqué lo qualificatiu de "nacionala" ?

RNO, TB : La qualificacion de "Nacionala", es tot ben just dins la realitat sevent presenta dins lo mitan occitnaista, d'una nacion occitana. La ràdio se vòl èstr euna ràdio per tot lo país occitan, lo mot, la semantica me pareisson interessanta al moment de la creacion. ( o cal dire que lo qualificatiu es pron inspirat de la RNE, Radio Nacional Española) 

Blòg : La linha editoriala, quina es ?

RNO, TB : Per çò qu'es de la programacion e la getsion tecnica de la ràdio, ia que me, pel moment, que la fan. Las personas prefereisson plan segur animar los programas que de s'aucupar de la ràdio, mas es una partida pro interessanta, e se qualqu'un me vòl ajudar a la tasca, aquò serà dab granda plaser.

Blòg : I podrà aver publicitat a l'antena ?

RNO, TB : Nòstra politica es vertat de non pas difusar reclama, mas acceptèm çaquelà la promocion d'eveniments occitans e/o locals.

Blòg : ja i aguèt d'autras estacions qu'an desaparegut de l'Internet, n'avètz conciéncia ?

RNO, TB : Plan segur que n'avèm consciéncia, mas la tòca de Ràdio Nacionala Occitana es pas de far «concurréncia» a las autras webràdio. Volèm vertat una ràdio que se destria per sa programacion, ja musicala e puèi suls programas e emissions particularas. Malgrat de non pas foncionar sense qu'ambe personas motivadas, se compta melhorar la qualitat de las multiplas difusions.

Blòg : De quina manièra vos podèm ajudar per programas musicas italianas, espanhòlas, bascas, catalanas, bretonas,etc. ?

RNO, TB : Per aquela difusion musicala, RNO se vòl destriar grandament. Nòstre programacion passa per totes los gènres, e sobretot una mescla ambe la creacion occitana e las creacions musicalas anglesas, mas tanben basco, bretona, còrsa... En çò que concernís la programacion musicala, sèm atanben dubèrt a las preposicions que lo public nos farà sus la pagina facebook.

Blòg : Pensatz èstre un jorn present sus la RNT ? o la FM ?

RNO, TB : Nòstre objectiuo puslèu nòstra utopia, seriá vertat de poder èstre difusat sus las ondas, mas sobretot sus l'ensemble del territòri occitan, malgrat que lo budgecte es pas encara aquí ; al final, seriá una consecracion per nosauts !

Blòg : De quina manièra avètz l'intencion de far la publicitat per far saber l'existéncia de l'estacion ?

RNO, TB : Per çò qu'es de la comunicacion, avèm una pagina FB que nos ajuda d'aver novèls auditors. Comptam atanben sul mitan occitanista per charrar sus nosauts.

Blòg : Es una ràdio numerica novèla, serà presenta sus l'eveniments occitans o del Sud d'Occitània o del Nòrd d'Occitània ? Difusion de directes ?

RNO, TB : Es vertat qu'èstre present suls eveniments occitans es formidable, tot parier que la retransmission en directe. Mas avèm besonh de volonaris per aiçò far e es una de als causas que fauta pel moment (a travèrs Occitània sancièra), mas la nòstra estacion es jova e esperèm que devendrà mai bèla. 
Ràdio Nacionala Occitana

dissabte, d’agost 22, 2015

Leiçon segonda de patois parisenc

L'istòria del mot Gage en francés es pro utile per saber l'interès que pòt aver un politician de l'emplegar puslèu que promessa/promesse. En occitan, aquel mot es una importacion del dreit francés en occitan. Aital dins lo diccionari istoric francés del patois parisenc podèm legir : Gage, fin del sègle XIen, Loís de Guill.(wage) ; XIIen s., Roncevaux (gage), jurid. ; 1549, R.Est., dins los jòcs ; francic *waddi (gotic wadi), latinisat en *wadium. // gager 1080, Roland, « mettre en gage» ; debuta del XIIIen s. «promettre». // gagerie fin del XIIIen s., Assises de Jerusalem. // gageure XIIIen s. Fabliau, jurid. ; 1835, Acad. «pari difficille». // gagiste 1680, Richelet. // dégager 1170, Garn., « Retirer qqch mis en gage» ; fin XVIen s., d'Aubigné, «libérer» ; se dégager fin del XIIen s., Conon de Béthune. // dégager 1668, Molière, «naturel».//dégagement debuta del XVen s., «saisie», jurid. ; 1465, Batzsch, sens actual. // engager fin del XIIen s., Loherains, jurid. ; mitan del XVIen s., « faire entrer» ; XVIIen s., «commencer» ; 1945, politic // engagement fin XIIIen s., Carta d'Abbeville. // engageant, 1656, Livet. // desengagé, 1622, Fr.de Sales. // rengager 1471, Wavrin. // rengagement 1718, Acad. - Vesèm aital que lo mot a cambiat pauc a pauc per aver la complexitat qu'avèm ara en lenga francesa, vesèm la facultat de la populacion francesa de far variar lo mot en foncion de l'emplec social, causa que l'Acadèmia li agrada pas, mas costumièra per totas las lengas vulgaras vengudas del latin. De la practica juridica a la practica academica, podèm notar que lo mot a una granda importança politica per la transmission sociala, e donc per l'Acadèmia de la lenga francesa, lo patois parisenc, una importança que cal assegurar per èstre plan entendut de tota la societat (que fan saber sempre, e qu'es sovent una farlabica politica per assegurar que son utiles d'èstre pagat per aiçò far, reglar la lenga per totes). Ara arriba l'engatjament de Manolito Valse, lo paraulògue en cap del govèrn … Mas per aiçò cal dintrar dins l'etimologia del mot, EN + GAGE, qu'es la fabricacion tradicionala latina pels vèrbes, en occitan metre en gàbia es engabiar, per exemple.

Gage

nom masculin
(francique *waddi)
  • Contrat par lequel le débiteur ou un tiers se dessaisit au profit du créancier d'un bien meuble afin de garantir le paiement de la dette ; droit du créancier sur le bien meuble.
  • Le bien meuble lui-même affecté à cette garantie : Prêter sur gages.
  • Tout ce qui représente une garantie, une caution : Son honnêteté est le gage d'une gestion irréprochable.
  • Preuve, témoignage de la réalité d'un sentiment, d'une qualité : Un gage d'amitié.
  • Pénitence choisie par les autres joueurs et qu'on doit accomplir quand on a perdu ou commis une faute.

gage n.m.

Contrat par lequel le débiteur ou un tiers se dessaisit...

Droit de gage général

gager v.t.

Miser une somme en pariant que telle chose se fera...

être gagé v. passif

Être mis en gage.

gage-mort n.m.

Gage qui ne produisait pas de fruits ou dont les...

mort-gage n.m.

Synonyme de gage-mort.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Sul net es segur la melhora definicion francesa del mot, ambe totas las occurenças, es clar que per l'occitan avèm pas aquela aisina, fins ara :
I. − Au sing. ou au plur.
A. − Ce que l'on dépose entre les mains de quelqu'un en garantie.
1. DR. ,,Contrat par lequel un débiteur remet à son créancier un objet mobilier pour garantir l'exécution de sa dette`` (Banque 1963). Cf. fiducie ex. :
1. 2072. Le nantissement d'une chose mobilière s'appelle gage [it. ds le texte]. Celui d'une chose immobilière s'appelle antichrèse. Code civil,1804, p. 372.
♦ Gage vif, gage mort ou mort gage. ,,Celui qui vient ou ne vient pas en déduction de la dette`` (Ac. 1932).
− P. méton. La chose remise en gage. Celui qui ne peut pas trouver une caution, est reçu à donner à sa place un gage en nantissement suffisant (Code civil,1804, art. 2041, p. 367).Le créancier ne peut, à défaut de paiement, disposer du gage (Code civil,art. 20781804, p. 373).
2. P. ext.
a) Tout meuble ou immeuble garantissant le paiement d'une dette. Mettre en gage, prêter sur gage. Il obtint la remise des villes de Péronne, Roye et Mondidier, qui avaient été assignées en gage de la dot (Barante, Hist. ducs Bourg., t. 4, 1821-24, p. 420).Cet hiver, certaines familles mettaient en gage leur argenterie pour donner des bals (Michelet, Journal,1835, p. 169).
♦ Prêteur* sur gages.
b) Ce qui est déposé lors d'une contestation entre les mains d'une tierce personne par les deux parties et qui sera remis à celui qui a raison. Mettons des gages entre les mains de quelqu'un (Ac.1798-1878).
3. Spécialement
a) JEUX. Ce qui est déposé par les joueurs perdants et qu'ils ne peuvent récupérer qu'à la fin du jeu moyennant une pénitence. C'est là l'origine d'une pénitence toute semblable que l'on impose, au petit jeu des gages touchés (Jouy, Hermite, t. 3, 1813, p. 62).Les gages furent tirés au sort sur les genoux d'Élodie (A. France, Dieux ont soif,1912, p. 136).
b) FÉOD. Gant ou gantelet que l'on jetait pour défier quelqu'un au combat. Gage du combat ou gage de bataille (Ac.1798-1878) :
2. ... il ajouta : Voilà le chevalier du Cygne prêt à recevoir le gage de bataille. Pour toute réponse, le roi jeta son gant, qu'Olivier ramassa. Ensuite les deux ennemis (...) se précipitèrent l'un sur l'autre. Genlis, Chev. Cygne, t. 3, 1795, p. 357.
B. − Au fig. Ce qui représente une garantie, une assurance de quelque chose. Gage d'alliance, de tendresse. Donnez-moi un gage, un gage d'oubli du passé, d'espoir dans l'avenir! (De Vogüé, Morts,1899, p. 354).Élisabeth lui donna son appui moyennant des gages : la remise du Havre d'abord et plus tard la restitution de Calais (Bainville, Hist. Fr., t. 1, 1924, p. 168).
1. [Pour le passé] Ce qui sert de preuve, de témoignage :
3. ... si (...) [le sous-secrétaire d'État] n'était venu me forcer en quelque sorte à donner de la publicité à ma lettre, publicité qui, au demeurant, devient pour le lecteur un gage de plus de l'authenticité et de l'exactitude de tous les faits mentionnés ici. Las Cases, Mémor. Ste-Hélène, t. 2, 1823, p. 553.
2. [Pour l'avenir] Ce qui constitue une promesse formelle, une assurance. Le capitaliste trouve dans l'instrument produit par le travailleur un gage d'indépendance et de sécurité pour l'avenir (Proudhon, Propriété,1840, p. 216).L'immortalité de l'âme, gage de notre béatitude future (Gilson, Espr. philos. médiév.,1931, p. 177).
3. Expressions
− Demeurer pour les gages (vx).
♦ [En parlant de ceux qui sont pris ou tués dans un combat dont les autres parviennent à réchapper] Synon. de succomber.La moitié des siens sont demeurés pour les gages (Ac.1835, 1878).
♦ [En parlant de circonstances moins graves] ,,Par exemple si dans une hôtellerie, dans un cabaret, on retient quelques gens d'une compagnie, afin qu'ils payent pour les autres qui se sont échappés`` (Ac. 1835, 1878.
− Donner des gages à un parti. Se lier à un parti par un acte attestant son attachement à celui-ci. C'est très malin, son jeu de bascule, les gages donnés un jour aux libéraux, l'autre jour aux autoritaires (Zola, Argent,1891, p. 414).
− Gage de l'amour (vieilli et littér.). Synon. de enfant.Abassa portoit dans son sein le gage funeste de notre union (Genlis, Chev. Cygne, t. 2, 1795, p. 246).
− Laisser (qqc.) pour gage, pour les gages. Synon. de perdre.Oui, justement, l'île de Fionie; c'est là que j'ai manqué laisser mon nez en gage (Mérimée, Théâtre C. Gazul,1825, p. 16).
− Prendre des gages. Prendre des précautions en s'assurant dès maintenant des avantages que l'on n'est pas certain d'obtenir plus tard. Au printemps prochain, l'Allemagne sera défaillante; on le sait. Que se passera-t-il? Il faudra prendre des gages. Autant, dès lors, maintenir ceux que nous avons déjà (Barrès, Cahiers, t. 13, 1921-22, p. 194).
II. − Au plur.
A. − Somme que l'on verse mensuellement ou annuellement pour payer les services d'un domestique. Payer les gages. Les gages d'un cocher (Voy. La Pérouse, t. 2, 1797, p. 345). Cela ne suffit pas aux gages des domestiques, aux appointements des maîtres et des maîtresses de tes sœurs, à leur toilette et à la mienne (Lamart., Nouv. Confid.,1851, p. 34).
− (Être) aux gages de qqn.
♦ Vieilli. Être au service de quelqu'un en qualité de domestique. Il est aux gages d'un tel (Ac. 1835-1932).
♦ Être à l'entier service de quelqu'un et, p. ext., lui être aveuglément dévoué. Ils mettent leur génie trafiquant aux gages du sultan ou des Turcs (Lamart., Voy. Orient, t. 2, 1835, p. 386).
− Casser* (qqn) aux gages.
− À gages. Qui est payé pour cette sorte de service. Tueur à gages. Par ce même décret, elle [la Convention] accorda des secours et pensions à tous les anciens serviteurs à gages du ci-devant roi (Erckm.-Chatr., Hist. paysan, t. 2, 1870, p. 314).Elle a un secrétaire à gages pour l'administration de ses réceptions (Martin du G., Devenir,1909, p. 153).
♦ Gén. péj. Là, point d'applaudissements à gage, à qui l'on a, pour ainsi dire, noté, sur la pièce, les endroits qu'ils doivent applaudir (Jouy, Hermite, t. 4, 1813, p. 332).Les chroniqueurs d'alors, tant français que bourguignons, étaient des chroniqueurs à gages. Tout grand seigneur avait le sien (A. France, J. d'Arc, t. 1, 1908, p. iv).
− Au fig. et fam. Cet homme ne vole pas ses gages. ,,il s'acquitte bien de ce qu'il est chargé de faire`` (Ac. 1878, 1932).
Rem. On relève a) Qq. attest. au sing. MlleTrapenard entra donc au service de ce maître, pour n'en plus bouger, au gage de quarante-cinq francs par mois (Bourget, Discipline, 1889, p. 16). V. aussi Jouy supra. b) L'emploi fém. (plur.) ds Hémon, M. Chapdelaine, 1916, p. 78, 166, 182.
B. − Spécialement
1. HIST. ,,Appointements d'un office ou d'une charge`` (Lep. 1948). Un autre moyen, ce fut de retenir la moitié des gages et pensions de tous les officiers de justice et de finance du pays de Bourgogne (Barante, Hist. ducs Bourg., t. 3, 1821-24, p. 169).Il avait en meubles plus de cent mille écus d'or, trente mille livres de rentes, et les profits de ses fiefs, et les gages de son office de maréchal (Flaub., Champs et grèves,1848, p. 218).
2. MAR. Solde du capitaine, des matelots d'un bâtiment de commerce. Les gages d'un capitaine de navire, d'un matelot (Ac. 1835, 1878).
Prononc. et Orth. : [ga:ʒ]. Ds Ac. dep. 1694. Étymol. et Hist. A. 1. a) Ca 1130 gwage « ce qu'on met ou laisse en dépôt, comme garantie d'une dette, de l'exécution de quelque chose » (Lois de Guillaume, éd. J. E. Matzke, p. 7, § 5); b) ca 1165 guage « ce qu'on donne à quelqu'un à titre de réparation, de satisfaction pour un tort qu'on lui a causé » (Benoit de Ste-Maure, Troie, 2595); 2. a) ca 1135 mettre guage « engager quelque chose, mettre en jeu » (Couronnement de Louis, éd. E. Langlois, 1873); b) 1538 terme de jeu (Est. s.v. pignus); 3.) 1694 gage « dans une contestation, enjeu déposé par les différentes parties, pour être remis à celle qui aura gain de cause » (Ac.). B. 1160-74 gages masc. plur. « solde, salaire, appointement » (Wace, Rou, éd. A. J. Holden, 3103). De l'a. b. frq. *waddi « gage »; cf. m. néerl. wedde de même sens; a. h. all. wetti « gage, amende »; all. Wette « pari, gageure ». Le mot est attesté aux sens A 1, 3 et B en b. lat. (ca 643 wadium ds Nierm.) ainsi que dans les Gloses de Reichenau (De Libro Genesis, 570 ds H.W. Klein et A. Labhardt, Die Reichenauer Glossen, t. 1, p. 85 : pignus : wadius); il n'est pas exclu que le lat. vas, vadis « caution » ait pu participer à un moment quelconque à la naissance du mot (cf. Ern.-Meillet). Fréq. abs. littér. : 1 070. Fréq. rel. littér. : xixes. : a) 2 297, b) 1 254; xxes. : a) 1 470, b) 1 033. Bbg. Frank (G.). Faire ravoir les gages. Mod. Lang. Notes. 1938, t. 53, pp. 603-604.
Lo diccionari anglés es plan interessant justament perqué lo juridic normand a importat lo mot en anglés, mas pas sonque ! 
gage 1 

Gaita la definicion sus Oxford Advanced Learner's Dictionary
Prononciation: /ɡeɪdʒ/
lo diccionari explica çaquelà qu'es archaic ; e notatz lo mot arquaïc aquí ...

nom

1A valued object deposited as a guarantee of good faith.
1.1A pledge, especially a glove, thrown down as a symbol of a challenge to fight.

vèrbe

[amb objecte]
Ofèrta (un objecte o one’s life) coma una guarantee de bona fe, good faith: un guide mandat an aquel que a travèrs l'headman sus aquel luòc gaged sa femna per un forfeit se ganhava pas.

Origina

Anglés mejan: del vièlh Old French o normand gage (noun), gager (verb), ambe l'origina Germanica ; ligada ambe wage e wed.

Lo mot que riman ambe Gage

age, assuage, backstage, cage, downstage, engage, enrage, gauge, mage, multistage, offstage, onstage, Osage, page, Paige, rage, rampage, sage, stage, swage, under-age, upstage, wage

Lo diccionari oblida colhonatge, per çò que concernit lo tèma qu'avèm de tractat sus aquel bilhet.

Definicion de gage dedins lo :lo diccionari anglés american 

gage 2
Gaita la definicion sus Oxford Advanced Learner's Dictionary

Nom e vèrbe

Variant spelling of gauge.

Definicion de gage dedins:

gage 3
Prononciacion: /ɡeɪdʒ/

nom

Un autre mot per greengage.
Exemples

Origina

A la mitan del 19en sègle : dempuèi lo nom de Sir William Gage (1627-1727), lo botanista anglés l'a introdusit en Anglatèrra. 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Dins lo melhor diccionari francés / occitan (gascon) [edicion Per Noste] que se pòt trapar fins ara, ai trapat aquelas equivalenças lingüisticas que vos podràn ajudar.

Gage m, 1, (dépôt de garantie) gatge ; hidança f. ; penhèra (~à saisie). / saisie de~ : penherada f. / saisir sur~ : penherar / prêteur sur ~ : prestaire en per gatges ; prestador en per hidança. 2, (à un jeu) gatge. 3, (salaire) so(u)tada f. ; gatge / tueur à ~ : mataire pagat. / un témoin à ~ : un testimòni pagat.

Gage m, : 1, gatge, engatge [l'engatge èra tròp grand (158, A., 171)], prensa (f.) ; prêt sur gage : gatgièra (f.) ; donner un gage : donar un gatge, pagar un gatge : mettre un gage : mettre un gage, engatjar ; prendre à gages : prendre a gatges / 2. (salaire) convenença (f.) [De libres ne podia pas crompar. L'argent de sa convenença èra tot per sos parents (7, 1., 85)] salari ; ouvrier à gages : logadièr ; gagner de bons salaires : ganhar de bons gatges ; retrancher les gages : mermar los gatges ; il veut un plus fort gages : vòl mai de gatge.
Gager (v.) : 1, (parier, jouer) gatjar, pariar, jogar (--->ò) [Son tan laujarjaràs (leis escalièrs) que jogariáu de lei trespassar au grand tròt amb nòstrei doas carriòlas de frònt ! ----(196, A. 13) / 2, (domestique) logar (-->ò) / 3, (hypothèquer, mettre en gage) engatjar, gatjar ; action de gager : gatjament (m.)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dins lo diccionari Catalausa de l'occitan, se trapa aiçò, en resumit utile :
Engatjament ; promessa ; convencion (accion o resulta d'engatjar o de s'engatjar)
Engatjar (v.tr.) : ipotecar ; ligar amb una convencion (t.a.)
engatjar (s') : se ligar amb una promessa, una convencion.
Engatge : gatge (R.III., 439-440)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dins lo diccionari francés / occitan d'en Cristian Laus
Engageant, e adj. Atrasent, a.
Engagement m I. engatjament m. 2 promessa f.
Engager 1. vt 1engatgar. 2. (une personne) logar. 3. començar, enregar. II. vp. 1. s'engatjar, s'enrodar. 2. començar.

Dins lo diccionari occitan / francés
Atrasent = atrayant ….
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dins lo mot catalan compromís i a un fum d'equivalents que pòdon ajudar a melhor entendre lo mot pels occitans.

Convinença per la qual les parts sotmeten una questió a un arbitratge, o s'avenen d'altra manera.
Acord (→)
arbitratge / arbitrament
conciliació
transacció
composició Una composició amigable. // emparaulament
engatjament
→ obligació
// conflicte
cuita
situació critica

Ambe lo jacobin Manolito Valse sèm plan dins una situacion critica, ambe aquela frasa famosa, « es pas una promessa, es un engatjament» !

Donc ara, quin es la vòstra conclusion a prepaus del Manolito Valse ? Es un òme jurista ? O un òme influenciat pel catalan de la familha barcelonina ? O los dos ? O un emplec catalan dins una formulacion politica que pensa que lo juridic a mai de pès que lo popular promessas ?

Aquí donc arriba lo segond bilhet sul tèma, car es clar que vist la complexitat d'emplec del mot, nos caldrà d'ara endavant demandar al locutor qu'emplega promessa/promesse o engatjament/engagement en lenga francesa quin numèro de la definicion emplega ! (veire bilhet següent per saber los numèros)


divendres, d’agost 21, 2015

La dintrada coma una leiçon de patois parisenc

Aquela leiçon de patois parisenc vos podrà semblar una novèla engolada jacobina ! O un polit mot per amusat los jornalistas, qu'an sul pic, en l'abséncia d'actualitat politica e de competéncia d'estiu, transmetut aital la frasa famosa. Quina es aquela frasa ?
Lo car Manolito Valse a sortit una plan bona «ce n'est pas une promesse, c'est un engagement», ieu que pensavi que lo francés o patois parisenc m'èra pro conegut … soi estat susprès. Mas ambe lo patois parisenc avèm sempre de grandas suspresas. En tot dire o escriure, podèm alara confirmar que lo Manolito Valse sap emplegar la semantica per nos enganar pro plan, es donc perfaitament integrat aquel immigrat qu'a engolit ambe la semantica que cal, lo biais de far foncionar lo jacobinisme lo mai òrb potencial.

La perspectiva jacobina per Occitània es sempre maissanta quand se la jògan en semantica mai o mens escuranhosa.

Ja sabèm que las promessas francesas en temps electoral son d'oblidar a 20h quand la persona que la donèt es elegida. I a un arreporèr qu'explica : «Es pas bon francés lo qu'amana çò de promès», e sembla que lo provèrbi fosquèsse catalan tanben.

Quand entendèm un politician francés, lor cal demandar se l'emplec del mot promessa es lo cas UN, DOS, o TRES : 1 – assurance, déclaracion, engatjament, fe, paraula (d'onor), protestacion, serment ; 2 – anóncia, presatge, signe ; 3 – convencion, contracte, engatjament. Mas còp sec dins lo diccionari dels sinonim en patois parisenc podèm legir «belles promesses», moneda de monaca (pas de Mónega), «fausses promesses» serment d'ivronha (benlèu amb vin occitan), «des promesses en l'air», dins lo vent, «promesses de Gascon» que lo diccioanri considèra coma vielhit... e quora escotèm l'immigrat de la segonda generacion e filh de republican dit espanhòl, lo Manolito Valse sèm assegurat que la promessa es d'actualitat e francesa, es promessa jacobina o francesa. Lo Manolito Valse a retengut la leiçon per çò que concernís fRança, los camps republicans franceses pels batalhons dels republicans « espagnols» èran pas la promessa francesa de respecta de la democracia, mas una ajuda al franquisme.

Los Catalans an un problèma ambe lo mot de patois parisenc «engagement», lo sàbon pas emplegar, díson «compromís». Es benlèu la rason del reviscòl del mot per l'immigrat de la segonda generacion Manolito Valse dins la, ara, famosa frasa : «ce n'est pas une promesse, c'est un engagement».

Donc m'a calgut gaitar tanben dins lo diccionari de patois parisenc, engagement. Parier que per la classificacion UN, DOS, TRES del primièr mot, caldrà demandar als politicians, ara, se la definicion es de al categoria UNA, DOAS, TRES, QUATRE, CINC per engagement. Lo mot masculin es : 1 – obligacion, contracte, convencion, pacte ; 2 – promessa, paraula, serment, vòt : 3 – embauche, recrutament ; 4 – combat, assalt, batalha, echauffourée, escarmouche ; 5 – mise en jeu (tènnis), servici.
Quand un francés «prendre un engagement» s'engager, engage sa parole, mas sembla que lo biais de comprendre aquò cambia d'una generacion francesa a una autra, e sobretot dins la generacion politica, aprèp las eleccions.

Dins l'expression occitana Te prometi ! Te prometi que.... sèm mai o mens segur que serà pas vertat a la seguida! Lo diccionari occitan explica : « prometre v.tr. S'engatgar cap a qualqu'un a far quicòm ; afirmar, assegurar.

Vist d'Occitània la sematica per aquel mot es semblanta, la leiçon de patois parisenc se transforma clarament en engolada jacobina quora s'entendrà la frasa famosa : «ce n'est pas une promesse, c'est un engagement» donc podèm, encara e encara, confirmar, lo Manolito Valse es plan entegrat al sistèma politic francés, mentidèr de servici per la gestion d'Occitània.

Mas benlèu que nos prenon per colhons.... Te prometi ! te prometi qu'es pas luènh de la vertat.

-°- DOS -°-

Lo patient mistèri de l'espital tolzan

Coma felicitar los espitals de Tolosa

O cal plan dire los mètges dels espitals de Tolosa son bons... Donc me sembla que la faciada es polideta ; e coma l'astrada del jorn arriba aquela informacion sus mantunas felicitacions institucionalas del bon gost politic, me sembla important de donar la realitat de l'endedins dels Espitals de Tolosa. L'ai viscut en debuta de julhet, sense o vóler, soi devengut « patient mistèri » de l'Espital de Tolosa, mantuens espitals de servici public, de servici al pòble (occitan) e que parla pas occitan, nimai signaletica d'espital modèrne e nòu.

Alara vau contar una pichona istòria pro personala.

Un diluns dins un pargue de Tolosa, èra 16h30, soi tombat al sòl, mantunas segondas aprèp èri sul banc a l'ompra, puèi ai près lo meu VTC per tornar ; èra quasiment 19h30 ; i a temps qu'ai pas poscut comptar... vesètz la fotografia del problèma.
Lo ser de cap a las uèit oras, ai agut una talent importanta, donc a las vint oras, VTC en man, soi estat prendre una salada industriala e ai minjat en acompanhament un pichonet hambuger made in Tolosa sul modèl USA. Puèi soi estat dormir.

Lo lendeman maitin, podiá ni manjar, ni marchar, e aiçò dinca sètze oras ; ai convidat un amic aprèp 16h00, me conselha d'anar veire lo mètge, urgent ! Serà donc lo lendeman, de cap a las uèit oras.

De finèstra en finèstras, soi arribat a set oras trenta al mètge. De finèstra en finèstras car per marchar èra encara impossible de me téner dreit e marchar solet.

Dins l'aula d'espèra, ai poscut recuperar un pauc, uèit oras, lo mètge dubrís la pòrta : «à qui le tour?» En general lo mètge sap que, quora soi aquí, i a un grèu problèma... Ai marchat dinca la cadièra del mètge, e … li ai explicat lo tot qu'avètz poscut legir (aviá jà remarcat lo problèma de mobilitat). Lo mètge a lèu entendut mon problèma, me diràs lo problèma en semantica medicala e que cal anar sul pic a l'espital. Me dona lo nom del problèma, de la malautiá ; es pas grèu … mas necessita l'espital per ne saber mai.

Lo mètge meu telefòne al 15, me cal anar a Purpan o Ranguèlh (èra una question) ; lo mètge me questiona al meteis temps que parla al 15 : « disèm Purpan o Ranguèlh ? » Responsa meuna : « lo darrièr còp qu'ai agut de far ambe Purpan m'an perdut las ràdios faitas, alara serà Ranguèlh» ; lo 15 sap pas ont son las ambulanças, donc serà los pompièrs !

Al 15 se lor dirà que pòdi pas marchar, traduccion : « soi al sòl colcat ».

Lo camion dels pompièrs arriba de cap a 8h30, en urgéncia, tres pompièrs ! E tot lo material per portar una persona colcada e que pòt pas marchar. Podiái marchar mas ambe granda dificultat. La malautiá demandava pas tantes materials. Nimai lo mètge pompièr vist que lo mètge meu èra en fàcia ieu e que la consultacion semblava bona en pronostic ; mas lo 15 a pas comprès qu'èriam en consultacion ambe lo mètge meu !

Donc marcharai ambe dificultat cap al camion dels pompièrs ; i a segurament una felicitacion oficiala a donar als Pompièrs car trabalhar ambe camion de tal maissant confòrt es pietadós per las loras sentats...  E per los que fan los budgectes publics dels pompièrs tolzans.


Arribat sul parcatge de Ranguèlh, las urgéncias, lo parcatge es plen d'ambulanças ; sembla que lo 15 o sapiguèsse pas, mas los espitals, o veirèm pus tard, sábon – los contractes per anar d'espital en espitals es mai interesant que non pas venir en centre ciutat tolzana, l'estiu, ça sembla. La contactualizacion dels ambulancièrs fabrica aquel tipe de problèma, e l'abséncia d'informacion al 15 ! Quí fabrica aquela causida ?

Arribat a las urgéncias de Ranguèlh per un problèma d'ORL, ai vist una mètge per confirmar lo diagnòstic del mètge meu. E aprèp aver esperat mai de 40 minutas, ai vist arribar doás autras mètges per constatar, çò que mon mètge aviá constatar mantunes còps a las uèit oras, ai un pauc de tension, mas pas de problèma de còr (per rassegurar los lectors) ; e donc una de las mètges (la segonda) me farà minjar una potinga quimica per baissar la tension ; una ora aprèp la tension aviá aumentat de tres punts (vesedor sus la television presenta dins l'aula de repaus) ; o veirèm pus tard, èstre mètge en espital tolzan sembla limitat a donar a minjar las minjalhas de las multinacionalas e las potingas quimicas dels laboratòris, coma una mecanica plan installada. Aquò val una medalha o felicitacions de segur, una autoproclamacion de qualitat quimica !

Pauc a pauc, aprèni que l'ORL es pas Ranguèlh mas Larrey, Larrèi (que díson [larré] dins la boca de totas los personals). Donc coma i a 500 o 900 mètres, cal una ambulança, pòdi sempre pas marchar sense ajuda. Sèm mai o mens de cap a 11 oras ; podèm jà listar lo problèma de las pèrdas de temps ambe lo sistèma dels espitals tolzans, una matinada de perduda.

Arribada a Larrèi, l'especialista de l'ORL per Ranguèlh es aquí. Efectivament en urgéncia, mas sense las Urgéncias (n'i a pas a Larrèi), lo mètge m'explica … sempre la meteissa causa. E resumit dempuèi uèit oras del maitin (levat a 4 oras, car ai pas poscut dormir, ni minjar, mai o mens), ai vist, lo meu mètge, un mètge-pompièrs que repotegava ambe rason d'èstre vengut, tres mètges de l'Urgéncia de Ranguèlh, e lo mètge especialista de Larrèi ; comptatz : sièis mètges ! (per un diagnòstic que èra clar a la debuta, a uèit ora del maitin!).

A Larrèi, l'especialista jove e competent (çaquelà coma totes los mètges vist fins ara), m'explica lo mal e me dirà clarament lo nom del problèma : neuvrita vestibulatòria ; ai pas encara poscut reténer lo nom de cap.

Lo mètge m'explica : « aquí avèm pas pro de lièch per vos gardar, aquí a Larrèi [larrè], vau telefonar a Purpan per lor anonciar que venètz […] mas s'an pas pro de lièch, vos recebrèm aquí »

Donc cal una ambulança, aquí tanpauc pas cap problèma d'aver una ambulança ; es un mercat pro interessat ; a cada ambulança, i a dos ambulancièrs, sempre totes competents, un per menar l'autò e l'autre per me seguir darrièr alongat ; remarca : ambe un pauc d'ajuda, podiái marchar, e digun l'a vist aital pels desplaçaments, digun ! E marchar es la cura de la neuvrita vestibulatòria ....

Aprendrai, pus tard, perqué vau a Purpan...

Cal notar tanben que es a l'ambulancièra de trobar lo camin del servici, en gaitar lo problèma del malaut ; dinc un sistèma informatizat, i a pas un sol còdi barra per indicar tot aquò ; lo tot papièr es la règla de l'espital de Purpan, Ranguèlh a Larrèi : aital a l'espital de Ranguèlh, ai agut de respondre a mantunas questions, responsas colcadas ambe un credon sus un papièr ; aital mon adreiça, notada sus ma carta d'identitat, m'es demandada vocalament (per saber se podiá parlar segur) ; e SOLFERINO escrit al biais de la coneisséncia francesa, SOLE FERINO per Ranguèlh, a Purpan serà SOL FERRINO.... E serà un element interessant per la sortida, veirètz. Los papièr de ranguèlh son pas transportat per l'ambulança a Purpan. Donc remplir papièrs a Ranguèlh per me portar a Purpan, èra donc de temps perdut.

Arribat a Purpan, « ont cal anar ? » s'explican los ambulancièrs, un còp a l'arcuèlh veson clarament que val melhor anar endacòm mai, vist la fila qu'i damora.... per l'administratiu ! Sèm arribat dins un espital tot nòu, se vei de l'exterior e a l'interior tanben (signaletica sonque en francés, ni en alemand, ni en anglés, ni en occitan, ni en chinés-mandarin, las quatre lengas pro emplegadas a Tolosa – e l'espital es nòu, jà lingüisticament pas adaptat, mas pas sonque aquí, esperatz).

Arribèm a la consultacion Purpan ; cal notar que, se passejar dins los corredors sus un lièch, es puslèu agradiu per temps de calorassa, de debuta de julhet. E aital me podiái pausar, coma me dirà que cal far lo mètge, d'unas minutas aprèp.

A Purpan, es ambe un autre mètge especialista qu'aurai de veire ; comptam un mètge de mai, e una intèrna, estudianta d'ORL ; lo meu cas amerita ma visita forçada a Purpan, es un cas escòla, neuvrita vestibulatòria e sonque aquò ! Vaquí LA rason de ma visita a Purpan.

Car aprèp una visita al mètge especialista, qu'es d'origina portugesa -competent al pus naut nivèl- mas que comenta son problèma actual ambe lo francés, la lenga, « j'ai des problèmes avec le R que je roule comme en portugais» li explica a l'intèrna, en un francés mai correcte que lo francés que se parla per tempsada al Miralh ; l'ai rassegurat, e li ai explicat lèu qu'aquel fenomèn èra corrent abans l'arribada massiva de la television parisenca, e que «vòstre problèma es puslèu la prononciacion de la U» … sul pic cambièran de subjecte !

Una ora aprèp la consultacion, la cambra èra liura ; lo mètge m'a pro plan explicat qu'abans los estudis de l'uèlh pus precís doman, me cal pausar, traduccion : dormir.

Èra 17h30 ! Recordèm, ai passat una jornada entre ambulanças, pompièrs, consultacions e espitals de Tolosa, per aver la sampitèrna resulta : neuvrita vestibulatòria. E èra levat a 4 oras del maitin, normalament auriá degut poder aver la volontat de dormir sul pic. Arribat a la cramba liura, la calor èra mai granda que dins un cambra devath teulat a Tolosa, donc ai dubèrt la finèstra e poscut gaudir de la situacion privilegiada de Purpan, entre rocada o periferic, e canal de davalada o pujada dels avions de l'aeropòrt de Blanhac ; ai pas poscut manjar correctament tanpauc, sense aver la minjalha de las multinacionalas quitament pas localas ; es la localizacion que lo grope de mètges tolzans -los que se lor baila felicitacions- qu'an decidat de modernizar Purpan aquí ; e la modernizacion es pro polida, la peira tolzana en faciada, mas las parets de fèrre nègre dins las cors interioras, aital la cramba èra plen oèst, en julhet de calorassa, vos podètz imaginar que sense climatizacion (non engimbrada fins ara, e vist l'orientacion e la paret obligatòria) la calor èra intensa dedins la cramba (e l'emplec de la climatizacion forçarà a aver un budgecte d'entreteniment gròs). Mas quí a ordenat la basteson d'una espital talament mal concebut arquitecturalament ?

Detalh, ai demandat, en marchar dins lo corredor fresc de l'ORL de Purpan, de trobar una solucion per dormir a l'infirmièra ; aquela tornarà ambe una potinga quimica coma la solucion mariculosa ; e notarà sul document que me seguirà «il demande des somnifères, et refuse de les prendre», precedit per «hystérique» ; lo lendeman maitin fasiá una descripcion ambe mantunes qualificatius, l'actitud d'aquela infirmièra : legitimista, convencionalista, conformista, al mètge que tornarà en urgéncia perqué voliái partir ... me pausar en cambra solenciosa.

Donc levat lo dimècres a quatre oras del maitin, una nuèit sense dormir, e una indicacion donada a l'infirmièra, que vòli sortir d'aquí per poder «me pausar» coma lo mètge l'a demandat ; uèit oras del maitin, lo simpatic mètge portugués arriba per … me convéncer de non pas partir ; nos acordarèm per sortir a dètz oras trenta en matinada, aprèp las consultacions ORL e Quiné. Vertat a dètz oras trenta tot èra acabat. Mas per sortir, impossible ; me volián gardar, encara e encara. Tot en sapient qu'es impossible de se pausar sense potinga quimica dedins aquel espital ipermodèrne !!!!

Un amic venut al moment dels examèns a pas poscut tornar, per m'acompanhar e rassegurar lo personal espitalièr e lo mètge. Donc a las 17h30 èri encara a l'espital, ambe una agulha dins lo braç, per res potingar ! Mas per me conservar dins l'espital segur.

Aviái a 17h45, en man, tot çò que cal per poder sortir, mas solet, impossible ; cal notar que lo tramvia es en bais de l'espital e qu'o auriái poscut prendre se l'espital m'aviá donat una cana... Donc an comandat un VTC...trenta minutas de mai, ai vist lo moment que damoravi a l'espital, la cambra liura, ara.

Lo VTC es aviat aquí e sèm dos a èstre tornat, al mièg dels taps costumièrs de Tolosa, dins una automòbila de granda qualitat, una mercedès de cuèrs automatica (que conselharai pas coma occasion de reprendre en man). Recordatz l'adreiça de las infirmièras de Purpan qu'èra pas la mesma grafia qu'a Ranguèlh : SOLE FERRINO. Aquela carrièra es dins un barri de Tolosa prèp del famós barri Sant Albin : lo menaire del VTC de Colomièrs coneis pas lo barri, e indica ambe la man tot en debutar de menar l'autò, l'adreiça indicada per las infirmièras de Purpan, SOLE FERRINO : « elle existe pas votre rue » Vos dirai pas çò qu'ai respondut, mas aurà a veire ambe las incompeténcias istoricas de l'ensenhament donat pel sistèma nacionalista francés que sembla pus ensenhar la batalha del «sant» òme Napoleone Ier, lo traïdor còrse de la republica.

Temps de percors a travèrs de Tolosa entre 18h30 e 19h30, 45 minutas, lo temps exacte que m'a calgut quinze jorns aprèp per venir a pè de Sant Albin a Purpan, a pè !

Aurai passar doás jornadas dins los Espitals de Tolosa !

Conclusion, lo trauc de la securitat sociala (centralizada parisenca) es pas creat pels espitals rurals, mas pel sistèma dels espitals de las grandas aglomeracions, e coma lo poder politic escondut dels mètges es grand, amerita felicitacions politicas per un classament, o autoproclam sense valor per la populacion, per ela, li caldrà suportar la realitat de l'engana espitalièra francesa en Occitània.

La sentat en Occitània se pòrta mal es a causa d'aquel sistèma que dona tota la plaça a la superba qualitat dels mètges, e res es pensat per l'entorn ; l'entorn mata la qualitat nauta dels sabers medicals en Occitània.

A còps felicitacions devenon ridiculas....

dijous, d’agost 20, 2015

Retorn en fanfara, es l'Estiu !

Es lo jacobinisme que s'arresta pas de donar dins las estupiditats de cada sason, sembla qu'i a pas cap sason per las estupiditats del jacobinisme, e ieu que pensavi, inocentàs que soi, partit en vacanças (d'escritura), pensavi que lo jacobinisme atudariá las estupiditats. Me soi enganat, malgrat los dètz ans de bilhets, qu'an segurament pas legit perqué son en occitan (los jacobins son monoteïstas lingüistics), pensavi laissar tranquille e tornar tranquille en setembre 2015, mas setembre es pas arribat que si forçat de vos escriure !

#JuntsPelSi de setembre arriba a granda piada cactalana de Barcelona, lo nacionalisme francés ne parla. Mas la primièra alèrta es ligada a l'expression dels «régionalisme» que vesèm arribar ambe la reformeta territoriala dels socialistas.


 
Primièra alèrta, es estat un escrit d'una regionalista classic, d'expansion parisenca, e que doblida l'istòria. L'arganhòl se sona Jean-Pierre Masseret, es un nacioanlista francés tipic, çò de mai classic : crei qu'i a «le peuple français» (coma s'i aviá un pòble catolic dins la glèisa del dimenge, mas aquí es aquel de la santa republica), qu'èstre francés es «identitaire», ambe «valeurs universelles» de Libertat (mas pas per las lengas e los locutors d'aquelas lengas, çaquelà), d'Egalitat (mas pas pels dreits ligats als locutors d'aquelas lengas), e de Fraternitat (mas pas per los que creson pas a la santa republica, lo nacionalisme francés es l'expression politica d'aiatollah de la pensada). E donc devon pas saber qu'en 1789 sèm passat de l'estadi «sujet du roi» (lo rei estent descendent de dieu), passat a actor de la ciutat, «citoyen» (la republica remplaçarà dieu).
E donc coma fRança es etèrna, santa e parisenca, la lenga etnica es evidentament la sola que se pòt creire per l'Estat sant considerat. Lo dreit comun es … la vision reiala de l'Estat, pauc impòrta que fosquèsse dictatura reiala, de la sang blava, regime imperial sangnós en Euròpa, o republica dita francesa, supausadament educativa ; del mot, Français o díson etnic coma los Alemands.

 
E pas luènh d'aquela pensada de dreita francesa, i a Le Canard Enchaîné. La sola diferéncia es que lo guit encadenat pensa que 1791/92 èra un bon periòde per l'umanitat.


Segond mens classic, encara qué (!), l'un estent fabricat per l'autre. Le Canard Enchaîné arriba ambe un article de mèrda sus Artur Mas qu'es devengut l'òme a totes los castigs dels regionalistas parisencs, aqueles qu'an l'expansion coma dogme politic per pensar liurament. Per los que vòlon legir dins una lenga minoritària europèa, o podràn far en francés aquí.

Aquel biais d'emplenar las paginas es pas costrumièr dins Le Canard Enchaîné, donc i a segurament urgéncia d'emplenar per far article ! Cal positivar e es un messatge mandat pels Jacobins als nacionalistas catalans : sètz sul bon camin ! perdon : vous êtes sur le bon chemin !

En ben o en mal, se parla que se parlan de tu, te podèm saber pro vius ! Donc, quand los Jacobins trapan la necessitat d'escriure sul fenomèn politic qu'arriba en Catalonha (associatiu, ciutadan e a la talvera politician), es que lo fenomèn es pas un pantais (mas damòran dins lo dogme parisenc, i a un capolièr, e unic per portar l'«òrra error» de se separar de Madrid). Mas lo problèma es qu'o fan sonque legir la premsa manipuladoira parisenca, e alara l'article de la gojata que se dís journaliste es un article de resumit de las mèrdas qu'avèm poscut legir fins ara, dins los burèus redaccionals vesins, Libération, Le Figaro, l'Opinion, Les Échos, La Croix, Le Parisien, Le Monde, Le Monde Diplomatique, Politis, L'Humanité, L'Express, Le Point, L'Obs, france TV, Radio France, TF1, RTL, Europe 1, RMC-BFMtv, Sud radio, iTele, AFP, Reuters, etc. N'i a pas un per glorificar l'autre, fins ara ; mas al cap de tres annadas de conflicte pacific ambe Madrid, se despertaràn benlèu a París ? Le Canard Enchaîné pròva que serà complicat.

O alara, entendi pus l'umor del jacobinisme francés... es benlèu aquò.

M'arriba una idèa, de qué podèm far dels Jacobins per aver la patz ?

 O fasèm carrièra del Taur a Tolosa ? Es un endreit plan indicat e pro emplenat de toristas per aquesta passa estiuenca.